Winter 2023/2024

Lente

Zomer

Herfst

Winter


Winter 2023/2024

27 februari 2024

Het vogelvoer raak ik niet kwijt, het ligt uit te lopen of te bederven op de voertafel en in de voederhuisjes. Er lagen in huis nog twee zakken met zonnebloempitten, een daarvan is half leeg, de andere nog vol. Pindasnoer wordt genegeerd, meelwormen, rozijnen, het vindt geen aftrek. De vogels vinden blijkbaar genoeg in het aangrenzende bos. Wat een vreemd seizoen is dit toch!

De piepers hebben er juist zin in en beginnen uit te lopen. Ik haalde ze bij de biologisch telende boer en ze blijken veel beter dan die uit de supermarkt. Aardappels worden vaak bepoederd met een stof die het uitlopen verhindert. Daarom haal ik ze liever bij de bioboer.

Bij alles dat al bloeit is nu ook de Sleedoorn gekomen. Wolken van witte bloempjes omhullen de kroon van de struik. Ik pluk er altijd een paar kleine takjes van om samen met de geelbloeiende Kornoelje in een vaasje te zetten. Op al die grijze en natte dagen wordt je daar toch een beetje vrolijk van.

18 februari 2024

Het is verbazingwekkend wat er allemaal bloeit, ik kan er niet over uit. Dit was vroeger een wintermaand met kou en nachtvorsten. Bloeiende bollen als sneeuwklok, krokus en winterakoniet zagen we wel vaker in februari maar dat nu de Schoenlappersplant, de Anemoon, de Primula en nog veel meer bloeit, is bizar!

Naaktslakken zijn al hier en daar actief maar dat zag ik nog niet bij deze soort. Overal aan takken hangen slakken in hun dichtgemetselde huisjes te wachten op het voorjaar.

Rond de wintergroene Kamperfoelie (Lonicera fragrantissima) zoemde het gisteren van de bijen die afkwamen op de mooie witte bloemen die zo heerlijk geuren. Zo te zien aan korfjes op hun pootjes hebben ze al heel wat stuifmeel verzameld.

Voor het raam hangt opeens een nieuw spinnenweb, het is van een vectorvensterspin die zo hoopt op het vangen van prooien. Het web heeft altijd een gat en ziet er een beetje slordig uit.

In huis trpf ol een grote zwarte spinnen aan die er eerder nog niet was. Het zal vast de Gewone huisspin (Tegenaria domestica) zijn, hij zat zo hoog dat ik er met de camera niet bij kon komen. De spin legt ’s nachts een flinke afstand af, van de gang verhuizen ze bijvoorbeeld naar de huiskamer, zoals dit exemplaar. Misschien is hij ook al een beetje in de war door het vreemde, veel te warme weer en is hij op zoek naar een vrouwtje. Doordat ze groot zijn en hard kunnen lopen, vinden de meeste mensen deze spinnen een griezelig.

Zodra je in de borders gaat rommelen komt al snel een Roodborst kijken of er in de losgewoelde aarde wat eetbaars te vinden is. Ik moest hem teleurstellen daar ik nog alleen maar bezig was wat oude stengels weg te halen. Het werd zo langzamerhand met al dat dode hout wel een beetje droevig in de tuin nu de lente dichterbij komt.

10 februari 2024

Een onwerkelijk zachte dag in de eerste helft van februari doet het leven in de natuur al ontwaken. Het nodigde uit om heel voorzichtig wat slordige plantenresten weg te nemen om de bloeiende primula’s en bolletjes wat meer “smoel te geven”. De boerenkrokussen die in de tuin en in de buurt in de grasstroken staan hebben zich explosief vermeerderd, de halve straat ziet paars. Blijkbaar doen die het heel erg goed bij het regenachtige weer dat we al zo lang hebben. Dat denk ik tenminste.

Terwijl ik buiten bezig was vloog een hommelkoning met luid gezoem voorbij en op de krokussen zag ik de eerste Bijvlieg (Eristalis spec). De Bijvlieg is een zweefvlieg, er komen 14 soorten in ons land voor. Welke deze is, is niet duidelijk te zien.

Toevallig las ik een bericht waarin stond dat de wisselende temperaturen van de laatste tijd de Pad danig parten spelen. Bij vochtig weer met hoge temperatuur wordt die nu wakker. Dit is veel vroeger dan tien jaar geleden. Na een koude periode opeens door hoge temperaturen wakker te worden, krijgen ze een lager energieniveau en verzwakken hun vruchtbaarheid en immuunsysteem. In de tuin zag ik vandaag deze dikke pad die langzaam richting vijver liep en daarin sprong.

De jong slakjes die het vorig jaar werden geboren, zijn ook alweer op pad. Straks vreten ze zich weer vol aan de jonge opkomende planten. Het is nu een nog maar heel klein slakje: de Zwarte wegslak (Arion hortensis).

Dit is een juveniele Rode wegslak (Arion rufus/vulgaris), ook alweer te zien. Ik heb een geweldige hekel aan ze vanwege het vernielen van de planten.

4 februari 2024

Het zingt en bloeit volop momenteel en de meldingen die ik vanmorgen hoorde in Vroege Vogels logen er niet om. De sneeuwklokjes zullen nu wel bij iedereen bloeien, net als de winterakonieten. Ook Krokussen zag ik al in paars en geel, maar er blijkt ook al speenkruid in bloei te staan, net als klein hoefblad en Maarts viooltje. In de tuin staat het Stinkende nieskruid (Helleborus foetidus) er prachtig bij. Het heeft een bloeitijd van januari tot april. Hoewel het veel mensen aan het voorjaar doet denken zijn we toch pas halverwege de winter, het is nog lang geen lente en er kan nog van alles gebeuren!

De zanglijster en de merel zingen ook weer op mooie dagen, dat gebeurt eigenlijk elk jaar weer om dezelfde tijd. Net als de voorjaarsroep van het koolmeesje dat ik vanmorgen hoorde. Heerlijk om zo wakker te worden.

Tot mijn blijdschap zag ik voor het eerst in tijden weer eens een Zwarte mees (Periparus ater) in de tuin. Helaas kon ik hem niet fotograferen, deze foto is van een tijd geleden toen de soort hier nog regelmatig te zien was. Het is een vogel van het naaldbos, dat hebben we hier volop, maar met de vogel gaat het niet geweldig. Hij staat als “gevoelig” op de Rode Lijst.

Het verdwijnen van naaldboompercelen is van grote invloed op de vogels die aan het naaldbos gebonden zijn. Die worden de laatste jaren geplaagd door een bastkevertje van slechts 5,5 mm, de Letterzetter. Een enkel paartje van deze kevers kan tot 10.000 nakomelingen per jaar krijgen. Als de larven van de kevers veel hout en bast opgegeten hebben, komt de sapstroom tot stilstand en gaan de bomen dood. Om die reden worden in binnen- en buitenland enorme hoeveelheden van deze percelen gerooid in de hoop het proces te stoppen. Door de periodes van droogte die de laatste jaren in de zomer optreden, doet de Letterzetter het uitstekend.

De Gaai (het Vlaamse ervoor is afgeschaft) is niet te missen. Met veel lawaai laat hij zich horen nadat hij geland is in onze stokoude krentenboom. Hij heeft het voorzien op de pinda's. Mooie vogel!

1 februari 2024

Deze heerlijke zonnige dag vroeg als het ware om gebruikt te worden. Prima idee, dus maar eens een wandeling maken naar de Carolinahoeve in het bosgebied van Natuurmonumenten. Inwoners van het gebied waar ik woon kunnen kiezen uit bosgebieden van Middachten, Twickel en NM. Vaak zie je daardoor ook het verschil in onderhoud en gebruik. Ze maken alle onderdeel uit van de Nationaal Park Veluwezoom, onderdeel van de Veluwe.

In de Onzalige bossen van NM ligt midden in de natuur de uitspanning Carolinahoeve waar het goed vertoeven is na een fijne wandeling. Als er dan toch bomen gekapt moeten worden, is dit een aardige manier om nog iets te maken van de stam. Ook leuk voor kinderen die eens op schoot van de kabouter kunnen zitten.

In de omgeving staan veel boomlijken, overblijfselen van de storm die hier een paar jaar geleden z'n route volgde en menig boom ontwortelde.

Oud hout in een bos vormt een belangrijke biotoop voor allerlei insecten, vooral voor kevers. Zo’n grote dode boomstam blijft jaren liggen in het bos en je kunt er goed op zien hoe het hout uiteindelijk vergaat. Zwammen en korstmossen weten er wel raad mee.

Rondom de hoeve lopen in de vroege ochtend edelherten en te zien aan de sporen ook veel zwijnen. Schotse hooglanders zijn er regelmatig te zien. De hooglanders werden ingezet als vorm van begrazing. Ze eten onder andere ook de planten van de Pitrus. De dieren kunnen zich in het bosgebied uitstekend redden.

Een bos met oude bomen is het favoriete domein van de Bonte specht. Als je hem al niet ziet, hoor je hem wel als hij druk aan het hakken is, op zoek naar keverlarven in het hout. Meestal zitten ze hoog in de boom en zijn daarom moeilijk te fotograferen. Dit keer lukte het nog een beetje.

31 januari 2024

Gisteren nog stond ik op het punt de lelijke dode stengels van de Kaardenbol weg te halen. Ik had ze twee jaar geleden gezaaid in de hoop dat ze deze winter puttertjes zouden lokken. De stengels waren omgewaaid en lagen horizontaal half boven de vijver. Toch gaf ik het nog maar even een kans en zette ze overeind met behulp van een steuntje. En zie, vandaag het eerste Puttertje (Carduelis carduelis). Een vrolijk clowntje op een grijze saaie winterdag.

Onder een pot die ik verplaatste in de tuin zat een heel stel pissebedden te schuilen voor de winter. De gemiddelde leeftijd is twee jaar maar ze kunnen met wat geluk tot vier jaar worden. Als het voorjaar weer komt, worden er door het vrouwtje tot 200 eitjes gelegd die een maand in de buidel van hun moeder blijven. Ze leven daar van de uitwerpselen van hun moeder. Eenmaal volwassen zorgen ze voor afbraak van de strooisellaag en vormen zelf weer voedsel voor andere dieren.

Slakken houden een winterslaap die wel tot vier maanden kan duren, afhankelijk van het weer. Het huisje is dichtgemaakt met slijm en aarde en dat maakt samen een hard deurtje. Ademhaling en hartslag komen op een heel laag pitje te staan gedurende die tijd. In de zomer kan de slak zijn huisje ook afsluiten voor een kort zomerslaapje ingeval het een langere tijd droog blijft.

28 januari 2024

Wakker worden en een blauwe onbewolkte hemel zien, is heerlijk. Zeker na alle grauwe dagen van de afgelopen maanden. Waren die er ooit zoveel? Eenmaal opgestaan zag ik dat er rijp op het gazon lag. Dat was een teken: samen met het windstille weer, de nachttemperatuur van slechts een paar graden onder 0 en de vochtigheid van de bodem moest het wel lukken dit keer. Dus ging ik het bos in op de vroege ochtend, voordat de temperatuur zou gaan stijgen en de zon verder op kwam. En ook zonder dat in de ochtend al heel veel wandelaars in het bos zouden verschijnen om een frisse neus te halen.

En ze waren er, de ijsveren. De bodem was ermee bezaaid, het leek wel of overal papiertjes in het rond gestrooid waren.

Doordat het windstil was geweest die nacht, waren de ijsveren echt mooi. Soms leken ze op bloemen, soms op keurig gekapte damespruiken, zoals hier.

Zodra de laatste graad vorst wordt verdreven door de dagtemperatuur, neemt de scherpte van de ijsharen af, dan zijn ze niet mooi meer. Maar nog gaaf, en ook nog een straaltje zon erop, zijn ze ware natuurwondertjes.

26 januari 2024

Vanaf vandaag tot maandag 12.00 uur is er weer de landelijke vogeltelling en kun je doorgeven hoeveel vogels je in je tuin gezien hebt. Door het doorgeven van waarnemingen kan een landelijk beeld gevormd worden van onze vogels. Ga hiervoor een half uur bij het raam zitten en tel de vogels die je gedurende die tijd ziet. Het is de bedoeling dat je bijvoorbeeld alle mussen en andere soorten die er tegelijkertijd (!) per soort zijn, telt en per soort noteert. Het geheel kun je dan invoeren op www.vogelbescherming.nl

22 januari 2024

Regelmatig zag ik de laatste tijd een Winterkoning in de tuin. Het op een na kleinste vogeltje van ons land. Alleen het Goudhaantje is nog kleiner. Zo’n hummeltje die de naam koning niet verdient weegt tussen de 9 en 13 gram. Dat er zoveel sterven in perioden van sneeuw en ijs is dus geen wonder. Sinds deze omstandigheden er vorige week waren, heb ik hem dan ook niet weer gezien.

Dat de Sneeuwklokjes geen probleem hebben met het winterse weer is geen wonder, zij zijn er tegen bestand. Deze bolletjes profiteren van het feit dat er verhoudingsgewijs tijdens vorst meer water verdampt terwijl er geen water wordt opgezogen, waardoor er meer suiker in de plantdelen ontstaat. Zoet water bevriest namelijk minder snel.

Dat echter de Primula na het smelten van de sneeuw weer tevoorschijn komt alsof er geen matige nachtvorsten zijn geweest, vind ik wel heel opvallend. Deze plant bloeit al vanaf het afgelopen voorjaar. Nu is sneeuw weliswaar een beschermende factor, maar toch!

De Japanse wasbloem (Kirecheshoma palmata) laat nog altijd zaden vallen, net als allerlei andere planten in de tuin. Dat is dan ook de reden dat ik nooit in de herfst de planten kortwiek, ik laat ze aan de vogels die ze in de winter hard nodig hebben.

16 januari 2024

Wakker worden en bij het openen van de gordijnen een witte wereld zien, dat is fantastisch! Vlug dus in de kleren, nog even eerst de vogels voeren en dan op pad.

Als ik het bos in ga kom ik allereerst bij het pad waar honden los mogen lopen. Die vinden sneeuw opwindend en rennen heen en weer om hun vriendjes te begroeten.

De lanen in het bos met bomen strak in de rij, en dan nog bedekt met een laagje sneeuw...., het is prachtig!

Op paden die niet al te veel belopen worden, groeit de Zegge en maakt in de sneeuw een grafisch plaatje.

Ah, daar zie ik opeens een nieuwe bosvriend. Meteen komen de herinneringen weer boven uit de tijd dat de kleinkinderen hier regelmatig logeerden en we bijna altijd wel het bos in gingen. Dan liet ik ze mijn bosvrienden zien, figuren in de stammen die op boze heksen, vreemde dieren en krokodillen leken. Herinneringen kun je niet missen, die zijn als een boek dat je lang geleden gelezen hebt.

Buiten wil ik altijd schilderijtjes maken van wat ik in de natuur zie. Steeds ook leuk om weer een kalender voor het nieuwe jaar mee te maken.

Dode bomen krijgen na verloop van tijd prachtige stammen. En op alle Tonderzwammen lag vanmorgen een laagje sneeuw.

Prachtig toch, zulke kleine natuurfragmentjes? Het enige dat je er voor moet doen is je ogen de kost geven, dan kom je ze overal tegen, gratis en voor niets, zoals dat heet.

11 januari 2024

Bij dit koude weer krijg ik altijd de neiging de vogels wat meer te verwennen. Dus strooide ik een mengsel van brood, havermout en meelwormen op de tegels om te zien wat daar op af kwam. Merels, mussen, meer was het niet. Ze zijn argwanend vanwege mijn nieuwe huisgenootje. Een lieve poes van zeven jaar die ik van iemand over nam. Dus halen de vogels liever het voer van de tuintafel en de diverse andere veilige plekjes, zodat de poes het nakijken heeft. Ik heb wel erg geaarzeld over de aanschaf van poes, maar nu ik alleen ben is het toch fijn een levend wezen om me heen te hebben.

De Es lijkt soms net een kerstboom, zoveel vogels zitten er in. Vooral veel kool- en pimpelmezen en afgaande om het aantal merels gaat het die ook weer goed gelukkig. Af en toe ook een Vink, die zijn er niet zoveel als anders, ook niet in het bos.

Voor het eerst zie ik nu de meeuwen weer het binnenland in trekken. Het is een grappig gezicht als je die vogel recht van voren fotografeert.

Bovenop de schoorsteen zitten ze met hun scherpe ogen te speuren waar wat te eten ligt in de tuinen. Strooi stukjes brood in de tuin en razendsnel duiken ze er op af. De Kokmeeuw zie je nu in winterkleed. Ze hebben nu alleen donkere kopveertjes. Later in het seizoen wordt hun kop weer helemaal chocoladebruin.

9 januari 2024

Tijdens de ochtenduren is het bos vaak het mooist in de winter, wanneer het lage zonlicht door de bomen schijnt. Dus ging ik maar weer eens op zoek naar ijsveren. Dat viel tegen, er was nauwelijks iets van te vinden.

Heel lang geleden werd ik eens meegenomen door een natuurliefhebber pur sang, die mij "iets moois" wilde laten zien. Het waren ijsveren die ik toen voor het eerst van mijn leven zag. Ze waren indrukwekkend mooi, met "haren" van wel 15 cm hoog. In een van de jaren daarna jaar vond ik nogmaals zulke schitterende exemplaren maar de laatste drie jaar is het een stuk minder geworden en hoe dat komt, is gissen.

Klein maar fijn, zo moet je deze foto's bezien: ik zag ze vanmorgen op heel dunne takjes die op de bosbodem lagen en ze waren maar heel klein. Van dichtbij gefotografeerd lijkt het op deze foto's heel wat en zeker fraai. Je moet ervoor in een oud beukenbos zijn, daar ontstaan de ijsveren op dood hout dat op de bodem ligt of groeit op beschadigde takken aan bomen, waarvan stukken schors verdwenen zijn. De ontbindingsgassen in het hout worden naar buiten gedreven en bevriezen als het hout nat genoeg is en er ook een specifieke schimmel in zit. Het is een echt natuurwondertje. Ik vond alleen maar ijsveren op een paar dunne takjes. Voor de doorsnee wandelaar vielen ze waarschijnlijk nauwelijks op.

Dood hout is er genoeg in het bos. Waarom er geen ijsveren te zien zijn op grote stukken hout zou ik graag willen weten. Maar hoe kom je aan informatie!

Voordat de vorst inviel had ik het vijverpompje aangezet om de vogels van water te voorzien als elders de boel zou gaan dicht vriezen. Meteen zie je het aantal vogels toenmenen dat er komt drinken. Een vogel met bevroren verenpak heb nog nooit gezien, al wordt daar door sommigen wel voor gewaarschuwd. Vogels weten uitstekend wat goed voor ze is.

De voertafel wordt druk bezocht tijdens dit koude weer maar de vogeltaarten die nu in zwang zijn, krijgen nauwelijks belangstelling. De vogels die ik hier zie hebben meer interesse in zaden, uit elkaar gestampte vetbollen en pinda's, rozijnen (eerst goed wassen!), ongekookte havermout en gedroogde meelwormen. Die laatste serveer ik alleen bij strenge vorst. Fabrikanten verzinnen van alles om de omzet te verhogen. Daarom ook die vogeltaarten en wij trappen er allemaal in. Vanmorgen zag ik zelfs een winterkoning op de tafel maar hij liet zich helaas niet fotograferen.

8 januari 2024

Wat een enorme verandering in weersomstandigheden nu de winter opeens zijn plek in het seizoen opeist. Het voeren van de vogels wordt opeens weer leuk, behalve voor de vogels zelf die weer hard moeten werken om het kacheltje brandend te houden. De lichaamstemperatuur van vogels is gemiddeld 40 graden. Ga daar maar aan staan als het vriest. Ik ben weer volop aan het voeren om ze een helpende hand te bieden en in dit nieuwe voederhuis dat een aardig medemens voor mij maakte, is het een komen en gaan van vogeltjes.

Twee dagen geleden fotografeerde ik nog maar eens deze Primula die nog altijd dapper doorbloeide.

In de tuin ontdekte ik ook de eerste bloempjes aan de Lonicera fragrantissima, een kamperfoeliesoort die heerlijk geurt maar op een onlogisch moment in bloei komt. Er is geen insect meer te zien nu. Elke winter denk ik dat de struik nu wel heel erg vroeg gaat bloeien maar als ik in mijn fotoboeken kijk, bloeit hij jaarlijks op ongeveer hetzelfde tijdstip.

Jammer dat de vorst nu ingevallen is, juist op het moment dat de Winterjasmijn in volle bloei staat. Nog snel maar een paar takjes naar binnen gehaald om er van te genieten.

1 januari 2024

De oliebollen zijn op, het vuurwerk afgeschoten, de vogels en huisdieren weer tot rust gekomen en het nieuwe jaar is ingeluid. Wat werd ons allemaal niet aan geweldigs toegewenst op de kerst- en nieuwjaarskaarten en waar zouden we het meest aan hebben? Vrede, lijkt me, een aarde waar iedereen zonder angst, pijn en geen noodzaak tot vluchten zou moeten ervaren. Helaas, vrede lijkt wel verder weg dan ooit. Of moeten we allemaal een "gelukkig nieuwjaar" krijgen? Een jaar vol geluk lijkt me niet goed voor de balans in het leven. Laten we maar gewoon omkijken naar elkaar en de vrede onderling proberen te bewaren. Een vredg 2024 dus toegewenst!

31 december 2023

De laatste dag van 2023, als ik dit schrijf is het nog vroeg. De jaarwisseling moet nog beginnen maar er zijn al slachtoffers. Een jong mens verloor zijn hand, iemand anders de dood, beiden door ontploffend vuurwerk. Auto's werden in brand gestoken en de politie was alweer druk met incidenten. Waarom, o waarom is de politiek toch zo tegen een vuurwerkverbod! De overgrote meerderheid van de Nederlanders willen dat, waarom moet de minderheid dan de regels bepalen?

26 december 2026

Voordat het weer bewolkt zou worden ging ik vanmorgen naar de IJssel om te zien hoe hoog die stond. De rivier was flink gestegen en de pont was niet meer bereikbaar vanwege de forse overstroming van het land.

Het is echt indrukwekkend om te zien hoe het water bezit genomen heeft van de uiterwaarden en immens breed lijkt. De watervogels zijn tijdelijk hun grasland kwijt om te foerageren en moeten het even elders zoeken.

Bomen en struiken staan hier en daar bijna tot hun kruinen in het water maar deze forse boom lijkt het water wel een halt toe te roepen. Van alle kanten kwamen belangstellenden kijken naar dit prachtige schouwspel en er werd heel wat gefotografeerd. Af en toe piepte de zon nog even door het wolkendek maar halverwege de dag was dat alweer voorbij en moesten we het weer doen met het al bijna vertrouwde grijs.

24 december 2023

Ondanks een wereld die in brand staat, en zoveel medemensen die op de vlucht zijn en deze dagen geen herberg kunnen vinden, wens ik de lezers van mijn natuurdagboek vredige kerstdagen toe.

23 december 2023

Het is rustig in de tuin, waar het de vogels betreft. Bij de wisselende temperaturen zijn die misschien ook het spoor wel even bijster. Ondanks alle regen had deze Zanglijster zin in een uitgebreid badfestijn. Altijd weer leuk om te zien.

21 december 2023

Welkom in de winter van 2023. Zou die ooit eerder zo ontzettend nat en stormachtig zijn begonnen als dit keer? En na zoveel grauwe, grijze dagen in de herfst? Menig mens raakt er neerslachtig van en snakt naar licht en wat zonnige dagen. Ik zou zo graag dit dagboek wat vaker willen vullen met een mooi natuurfragmentje maar het zit er gewoon niet in. Wachten dus maar op betere tijden. Deze foto maakte ik op 21 december 2009.