Natuurdagboek


Natuurdagboek 2007                            Natuurdagboek Zomer 2010
Natuurdagboek 2008                            Natuurdagboek Herfst 2010
Natuurdagboek Winter 08/09             Natuurdagboek Winter 2010/2011
Natuurdagboek Lente 2009                Natuurdagboek Lente 2011
Natuurdagboek Zomer 2009               Natuurdagboek Zomer 2011
Natuurdagboek Herfst 2009                Natuurdagboek Herfst 2011
Natuurdagboek Winter 2009/2010     Natuurdagboek Winter 2011/2012
Natuurdagboek Lente 2010                 Natuurdagboek Lente 2012

 

 

Zomer 2012

 

Verschijnt op je pc deze pagina? Dan zit hij nog in het tijdelijk geheugen van je pc.
Vernieuw de pagina door op het ronde pijltje bovenin je adresbalk te klikken.
Het dagboek gaat verder op de herfstpagina

 

21 september 2012

Een poosje verkeren met mijn kleinzonen van acht en tien jaar, deed mij weer beseffen hoe snel de tijd voorbij vliegt en hoe snel kinderen zich ontwikkelen. Van onbevangen kindjes worden het mensjes die beginnen te begrijpen dat ze niet alleen op de wereld zijn maar samen met anderen en dat het eigenlijk best leuk is met elkaar rekening te houden. Op een moment dat ze weer erg balorig begonnen te worden, stelde ik ze voor mij rond te leiden in hun woon- en leefgebied. Dat vonden de heren wel wat. Via een wandeling over de Bovendijk kwamen we uit bij een kinderboerderij. Nu weet ik dat mijn kleinzonen uit het westen van het land niet veel hebben met natuur en beesten. Toch kreeg ik een uitgebreide rondleiding langs koeien, cavia's, bokken en schapen en ook nog door de zorgvuldig aangelegde tuin. Vervolgens nodigden ze mij uit om verder te wandelen naar de plek waar hun moeder een laatste rustplaats had gekregen onder een mooie oude boom. We nemen de route door de natuur, zeiden ze, want daar houd jij zo van. Ondanks een enorme plensbui werd het een gedenkwaardige wandeling met veel verhalen. Weer thuis verbaasden wij ons over de enorme wielwebben die voor de ramen hingen. Ik begrijp niet dat die daar zoveel groter zijn dan waar ik zelf woon. De meetlat wees uit dat ze een doorsnede van zeventig centimeter haalden. Ongelooflijk! Volgens de jongste, die een zeer slim jochie is, kwam dit doordat hier zeekustspinnen leefden en die zouden dan wel verschillen van Veluwespinnen. Ik vond het een grappig idee maar het verschil in webformaat bleef fascinerend.

18 september 2012

Nog een krappe week, dan is de zomer voorbij. We kunnen gerust stellen dat het een merkwaardig seizoen was in 2012. Bijna niets leek te verlopen op een manier die wij "normaal" vinden. Heel veel planten bloeiden op de meest merkwaardige tijdstippen en nog veel vogels kregen na het mislukte broedseizoen in de lente late nesten. Pas een week geleden kwam in mijn volkstuin de eerste witte Reseda in bloei, en ook de eerste zaailing van de Verbena bonariensis. Dit Pijlkruid (Sagittaria sagittifolia) bloeit nu in onze vijver maar dat is niet ongewoon. Boven het water en daar omheen vliegen allerlei libellen, vooral de Groene glazenmakers zijn ware luchtacrobaten. Indrukwekkend is hun vlucht, snelheid en stilstand wisselen zich met verbazingwekkend gemak af. De vrouwtjes houden hun achterlijven gekromd, klaar om eitjes af te zetten en komend seizoen zal het water weer vol zitten met jagende en rovende larven.

17 september 2012

Wie zwijnen wil zien, moet gewoon even de bossen van de Veluwe ingaan. Nu is het voor de dieren de tijd om een flinke speklaag te kweken om de winter goed te kunnen doorstaan. Als ze tenminste aan de kogel ontsnappen. Als stofzuigers lopen de zwijnen momenteel in de eikenpercelen want er is een flinke productie aan mooie grote eikels. Omdat de honger ze drijft, zijn ze veel minder schuw ook,  hoewel het jachtseizoen al volop aan de gang is. Jonge biggen worden daarbij niet ontzien. Het is zo ontzettend droog dat er in de bosbodem nauwelijks iets te vinden is dat ze willen eten. Langs sommige lanen zie je hoe ze bijna de boomwortels bloot leggen met hun gewroet.  Er zijn veel nog tamelijk jonge zwijnen uit late worpen. Bij dit zwijntje is op de rug al een eerste aanzet voor een stoer winters kleurtje te zien nu ze langzamerhand hun wintervacht krijgen. Beuken doen het deze herfst rustig aan, er is heel weinig mast.

16 september 2012

Klaprozen en papavers bevatten zaden die "maanzaad" genoemd worden. De papavers, en dan de blauwpaarse, worden ook wel als "slaapbol" betiteld. Het slaat op de eigenschappen van de sappen uit de zaaddoos. Als je er veel van zou nuttigen zou je slaperig en high worden. De woel- en veldmuisjes in de volkstuinen zijn dol op de zaden. Elke zaaddoos is open geknaagd en de zaden zijn er uit gegeten. Ik heb nog geen versufte of hallucinerende muisjes zien rondlopen maar wie weet trekken ze zich tijdig in hun holletjes terug voor een zalig tripje. Maar zo'n vaart zal het niet lopen; de opium die uit de papaver wordt gewonnen is feitelijk het ingedikte sap van de bollen. Daartoe wordt een snee gemaakt in de groene bollen die vlak na de bloei ontstaan, en daaruit druppelt dan het witte sap dat later verzameld en verwerkt wordt. De ingedroogde zaden die overblijven aan het eind, bevatte nog maar zo weinig opiumachtige stoffen dat je ze gerust kunt eten. En voor de productie van opium, worden ook nog weer speciale rassen gekweekt.

15 september 2012

Soms denk ik wel eens: zal ik nu die camera maar eens thuis laten.... Gisteren was ik blij dat ik dat niet gedaan had. Terwijl ik in mijn volkstuin bezig was orde in de plantenchaos te scheppen, vloog er vanuit de appelboom een jonge Roodborst zowat op mijn voeten. Zo jong als hij was, had hij al geleerd dat tuinders aardige mensen zijn en er altijd wat te eten valt als die in de grond gaan prutten. Wat ziet hij hij er, uit nu hij volop in de rui is. De babyspikkels moeten verdwijnen en plaats maken voor een kleed dat hem het uiterlijk zal geven van een volwassen roodborstje. Ondanks de paar regenbuien is de grond hier nog steeds ontzettend droog, een zandbak bijna. De vogel vond dan ook niks van zijn gading in de omgespitte aarde. Misschien ga ik morgen wat meelwormen halen en eet hij die uit mijn hand, hij is zo ontzettend tam. Als het lukt, laat ik het weten.

14 september 2012

Midden in de bossen van de Veluwezoom was een stel ballonnen neergekomen en vast komen te zitten in een bosbessenstruik. Natuurlijk moest ik even kijken of er misschien een kaartje aan zat dat teruggestuurd kon worden naar degene die de ballonnen op pad stuurde. Dat was niet zo. Ik werd wel nieuwsgierig: van wie zouden deze zijn, waarom werden ze het luchtruim in gestuurd, waar kwamen ze vandaan wat was er te vieren? Wie was er jarig? Een kinderfeestje? In elk geval was het een "meisjesding" geweest, gezien de kleuren van de ballonnen. En er viel duidelijk iets te vieren; op een van de ballonnen stond "happy birthday". Kunnen dit soort ballonnen een gevaar vormen in de natuur? De meeste ballonnen zijn gemaakt van latex en daardoor een natuurproduct. Latex is vocht dat uit de rubberboom wordt getapt. Aan de latex wordt nog wel iets toegevoegd maar al met al is een balloon gewoon een biologisch ding. Het verteringsproces is niet meer dan wat nodig is voor het verteren van een eikenblad, zo vertellen de fabrikanten. Maar hoe lang is dat dan wel niet?  Meer dan je misschien zult denken: driekwart tot één jaar. Ballonnen zijn dus inderdaad schadelijk in de natuur, zowel op het land als in het water.

13 september 2012

De grote vruchten van de Ananaskers  (Physalis peruviana) hangen nu te rijpen aan de takken. Ik had een stekje gekregen dat nu is uitgegroeid tot een forse plant. Zolang de lampion rond de bes nog groen is, moet je hem rustig laten hangen. Is de gele bes die er in zit rijp, dan verdort het beschermende jasje en kun je de bes eten. Die smaakt heerlijk fris. Vorig jaar had ik in mijn volkstuin planten van een kleinere soort, de Physalis puberscens. De opbrengst daarvan was zeer veel groter en de smaak was hetzelfde. Leuke plant om eens te proberen; het is een eenjarige dus door telkens een paar bessen te bewaren, kun je jaarlijks in de tweede helft van maart binnenshuis voorzaaien. Dat hij familie is van de ouderwetse tuinplant met de knal oranje lampionnetjes, zal niemand verbazen. De Ananaskers vindt haar oorsprong in Zuid-Amerika en je zou verwachten dat hij daarom veel warmte nodig heeft maar dat valt reuze mee.

12 september 2012

Enorm blij ben ik met de jonge goudvinken die weer dagelijks in de tuin te zien zijn. Het zijn jonge vogels die nog niet helemaal op kleur zijn, hun kopjes moeten nog een egaal en diepzwart petje krijgen. Twee jaar heb ik ze gemist en ik niet alleen. Waarom ze er niet waren zal wel altijd een raadsel blijven. Indertijd liet ik een zieke Goudvink (Pyrrhula pyrrhula) onderzoeken bij het DWHC in Wageningen (zie linkpagina) en toen bleek dat de vogel was gestorven door papegaaienziekte. Die winter en de anderhalf jaren daarna was er maar sporadisch een Goudvink te zien. Afgelopen week had ik de neiging onze erg slordig uitgroeiende  Kamperfoelie te willen snoeien maar heb dit nu maar nagelaten sinds ik de goudvinken steeds in de struik zie om de bessen te eten. En nu maar hopen dat ze hier weer net zulke algemene verschijningen zullen worden als voorheen. De Goudvink is een standvogel die je altijd samen met een partner ziet. Het vrouwtje mist de decadente kleuren van de man maar dat is belangrijk omdat zij tijdens het broeden niet mag opvallen. Tegenover dat prachtige kleed van de man staat een supersimpel liedje. Zo simpel dat het bijna aandoenlijk is. Aan de forse snavel is te zien dat dit een echte zaadeter is.

11 september 2012

Over een breedte van wel acht meter drapeert zich een Clematis vitalba over een pergola in onze tuin. Vanzelf gekomen! Hier groeide een Clematis die jaarlijks een enkele tak had en waarop crèmekleurige bescheiden bloemen kwamen. Maar zie hoe de natuur ermee aan de gang ging: ijverige insecten deden aan kruisbestuiving en maakten er iets totaal anders van. In het voorjaar zag ik met verbazing hoe de Clematis begon te groeien, groter en groter, denkende dat dit door de vele regen kwam. Maar hij bleef maar doorgaan en toen de bloemknoppen verschenen had ik pas in de gaten wat hier aan de hand was. Ik ben er wel blij mee en de insecten ook. Leuk cadeautje van de natuur en van mij mag hij blijven!

10 september 2012

Dikke Dollies, noemen wij altijd de houtduiven die regelmatig onze tuin bezoeken. Het zijn echte gevaartes, zoals ze zwaar stappend over het grasveld sjokken. Recent heb ik maar weer eens de ruiten gewassen; af en toe is dat echt nodig. Altijd plak ik daarna wat van die felgekleurde sliertjes op het raam die om cadeautjes worden gedaan. Ik doe dat al jaren en sinds ik ermee begon is er geen vogel meer tegen de ruiten gevlogen. Maar nu vergat ik het met als gevolg dat een Dikke Dollie in volle vaart tegen het glas knalde. Hij was nog wel in staat om terug in de krentenboom te vliegen maar daar was ook alles mee gezegd. Door de verrekijker zag ik dat poten en snavel nog in tact waren en dat de vogel wellicht kampte met kneuzingen of misschien zelfs een breuk van ribben of borstkast. Hij zat stilletjes op een tak en bewoog niet. De middag ging voorbij en de daarop volgende nacht en toen zat hij er nog steeds. Al die tijd zonder voedsel en water. Van een duiveneigenaar hoorde ik dat een duif per dag 50 ml water drinkt, dus ik maakte me zorgen dat Dollie met een doffe plof uit de boom ter aarde zou storten. De tweede dag leek de duif wat alerter te worden en draaide af en toe om op de tak waar hij op zat. Maar vliegen zat er duidelijk niet in. Vanmorgen was de tak leeg en ik vreesde het ergste. Maar, hoe is het mogelijk, geen slachtoffer te vinden, de duif had het toch gered! Moraal van dit verhaal: ramen zemen is slecht voor vogels. Maar niets helpt beter dan wapperende cadeausliertjes om ongelukken te voorkomen!

9 september 2012

Wat een cadeautje, deze prachtige nazomer! Je geniet er des te meer van omdat je weet dat het een toegift is. Tijdens een mooie fietstocht kwamen wij gisteren langs de Loenermark. Wat is dat toch een prachtig gebied. De heide bleek hier nog gedeeltelijk in bloei te staan en de stilte was overal, behalve dan de fietsers die hier met velen langs reden. Ondanks het schitterende weer kun je evenwel goed merken dat de herfst langzaam maar zeker naderbij sluipt. Daarom: geniet vooral van deze laatste "superzonnigezomerdag".

8 september 2012

Dit is Max, ons katertje van 15 jaar. Ik haalde hem uit het asiel toen hij negen jaar was, ik zocht hèm niet uit maar hij mij en daar bezweek ik voor. Max is net een hondje, overal volgt hij mij, als ik weg ben zit hij langs de oprit in de struiken te wachten tot ik weer terugkom en 's nachts slaapt hij in een mandje op mijn nachtkastje want als dat niet mag, schreeuwt hij moord en brand voor de slaapkamerdeur.  Max gaat nooit de hort op, is altijd in de tuin, nooit meer dan een paar meter van mij verwijderd als ik daar bezig ben. Vogels vangt hij zelden, niet meer dan eens per jaar pakt hij een onvoorzichtige mus of mees, en die brengt hij naar binnen door het luikje. 's Nachts komt hij nooit buiten. Als ik naar bed wil, doe ik de deur open, roep hem en hup, daar wandelt hij naar binnen. Max is dol op de zomer, net als zijn bazin. De hele dag ligt hij prinsheerlijk op de stoel. Zodra ik het kussen pak, weet hij al wat er gaat gebeuren: zijn troon wordt weer in gereedheid gebracht. Hij is zacht en schoon, ruikt altijd lekker, kan zo tevreden spinnen en heel uitbundige kopjes geven.  Ben je een kattenhater? Je weet niet wat je mist!

7 september 2012

Een nog jonge Reuzenzwam (Meripilus giganteum). Zoals de naam al aangeeft, kan deze parasitaire zwam heel groot worden. Als hij volledig is uitgegroeid, staan de ronde platte hoeden mooi in het rond en kunnen samen wel een meter in doorsnede bereiken. Het uitgebreide onzichtbare mycelium brengt elk jaar nieuwe vruchtlichamen voort. Als die verschijnen is er al een enorm mycelium onder de grond. Dit kan massaal  in de wortels van levende bomen gaan groeien en meestal zal de boom niet overleven. De paddenstoel heeft een sterke voorkeur voor beukenbomen en daar zie ik ze dan ook meestal. Maar dan vooral op de stronken van gekapte beuken. De zwam kan namelijk veranderen van parasiet naar saprofyt en leeft dan verder op het dode hout. Vanaf de zomer zijn ze al te zien en dat gaat door tot de herfst goed op gang komt. Zwavelzwammen zijn ook al een tijd te zien en beide paddenstoelen worden nog wel eens door elkaar gehaald. Zolang er niet een flinke portie regen valt, zullen er nog niet veel paddenstoelen verschijnen. De wat saaie aardappelboleten zijn er echter in overvloed.

6 september 2012

In de regionale krant stond een stukje over roofvogels die de jonge bomenaanplant op een landgoed vernielden door op de toppen van de boompjes te gaan zitten om een zo goed mogelijk uitzicht op de jachtgrond - nabijgelegen akker - te hebben. Door het gewicht van de roofvogels gingen de toppen kapot. Als remedie heeft men nu palen met bovenop een dwarsbalkje gezet, die hoger zijn dan de aangeplante boompjes zodat de roofvogels daar nu op gaan zitten en de boompjes ongestoord kunnen doorgroeien. Slimme constructie en leuk bedacht. Er zijn meer vogels die het graag hogerop zoeken. In de uiterwaard zag ik deze roeken die hoog in top zaten. Het leverde een gezicht op van wiebelende vogels die bij elke windvlaag met wapperende vleugels hun evenwicht probeerden te bewaren.

5 september 2012

Een beginnend tuinier komt te zijner tijd soms tot de conclusie dat de keuze voor een bepaalde plant iets was dat doet denken aan een blinde verliefdheid waarbij  hij of zij later het gevoel krijgt dat het een verbintenis blijkt die je van een koude kermis doet thuiskomen. Bij wijze van spreken dan, zelf heb ik geen klagen op dit punt. De vergelijking geldt echter zeker voor Hop (Humulus lupulus) . De ranken vol vrouwelijke hopbellen zijn zo innemend dat je, niet beter wetend, besluiten kunt zo'n plant in je tuin te zetten. Maar dan! Je ziet ook ranken met rare kleine, ogenschijnlijk mislukte bloeisels. Dat zijn echter de mannetjes die de vrouwelijke bloemen zullen bestuiven zodat die na de bloei lekker veel zaad kunnen verspreiden. En dan blijkt dat je het paard van Troje hebt binnen gehaald: overal groeien stiekem nieuwe hopplanten en die hebben taaie, sterke en door de grond kruipende wortels. Hoe je ook trekt, je krijgt ze er nauwelijks nog uit, vooral niet als ze door andere planten groeien. En telkens komen er nieuwe plantjes die zich overal omheen wikkelen. Dan komt er een moment dat je de prachtige hopplant van toen intens gaat haten!

4 september 2012

In deze tijd van het jaar geven steeds meer werksters in de wespenkolonie er de brui aan en houden zich nu maar eens bezig met zichzelf. Ze hebben de hele zomer gezorgd voor het broed van de koningin en nu is het welletjes. De koningin, die de hele zomer uitsluitend diende als voortplantingsmachine en plichtsgetrouw door de werksters werd verzorgd, is steeds minder eitjes gaan leggen. Inmiddels heeft ze alweer gepaard. Wat de werksters en de darren niet weten is dat in de loop van de herfst het wespennest steeds verder in verval zal raken en uiteindelijk te gronde zal gaan. Alleen de bevruchte majesteit die de toekomst in zich draagt, zal de winter overleven om in de volgende lente weer te beginnen aan een nieuw nest. Voordat hun einde daar is, kunnen de wespen nog even genieten van het vrije leventje en zich te goed doen aan allerlei zoete vruchten zoals rijpe bramen, sappige appels en ander fruit.

3 september 2012

En zo zijn we geluidloos de septembermaand binnen gegleden. Een halfbakken maand die vlees noch vis is. In september staan we met één been nog in de zomer, met het andere al in de herfst. Het is niet mijn maand. Elke keer moet ik deze maand weer een jaartje bijschrijven. September doet  me denken aan de lepel levertraan die ik 's avonds in mijn mond gepropt kreeg zodra de R in de maand kwam, wat vreselijk vies was. Het is een maand waarin een heleboel verdwijnt: de mooie lange zomeravonden, de zwaluwen, een groot deel van het licht, de vrolijke zomerkleren, het groen, de oogsten uit mijn volkstuin, niks voor mij dus, deze maand. Met heimwee kijk ik jaarlijks terug naar de zomer en met tegenzin vooruit naar de herfst en winter al is de laatste natuurlijk het ergst. Enfin, niet verder zeuren! Op de foto staat een Stro-uil (Rivula sericealis). Er zijn heel veel van die kleine witte vlindertjes en meestal wordt er geen acht op ze geslagen. Dit is een Europees nachtvlindertje waarvan de piepkleine larve leeft op grassen; het verpopt ook in een cocon tussen grasbladeren. Het grappige is dat de vlinder altijd met de kop naar beneden zit. De vlekjes op de vleugels noemt met niervlekken, je moet er maar opkomen!

2 september 2012

Tot slot nog een paar stoere grazers: de koeien van het ras Limousin. Schitterende sterke beesten die een paar eeuwen geleden nog dienst deden als trekdier. Maar in de 17e eeuw kwam men op het idee ze te gaan veredelen tot vleeskoeien en dat bleek een groot succes. Ze hebben heel veel mager vlees op de botten, zo'n koe weegt tussen de 600 en 800 kilo. De dieren hebben een uitstekende gezondheid, de koeien zijn heel vruchtbaar. De kalveren groeien tijdens de periode dat ze gezoogd worden maar liefst tot anderhalve kilo per dag; ze mogen tot de leeftijd van zes maanden bij hun moeder lopen. Ook van deze koeien wordt een stamboek bijgehouden opdat de kwaliteit en de oorspronkelijkheid goed bewaakt kan worden. Eind jaren zestig werden deze dieren in ons land geïmporteerd omdat er te weinig vleeskoeien waren, bijna alles was melkvee. Vorig jaar werd een aantal Franse koeien overgebracht naar Mongolië, en zo veroveren deze sterke dieren langzaam maar zeker de wereld. Behalve voor de vleesproductie worden de Limousinekoeien ook ingezet voor begrazing in natuurterreinen. En met deze prachtige koeien besluit ik de reeks allochtone dieren die hier ingezet worden om werk te verrichten dat onze autochtonen dieren niet kunnen of willen. Waar doet me dit toch aan denken.....?

1 september 2012

Op een plek in de Boswachterij Ruinen lagen een Nederlandse landgeit en een Drents heideschaap gezusterlijk naast elkaar onder een boom. Beide behoren tot de zeldzame huisdieren waarmee gefokt wordt om er weer meer van te krijgen. Na de tweede wereldoorlog waren er bijvoorbeeld van het Drents heideschaap nog maar enige tientallen dieren over. En dat waren overwegend hobbydieren. Nu is er weer een aardige kudde. De Nederlandse landgeit is een oud ras dat van alle geiten nog het meest bij de natuur staat. Beide soorten zijn zeer geschikt voor beheer van natuurterreinen doordat ze in hoge mate zelfredzaam zijn, sterk en gezond. De geiten hebben een mooie langharige vacht. Op de foto is een ooi te zien, de ram heeft imposante, veel grotere en bredere hoorns op de kop. Om ze niet te verstoren ben ik maar niet dichtbij gaan staan, daardoor is de belichting niet optimaal helaas. Van de dieren wordt een stamboek bijgehouden om te voorkomen dat inteelt optreedt. De bedoeling is om mede vanwege de cultuur-historische waarde het ras zo zuiver mogelijk te houden.

31 augustus 2012

In deze tijd van het jaar en ook nog wat later zie je dat veel planten een tweede bloei vertonen. Deze nabloei is altijd maar een schaduw van de eerste. Rozen bijvoorbeeld kunnen tot heel ver in het jaar nog nieuwe bloemen produceren maar altijd heel bescheiden. Tuinplanten kun je dwingen tot nabloei door ze voor de langste dag te kortwieken waarna ze weer nieuwe bloeistengels maken. In de natuur zijn het vaak vroeg uitgezaaide planten als Koekoeksbloem die nog in bloei komen voor het koude seizoen haar intrede doet. Op de heide staat de Gewone brem (Cytisus scoparius) te pronken met hier en daar een  bloem. Bekijk ze maar eens goed want het zijn echt prachtige uithangborden voor bijen, hommels en zweefvliegen. Knalgeel, ver uitgestoken meeldraden, echte blikvangers! De Gewone brem verschilt van de zeldzamere Gaspeldoorn die ook op de heide groeit, door de afwezigheid van doorns. Na de bloei krijgt de Brem peulen waarin de zaden zitten. Doordat een deel van de zaden in het jaar dat ze gevormd worden, niet ontkiemen maar pas in het voorjaar daarop, kan Brem zich ook handhaven in noordelijke koude gebieden. In de peul blijven de zogenaamde "harde zaden" gewoon levenskrachtig.

30 augustus 2012

Onderweg zagen wij in een weiland koeien met een witte krullerige vacht, ze leken zeer sterk op Schotse Hooglanders dus ging ik eens op zoek naar informatie. Het blijkt een natuurlijke kleurslag te zijn van de Hooglander maar omdat donkere genen dominant zijn (vooral het gen dat de oorspronkelijke zwarte kleur veroorzaakt) zie je blonde Hooglanders niet vaak. Er is een organisatie met de naam Free Nature die werkt aan gebieden waar de natuur zichzelf ontwikkelt. Zij houdt zich ook bezig met kuddes die dergelijke gebieden kunnen begrazen. In een van die kuddes waar een blonde stier liep, kreeg een van de koeien dit jaar een blond kalf. De koeien die wij zagen tijdens onze wandeltocht over Meeuwenveen/Takkenhoogte waren jonge blonde Hooglanders. Blijkbaar is er ook hier succesvol mee gefokt. Een heel grappig gezicht, zo'n blonde krullenbol. En wat kijkt het kalf verlegen....

29 augustus 2012

De provincie Drenthe bestond ooit hoofdzakelijk uit moerassen en venen maar nu is dat nog maar een deel van de oppervlakte aangezien door de tijden heen bewoners het land hebben opgeëist en geschikt gemaakt voor bewoning. Maar nog altijd liggen er her en der mooie en waardevolle natuurterreinen en dat maakt deze provincie zo aantrekkelijk voor natuurliefhebbers. In het Reestal ligt het gebied Meeuwenveen/Takkenhoogte, eigendom van het Drents Landschap dat door natuurontwikkeling hiervan een prachtig gebied maakte. Afwisselend wandel je over heidevelden en bosgebied en passeert onderweg een groot ven dat hier veen heet: Meeuwen-veen. In het gebied zijn Schotse Hooglanders ingezet voor begrazing. Buiten de tijd dat die jongen hebben, heb je weinig te vrezen van die zachtaardige koeien. De stier heeft hoorns die trots naar boven wijzen en bij de koe wijzen ze naar voren. Deze koe lag lekker in de schaduw wat dromerig voor zich uit te kijken. Je hebt erg de neiging deze langharige en aardig uitziende dieren te aaien maar dat is sterk af te raden. Het blijven immers enigszins wilde dieren en daardoor onbetrouwbaar, dus niet benaderen! Zo'n koe weegt al gauw 500 kilo. Ze zijn er inmiddels in allerlei kleuren, van bruin tot crème en tot zwart toe. In ons land zijn zelfs meer Schotse Hooglanders dan in het land waar ze oorspronkelijk vandaan komen. Ook worden ze hier en daar gefokt voor het vlees. Raar gezicht is dat, zo'n oerrund in een omheind weiland.

28 augustus 2012

Maandag bleek een uitgelezen dag om te gaan wandelen over de bloeiende heide en daartoe ging ik naar Drenthe om met mijn natuurmaatje op pad te gaan. Het begon veelbelovend: de trein reed een uur door een mistig land richting plek van afspraak. Die mist zou immers op de hei ontelbare bedruppelde webben van de hangmatspinnen onthullen en dat is zo'n prachtig gezicht! Toen we dat moois aanschouwd hadden, nam de zon het verdere deel van de dag over. Slechts een paar keer kwamen we een wandelaar tegen, de rest was stilte en schoonheid. Opvallend afwezig waren vogelgeluiden, de vogels hadden andere dingen aan hun hoofd. De trek naar het zuiden staat voor de deur en de lijfjes moeten worden opgevet voor de grote reis. Alleen spechten en gaaien lieten zich horen en van heel ver klonk het gekwebbel van ganzen. We zagen een Havik vliegen en een aantal Torenvalken, insecten waren er maar heel weinig. Ach, dat was voor een keer ook wel eens relaxed, niet voortdurend met de camera in de weer zijn!

26 augustus 2012

In het verleden heb ik een paar keer geprobeerd de aardige Muurleeuwenbek (Cymbalaria muralis) in de tuin te krijgen maar het voelde zich hier blijkbaar niet in goede aarde en het verdween net zo snel als het kwam. Dit jaar kwam het gewoon aangewaaid en waarom het zich nu opeens zo sympathiek gedraagt, weet ik niet maar het staat in een hoge pot en hangt in lange met gelobde blaadjes bezette ranken naar beneden, waarbij ze almaar nieuwe bloempjes tevoorschijn toveren. Ik ontdekte nu ook hoe het zich voortplant. De bloempjes groeien op roze steeltjes en als ze zaad gaan vormen buigen die omlaag. De bedoeling daarvan is, dat ze naar binnen kruipen tussen de stenen in muren en dergelijke. In de grote steden zie je deze plant vaak omlaag groeien in de kalkmortel van oude kademuren. De zaaddoosjes die, zo lijkt het wel, door zorgzame vingertjes worden vastgehouden, gaan als ze rijp zijn, open en het zaad valt meteen op de bodem. De wirwar van roze stengeltjes doen daarbij denken aan het Warkruid of Duivels-naaigaren dat weliswaar roder is maar ook zo door elkaar groeit.  Ik ben heel blij met dit aardige plantje. Temeer daar het de hele zomer bloeit met kleine violetkleurige bloempjes.

25 augustus 2012

De jonge kikkertjes hebben zich nu verspreid over de hele tuin en de beplanting rondom een klein vijvertje is favoriet. Bij de grote vijver zijn ze niet meer te vinden. Telkens als ik in de buurt kom, voelen ze de trillingen van mijn voetstappen of bemerken de schaduw die ik veroorzaak en springen ze van de wal in de sloot, of beter: vijvertje. Daar zitten ze dan op een blad van de Kikkerbeet en denken dat ze veilig zijn. Als zo'n dreumes klaar is voor het leven op het land, is het anderhalve centimeter groot. Ik zie nog veel van dit formaat kikkertjes maar er zijn er ook die duidelijk aan het groeien zijn. Pas in hun derde levensjaar zijn kikkers volwassen geworden. Dat de meeste dit niet halen kun je al opmaken dat de tuin niet boordevol kikker zit. Bij het zien van de vele donderkopjes in de vijver vroeg iemand mij eens: hemel, vormen die besten straks geen plaag? En iemand uit mijn tuinclub schept ze uit angst daarvoor uit haar vijver en mikt ze met aanhangend water zo de borders in. Niets hoort zo bij de zomer als op een mooie middag in de tuin te zitten en het tevreden geknor van een Bruine kikker te horen die dat geluid niet voortbrengt om een partner te lokken maar die zachtjes zit te knorren omdat hij het naar zijn zin heeft. Een kikker kan, als alles meezit behoorlijk oud worden, zeven of acht jaar is normaal.

24 augustus 2012

Ecologisch beheer betekent dat er eind juni, soms later en ook gefaseerd wordt gemaaid en dat het maaisel wordt afgevoerd zodat de bodem niet te voedselrijk wordt. Ook krijgt op deze wijze de plant gelegenheid zaad te vormen, in tegenstelling tot bermen en grasstroken die regelmatig gemaaid worden en steeds armer worden qua wilde planten. Nu wordt dat zeker niet overal gedaan maar na de maaibeurten die er zijn geweest, verschijnen in de wegbermen en langs de weilanden weer de prachtig blauwe bloemen van de Cichorei, een echte blikvanger. In de straten lijkt het wel herfst, overal ligt afgevallen blad van allerlei bomen en struiken. Kardinaalsmuts en Gelders roos, die er zo magnifiek bij stonden, dragen volkomen verdroogd bladeren en de bessen verliezen hun sap. De natuur op deze zandgrond snakt naar vocht! Dit is de tijd van aarzeling: zal het nog zomeren of zal het herfstig worden. Tot nu toe hebben we niet te klagen. Toch nog een mooie augustus met heerlijke temperaturen en veel zonneschijn. Maar wat worden de avonden al een stuk korter, en dan die droogte...., het is ook nooit goed.

23 augustus 2012

In mijn volkstuin lag een miniatuurratje dood op het pad. Naar schatting een dag of acht jong en nogal magertjes. Was het ratje zijn moeder kwijtgeraakt, of misschien gepakt door een kat? Afgaande op wat ik zie, moet het wel een kat geweest zijn die de kleine rat in zijn nekje gegrepen heeft. Onder mijn schuurtje daar is elk voorjaar een hol waar jonge ratjes ter wereld komen. Ik zie dat aan de grote hopen zand die er liggen. Veel mensen griezelen van deze "vieze beesten" maar vies zijn ze zeker niet. Ratten zijn zeer schone dieren en buitengewoon intelligent. Waar mensen wonen, leven ook ratten. Ze zijn zo succesvol dat ze op in bijna de hele wereld te vinden zijn. De Bruine rat ((Rattus norvegicus), want die is het, zag je vroeger veel meer dan tegenwoordig, vooral in de grote steden. Daar leefden ze massaal in riolen maar sinds die zijn gemoderniseerd, is dat veel minder geworden. Ratten worden geassocieerd met het overbrengen van gevaarlijke ziekten maar dat betrof de Zwarte rat en deze wordt in ons land niet veel meer gezien. De Bruine rat is een nachtdier en leeft van graan, slakken, zaden, botten, jonge kikkertjes enzovoort. Het vrouwtje krijgt gemiddeld acht jongen per nest maar dan wel meerdere keren per jaar. Het hol, dat in de vlakke grond gemaakt kan worden, onder een stuik of een schuur heeft een doorsnede van 6.5 tot 9 centimeter. De dieren brengen jaarlijks veel schade toe aan gewassen. Het miniatuurratje heb ik netjes ter aarde besteld, het was een aandoenlijk hummeltje. Hoor ik nu iemand griezelen...?

22 augustus 2012

In een bloempot zag ik een flinke huisjesslak zitten. Toen ik hem eruit pakte omdat ik liever planten dan slakken heb, bleek het weekdier bezig te zijn met het leggen van eieren, mooie porseleinwitte eitjes. Het was een Segreinslak (Cornu aspersum) die zich met de voortplanting bezig hield. De slak wordt vanwege het formaat ook wel Kleine wijngaardslak genoemd. We schijnen het voorkomen in onze tuinen te danken te hebben aan de Romeinen die dit dier in ons land brachten vanwege het feit dat het prima smaakt en ook nog gezond is. De Segreinslak heeft een mooi getekend huisje. Als je het huis goed bekijkt, zie je dat het verschillende tekeningen heeft. Dit wordt wordt veroorzaakt door het soort gewas dat de slak gegeten heeft tijdens de opbouw van het huis. Dit gebeurt namelijk in etappes. Sommige huisjesslakken hebben ook ribbels, dat heeft dezelfde oorzaak. De kalk van de schelp wordt afgescheiden uit de huid van de slak, die mantel wordt genoemd. Huisjesslakken zijn minder schadelijk dan naaktslakken en van de laatste zijn de kleine slakjes weer schadelijker dan de grote. Ze leggen tot 400 eitjes. De huisjesslak legt 30 tot 40 eitjes per keer. Slakken zijn hermafrodiet/tweeslachtig. Hoewel ze dus man en vrouw tegelijk zijn, moeten ze wel paren om zich voort te kunnen planten. De Segreinslak kan wel vijf jaren oud worden en daar zullen tuinliefhebbers niet blij mee zijn. De jonge slakjes die over een paar weken uitkomen, zijn volwassen in de zomer van 2013.

21 augustus 2012

In drie dagen tijd zijn de krentenbomen veranderd van zomer- naar herfsttenue . De intense hitte plus de felle uv-uitstraling hebben de bladeren grotendeels verdroogd. Het is niet alleen bruin, het valt ook massaal af. Langs het water is ook het Groot hoefblad aan het verdrogen. De bladeren veranderen daardoor in ware kunstwerken. De stijve nerven blijven intact  waardoor het blad er heel apart gaat uitzien. Vogels hielden zich stil, mens en dier zochten de koelte op, voor zover die nog te vinden was, en alles en iedereen is opgelucht dat die verzengende hitte weer voorbij is. Het leek wel of snel nog even het ontbreken van zomer in een paar dagen werd samen gepropt.

20 augustus 2012

Het land zuchtte onder een temperatuur die we hier gelukkig niet zo vaak hebben. Hoe mensen hierbij aan het strand kunnen gaan liggen bakken, is mij een raadsel. Onderweg naar onze jarige kleinzoon zag ik paarden en koeien in zonloze velden staan. Wat moeten die dieren een stress ervaren zonder een spat schaduw! In deze verkiezingstijd vraag ik mij wel eens af waarom je er niemand over hoort. Het eerste dat ik zou doen als ik aan de macht zou komen (wat gelukkig niet het geval is) zou een verbod zijn dieren zonder enig gevoel voor erbarmen in de zon te laten in periodes van grote hitte. En mijn strafmaatregel zou zijn om de eigenaar van deze dieren tot hetzelfde te veroordelen om hem te laten ervaren hoe dat is. De Gezondheidsdienst voor Dieren adviseert om vee overdag in de stal te zetten en 's nachts te weiden. Dit advies zou een gebod moeten worden. Koeien hebben al last bij een temperatuur die hoger is dan 20 graden.

17 augustus 2012

De Grote kattenstaart (Lythrum salicaria) kent iedereen wel. De tot een meter hoge aren bloeien van juni tot september en staan soms massaal langs slootjes, waterplassen enzovoort.  Het is een goede nectarplant en vlinders, hommels, honingbijen en diverse solitaire wilde bijtjes zijn veel geziene bezoekers. Het toevoegsel "salicaria" in de naam verwijst naar de langwerpige bladvorm van de Wilg (Salix), die ook de Kattenstaart heeft.  Er wordt vaak geschreven dat de Kattenstaart van vochtige voeten houdt maar in onze tuin staan ze op kurkdroge plekken. Je kunt ze dus goed langs de vijver zetten. Dat ze zoveel in weilanden staan komt doordat ze het in die ruim van mest en vocht voorziene gronden zeer naar hun zin hebben. De Kattenstaart heeft een heel bijzonder mechanisme om kruisbestuiving te bevorderen en vormt daartoe een variatie van korte en lange stijl- en meeldraden in de planten; tristylie wordt dat genoemd.  De Grote kattenstaart is, samen met heel veel andere wilde planten giftig voor paarden maar als er genoeg gras te eten is, zullen de edele viervoeters hem wel laten staan, bovendien zijn paarden heel selectief in hun voedselkeuze. In gedroogde vorm kan hij paarden schade toebrengen.

16 augustus 2012

Stille wateren en ondiepe gronden, dat is het biotoop waar de Grote zilverreiger (Ardea alba) zich op zijn gemak voelt. Deze prachtige vogels zijn dan ook regelmatig te zien in de mooie watertjes bij Doesburg. Stil staat de reiger in het water te kijken, statig doet hij af en toe wat stapjes vooruit en als er iets van zijn gading voorbij komt, schiet de kop naar voren om de prooi te grijpen. Door het warmer wordende klimaat komen deze prachtige witte vogels nu in ons land voor. Alleen in strenge winters als er lange tijd ijs ligt op het water, trekt hij weg naar Zuid- en Oost-Europa. In de paartijd krijgt de Zilverreiger lange veren die vanaf de schouders naar beneden hangen, dat maakt hem nog mooier dan hij al is zonder zijn baltsoutfit. Schitterende vogel! Jaloers stond ik te kijken hoe hij door het koele water voortschreed, ik met mijn fietsje in de brandende zon. Mensen toch, wat was het heet gistermiddag!

15 augustus 2012

Zijn bijna alle gierzwaluwen na een verblijf van vier maanden in Nederland weer naar hun overwinteringgebieden gevlogen, de Boerenzwaluw (Hirundo rustica) blijft hier nog tot oktober. Hun gezellige gekwetter is vooral te horen bij boerenerven, langs de rivieren en in kleine dorpen in het landelijk gebied. Gebroed wordt er tussen mei en juli maar in een gunstig jaar komt er aan het eind van de zomer nog een tweede nest. Gisteren zag ik een grote groep boerenzwaluwen vliegen en onder de dakrand van het kerkje in Bronckhorst zaten nog jongen in de nesten. De vogels die geen jongen meer te verzorgen hadden, hielden zich bezig met gezamenlijke vliegtochten en het poetsen van de veren. Zolang de kwetterende zwaluwen blijven rondvliegen, blijf het zomerse gevoel in stand! Fimpje: http://www.youtube.com/watch?v=5QyIx6SwYQs

14 augustus 2012

Zodra de dagen warmer worden en de zon weer schijnt, zie je al snel meer insecten vliegen. Het  Boerenwormkruid (Tanacetum vulgare) is een insectenplant bij uitstek waar je veel insecten op kunt aantreffen. Dit mooie beestje is een Citroenpendelvlieg (Helophilus trivittatus), een lid van de zweefvliegfamilie. Deze mooie pendelvlieg heeft een voorkeur voor vochtige heide maar soms is hij ook in de tuin te vinden. Er zijn heel veel zweefvliegen en allemaal hebben ze een eigen tekening van gele "dwarsbalkjes" op het lijf, waarbij de illusie gewekt wordt  hommel, wesp of bij te zijn. Pendelen staat voor zweven; wie kent niet de vlieg (die vaak wordt aangezien voor een kleine wesp of bij) die doodstil in de lucht of boven bloemen hangt. Er is een heel duidelijk verschil met wespen en bijen: de zweefvliegen, soms van fors formaat, hebben geen vier maar twee vleugels, hetgeen ze bijzonder wendbaar maakt.

13 augustus 2012

In het bos werd mijn aandacht getrokken door het geluid van winterkoninkjes. Een stuk of zeven juveniele vogeltjes hupten over en door de ravage van achtergebleven en verdord snoeihout. Aldoor in beweging, voortdurend dat staartje op en neer wippend, het valt niet mee om er een op de camera vast te leggen. De Winterkoning is niet ons kleinste vogeltje, dat is het Goudhaantje, maar veel scheelt het niet. Winterkoninkjes wegen niet meer dan 8 tot 13 gram, stel je dat eens voor: denk de veren eraf en je houdt bijna niets meer over. Geen wonder dan ook dat dit vogeltje het in strenge winters zeer zwaar heeft. De helft tot driekwart van de populatie kan maar zo het loodje leggen. Als dat gebeurt, leggen de vrouwen in het voorjaar aanzienlijk meer eitjes om de stand weer enigszins op peil te brengen. Dat er nu nog zulke jonge vogeltjes rondvliegen, is opmerkelijk. De normale broedperiode loopt van april tot juli.  Er zijn ook heel veel jonge mussen en jonge meesjes die nog niet zijn uitgekleurd. Het zijn "goedmakertjes" voor alle verlies dat geleden is in het koude en natte voorjaar, toen heel veel nesten verloren gingen.

12 augustus 2012

Nu we weer een paar zomerse dagen beleven, worden onze vlinders weer actief. Van de Citroenvlinder (Gonepteryx rhamni) zag ik er zelfs vier op eenzelfde plant. Dit is een langlevende vlindersoort die een jaar oud kan worden. In het vroege voorjaar is de Citroenvlinder een van de eerste die we op een mooie zonnige dag te zien krijgen. Hij is dan weer wakker geworden uit zijn winterverstijving. Nadat de vlinder zich in het voorjaar heeft voortgeplant, sterft hij. In juni/juli vliegt dan de nieuwe generatie rond. Het insect voedt zich een paar dagen met nectar en gaat dan in zomerrust (diapauze) om aan het eind van de zomer zijn leventje voort te zetten tot de winter invalt. Dit jaar, dat een heel slecht vlinderjaar is, worden veel citroenvlinders gezien. Mogelijk betreft het hier een invasie vanuit het zuiden; dat gebeurt vaker bij vlinders. Het zou ook kunnen zijn dat in het natte voorjaar de waardplanten het erg goed deden en de rupsen zich daar voorspoedig op konden ontwikkelen. De waardplanten zijn Sporkehout en Wegedoorn. Dat deze vlinder een mannetje is kun je zien aan de geelgroene kleur. Het vrouwtjes is valer van kleur en geelachtig.

11 augustus 2012

Met de foto van een klein en zeer zeldzaam plantje wil ik deze serie afsluiten: het is het Teer guichelheil (Anagallis tenella). Het groeit op open en natte plekken waarvan de bodem weer aan zeer specifieke eisen moet voldoen. Daarbij komt nog dat de plek in de winter onder water moet staan. De roze bloempjes zijn ongeveer driekwart centimeter in doorsnede; helaas stonden ze niet open vanwege het vochtige en zonloze weer afgelopen dinsdag. De plant groeit graag samen in een leefgemeenschap van biezen- en zeggensoorten. Vroeger kwam het rijkelijk voor in Nederland maar het verdween door ontwatering = verdroging van de groeiplaatsen. De zaden van Teer guichelheil worden verspreid door watervogels. Vanzelfsprekend staat ook dit overblijvende plantje op de Rode Lijst. Het was een bijzondere ervaring zoveel zeldzame planten bij elkaar te zien, en zo overvloedig, behalve dan dit guichelheil. De naam guichelheil betekent "genezen van gekte". Guichelen was een oud Nederlands woord en betekent: gek doen, of gek zijn. Heil verwijst naar genezing. Uit het plantje werd een geneesmiddel tegen zenuwziektes vervaardigd.

10 augustus 2012

Velen van ons hebben nog nooit Zonnedauw gezien maar op geschikte plekken kan het nog rijkelijk voorkomen. Dergelijke plekken liggen voornamelijk in het oosten en midden van het land. De naam is afgeleid van de kleverige druppels die op uitsteeksels rondom de blaadjes zitten. De druppeltjes blijven zelfs in de zon aanwezig, en zo bedacht men de naam.  De Kleine zonnedauw (Drosera intermedia) is de meest bekende en de meest algemene van drie soorten zonnedauw die in ons land groeien. Het plantje verlangt een zure en voedselarme bodem en die is in dit gebied aanwezig. In tegenstelling tot de Parnassia en de Klokjesgentiaan groeit Kleine zonnedauw nu weer juist niet veel op de Wadden. De druppels lokken insecten aan die er in vast komen te zitten. Als het insect is ingesloten door de zich dichtvouwende blaadjes, wordt het langzaam verteerd, waarna de blaadjes zich weer openen. Helaas was het niet bloeiend te vinden en dat zou  gezien de tijd eigenlijk wel mogelijk moeten zijn. Als de bodem is afgeplagd in een geschikt gebied, kan zonnedauw zich massaal ontwikkelen, dat maakt het een echte pioniersplant. Deze planten koloniseren het gebied, maar verdwijnen na verloop van tijd weer als andere opvolgende vegetaties hun plek opeisen. Ook dit is weer een beschermde Rode Lijstsoort dat op deze lijst terecht is gekomen door de verzuring en vermesting van ons land. In sommige opzichten zou je ook kunnen spreken van "verpesting" van ons land.....

9 augustus 2012

Parnassia kende ik uit Noorwegen maar in Nederland heb ik het niet eerder gezien al is het hier en daar nog wel te vinden en net als de Klokjesgentiaan ook op de Waddeneilanden. Daarom was het bijna bizar om ze in dit natuurgebiedje zo massaal te zien staan. Het is een rode lijst soort en wettelijk beschermd. Ooit kwam deze plant hier overal voor en dat wordt hier mooi zichtbaar. De zaden zitten nog altijd in de bodem en bleven levensvatbaar. Parnassia is een fragiel uitziend bloempje, wit met fijne groene streepjes in de kelkblaadjes. De bloemen zijn afhankelijk van kruisbestuiving en omdat succesvol te laten verlopen heeft het behalve vruchtbare meeldraden ook nog onvruchtbare meeldraden die net wat meer kleur kregen, groenachtig. Deze lokmeeldraden dienen uitsluitend voor het verleiden van insecten die de plant bezoeken en andere vervolgens bestuiven. Daarnaast verschijnen de meeldraden niet tegelijk maar komen een voor een tevoorschijn als ze vruchtbaar zijn. Zo wordt de kans op voortplanting aanzienlijk groter. Op de foto is de bloem en de latere doosvrucht te zien. De laatste zit boordevol stof-fijn zaad.  Ik zeg het zo vaak: als je je gaat verdiepen in de natuur, sta je versteld van wat zich daar afspeelt. Al die ingenieuze mechanismes bij plant en dier, het is indrukwekkend!

8 augustus 2012

In de Achterhoek ligt een prachtig natuurgebied. Nadat dit heel lang gebruikt werd als akkerland, is het een paar jaar geleden afgeplagd. Dit wil zeggen dat de bovenste vruchtbare laag eraf is gehaald en de onderliggende "zadenbank" aan de oppervlakte kwam. Zaden hebben een enorme kiemkracht, zelfs na tientallen jaren of meer en in dergelijke gevallen zie je dan vaak dat allerlei zeldzaam geworden soorten weer zich weer gaan ontwikkelen. Er werd indertijd graan gevonden in de piramidegraven van de Egyptische koningen en die bleken na vele eeuwen nog te ontkiemen. Op dit terrein ontvouwt zich nu een waar natuursprookje aan je ogen. Een weelde aan wilde planten die je nog maar nauwelijks ziet in ons land. Er stonden, om maar iets te noemen, honderden klokjesgentianen (Gentiana pneumonanthe). In Nederland komt deze soort nog nauwelijks voor. Af en toe in de natte heidevelden die het ook al zwaar te verduren hebben wegens verdroging, en verder op de Waddeneilanden. Het was werkelijk een feest om dit te zien, ik was er zwaar van onder de indruk. Wordt vervolgd.

7 augustus 2012

Een tijdje geleden werd door iemand bedacht dat het heel apart is om een bewegende foto te maken. Liep je in het bos bijvoorbeeld, dan moest je bomen gaan fotograferen met een "trekkende" beweging, waardoor er een streperig effect ontstond. Door veel fotografen werd het kunstje nagedaan en zag je opeens in tijdschriften, natuuragenda's e.a. dit soort platen. Heb ik hier dus ook een poging gedaan? Nee hoor, feitelijk is dit een mislukte foto. In mijn omgeving zie je maar heel weinig eekhoorns, ik vraag er ook anderen wel eens naar. Zelf zie ik ongeveer eenmaal per jaar zo'n mooi knaagdiertje. Laatst rende er een voorbij en "vloog" de dichtstbijzijnde boom in. Er was geen tijd op de camera rustig uit de fototas te halen, scherp te stellen en af te drukken. Dus schakelde ik het toestel bliksemsnel in en drukte af: dit is het resultaat. In elk geval staat het fraaie diertje erop en kan ik bewijzen dat ik heus een eekhoorn in het bos gezien heb.....

6 augustus 2012

Wat heerlijk toch, deze zomerse dagen in augustus. Geen weer om thuis op je stoel te blijven zitten, ook al is dat in de behaaglijke tuin, dus lekker op pad en wel per fiets. Ergens zag ik een struikachtige boom die wel tien meter hoog was, zo schatte ik. De boom hing tjokvol met gele vruchten maar ik kende ze niet. Ik vroeg het een bomenspecialist die het antwoord meteen wist: het zijn Mirabellen, (Prunus domestica insititia) ofwel kroospruimpjes. Hoor je eenmaal de naam dan roep je meteen "o ja natuurlijk!". Het moet een boom zijn geweest die totaal verwilderd op een terrein stond want van onder tot boven zat de stam verborgen in takken en blad. Een Mirabelle is een gezond, vruchtbaar en weinig veeleisend pruimenboompje dat ook in niet al te kleine tuinen een aanrader kan zijn. Rijk bloeiend in het voorjaar en rijk vruchten dragend in augustus. De vruchten kun je zo eten, maar zijn ook heel geschikt naar het schijnt om in te vriezen, in te maken of lekkere jams van te knutselen. Het lijkt me wel wat, zo'n boompje, even over nadenken...

4 augustus 2012

Het is de tijd van de sprinkhanen. Als kind wist je niet beter of er waren krekels en sprinkhanen.
Nu weet ik dat er een heleboel soorten sprinkhanen zijn met allemaal mooie namen.  Elke soort heeft een eigen muziekinstrument dat soortgebonden geluiden voortbrengt. Dit is de gewone Bruine sprinkhaan (Chorthippus brunneus) een algemeen voorkomend insect. Het tsjirpen doet de sprinkhaan door een rij chitinetandjes (denk aan de dekschilden van kevers, ook chitine) te strijken over een chitinerand die de kam wordt genoemd. Overal waar het warm en droog is, kun je sprinkhanen aantreffen, behalve in weilanden. Weilanden vormen een ongeschikt biotoop; door de intensieve bemesting is daar een dichte grasmat ontstaan waar de zon niet kan komen waardoor de eitjes er niet goed tot ontwikkeling kunnen komen.

3 augustus 2012

Overal in mijn volkstuin staat Dille en elk jaar zaait het weer uit naar andere plekken waar ik het ook weer zoveel mogelijk laat staan in afwachting van de Koninginnepage. Dit jaar ging het allemaal anders. De Dilleplantjes bleven weg en pas in juni begon het zaad te ontkiemen. Een dag of tien geleden kwamen de eerste in bloei. Maar Dille was niet de enige plant die zich ongewoon gedroeg. Boontjes moesten wel driemaal gezaaid worden voor ze opkwamen. Stokbonen groeiden dat het een lieve lust was maar bloeiden pas heel laat en vruchtzetten deden ze aanvankelijk ook niet. Vanaf eind juli eten we pas verse boontjes uit eigen tuin. Bloemkool dat het op onze grond nooit deed, levert nu knotsen van kolen op, dankzij de vele  regen. Ook veel tuinplanten reageerden heftig op de veelvuldig vallende buien.  Ik vind het wel leuk om dit jaar te kunnen zien hoe regen een enorme invloed heeft op de groei van gewassen, en dat is uitzonderlijk deze zomer. Tegen al dat hemelgeweld kunnen geen sproeibeurten op .Aan sommige planten zitten bladeren die wel vijf maal zo groot zijn als normaal en die enorme groei gaat nogal eens ten koste van de bloemenproductie. Ook bij de vogels kon je ongewone dingen constateren. Gingen eerst veel vogelbroedsels de mist in door de kou en het vocht, vervolgens zagen we o.a. zeer late broedsels van mezen, mussen en andere vogels. Pas nu raken de vogels uitgekleurd, verliezen de musjes hun lichte veertjes en krijgen de koolmezen een gitzwarte pet.

2 augustus 2012

Hoewel de Vlinderstichting haar bezorgdheid uit over de afwezigheid van vlinders, blijken ze er wel te zijn en dat is te zien op een mooie dag als gisteren. Langs een waterplas waar volop de ultieme vlinderplant Leverkruid, ook Koninginnekruid genoemd (Eupatorium cannabinum) groeide, zag ik een stuk of twintig exemplaren van Gehakkelde aurelia en Kleine vos op de bloemen. De Aurelia´s waren wel flink afgevlogen, zag ik aan de kalende vleugels. Het Leverkruid voelt zich zeer thuis aan de waterkant en staat graag met de voeten in de vochtige grond en het het hoofd in de zon. Het kan plaatselijk enorm verschillen waar en of je vlinders ziet. Op twee plekken elders zag ik deze planten ook staan maar er was geen vlinder te bekennen. In onze tuin staat ook Leverkruid en het bloeit volop maar er is geen vlinder die er naar omkijkt! Mochten we deze maand nog een paar stabiele weken krijgen, dat kan het misschien nog goed komen met deze kleurige insecten. Komend weekend wordt weer de medewerking gevraagd van mensen met een tuin. Op zaterdag en zondag kun je de vlinders tellen op je planten en doorgeven aan de Vlinderstichting. Op www.vlinderstichting.nl kun je een vlinderkaart downloaden.

1 augustus 2012

En zo is het alweer augustus! Van deze maand word ik altijd een beetje melancholisch. In de natuur zijn de hoogtepunten in groei, bloei, en voortplanting grotendeels voorbij en wordt er weer gewerkt aan afbouw en vertrek. Wij draaien steeds verder van de zon af waardoor de dagen merkbaar korten, vogels beginnen alweer naar hun overwinteringverblijven te vliegen, vruchten worden geoogst en het hooi wordt binnengehaald als voedselvoorraad voor de winterperiode.  Planten hebben zich op allerlei manieren uitgezaaid. De ene plant laat haar zaden gewoon vallen, andere zaden worden voorzien van een waterdicht omhulsel zodat ze als Mozes in zijn biezen mandje ver weg kunnen drijven en weer andere worden voorzien van parachuutjes waaraan ze door de lucht kunnen zweven om elders een nieuwe plek te koloniseren. Wij mensen slaan onze slag nog even in de uitverkoop waar zomerkleding alweer plaats begint te maken voor warme winterkledij. Altijd hoop ik dat de maand augustus een flink aantal dagen zal opleveren waarop wij dat heerlijke zomergevoel nog even kunnen koesteren. Wie weet wat er nog in het vat zit!

30 juli 2012

De vlinderstichting meldt met enige zorg dat het tot nu toe een zeer slecht vlinderjaar is. Op de Floriade in Venlo is een hele dag geteld en in plaats van honderden vlinders die je zou mogen verwachten in deze tijd van het jaar, werden er slechts veertig gezien. Hopelijk wordt de nazomer voor vlinders wat beter, dan zouden we nog een opleving kunnen meemaken. Als er zo weinig vlinders zijn, zullen er ook weinig eitjes gelegd worden en zal dit ook aan de  vlinderstand van volgend jaar weer te merken zijn. De Porseleinvlinder (Abraxas sylvata, soms ook Calospilos s.), ook alweer een lid uit de Spannerfamilie, is een soort die je maar moeilijk ontdekt. Is hij in rust, dan ligt hij als een vogelpoepje tussen het blad van een struik.  De naam sylvatica verwijst naar bos, het gebied waar de algemeen voorkomende vlinder zich vooral ophoudt.  In juli is deze nachtvlinderpopulatie op haar hoogtepunt maar tot september is de Porseleinvlinder nog overal te zien. Er zijn veel en veel meer nachtvlindersoorten dan dagvlinders, 95% van alle vlinders behoort tot de laatste groep. Nachtvlinders zijn dan ook volop te vinden. Kijk maar eens in de buurt van een lamp die 's nachts schijnt, of in de omgeving, waar de vlinders overdag een plekje zoeken om te rusten. Ook op boomstammen e.d. kun je rustende nachtvlinders vinden. Door camouflage-kleuren en - tekeningen zijn ze soms nauwelijks te onderscheiden van de ondergrond.

29 juli 2012

Dit is Guusje. Hoe weet ik dat? Zij komt dagelijks uit de krentenboom gevlogen en landt dan op precies hetzelfde stukje van de pergola, meermalen per dag. De jonge vogel weet dat in het voederhuisje voor haar wat lekkers klaar ligt. Een restantje van het wintervoer dat niet op kwam en dat ik in de lange regenperiode beetje bij beetje neerlegde. Guusje is een meisje, dat kun je zien aan haar stropdas. Bij mannetjes loopt die door tot onder de buik en bij vrouwtjes tot halverwege de borst. De jonge koolmees is nog lang niet uitgekleurd, de kopveertjes moeten pikzwart worden en de rest van de veren feller van kleur. Het snaveltje heeft nog gele zijkantjes uit de tijd dat haar brede knalgele bekje wijd opensperde als signaal aan pa en ma dat ze honger had. Over een poosje zullen wij Guusje niet meer herkennen. Dan zal ze veranderd zijn in een volwassen vogel die op al haar volwassen zussen lijkt. Tenminste, als ze die mijlpaal beleeft; van een nest koolmeesjes zal namelijk 90% het niet tot volwassenheid brengen. In de natuur wordt daarom gerekend met verlies, een koolmezennest kan wel 12 of meer jongen voortbrengen.

28 juli 2012

Als je kilometers gefietst hebt langs de dijk waar alles om je heen gifgroen is, is het wel weer aardig om ergens opeens over een stukje  te fietsen waar wèl wilde planten worden getolereerd hetgeen het algemene beeld heel wat aardiger maakt. In de zeventiger jaren schreef professor Piet Zonderwijk  zijn boek "De bonte berm", waarin hij pleitte voor de terugkeer van wilde planten in de bermen, Hij pleitte voor het hooguit tweemaal maaien van de bermen zodat planten weer een kans kregen te bloeien en zich uit te zaaien. De bermen zouden zo weer ecosystemen worden waar flora en  fauna van zouden profiteren. Hij zou niet weten wat hij zag als hij kon zien hoe het er tegenwoordig aan toe gaat wat dit betreft. Er zijn naderhand nog meer pleitbezorgers geweest om dit te bereiken, helaas tevergeefs. Het is de Provincie die steeds meer toeristische fietspaden aanlegt maar maar het zijn de agrariërs die niet alleen hun weilanden maaien maar ook de bermen meenemen. En waar geen sloten liggen of afrasteringen zijn aangebracht, is dat natuurlijk een fluitje van een cent. Kan er fijn geen onkruid in hun stikstofrijke en egaal groene weilanden terecht komen. Hier en daar zijn er gemeenten die gelukkig de handschoen oppakken en meer aandacht geven aan het ecologisch maaibeheer, en zelfs bermen inzaaien met wilde planten. Helaas is dat in de streek waar ik woon niet het geval. Ik ga de Provincie eens benaderen om een reactie te krijgen op mijn kritiek. Foto: Aardaker, een heel mooie bermplant.

27 juli 2012

Op de dijken langs de IJssel lopen heel veel schapen. Afgaande op hun gedrag hebben die het behoorlijk zwaar bij dit zeer warme weer. Sommige van die stumpers liggen te hijgen alsof ze elk moment kunnen bezwijken. Deze eigenaar beseft wel dat hij de dieren eigenlijk schaduw zou moeten verschaffen maar wat hier staat voor tientallen schapen lijkt natuurlijk nergens op. Ook koeien liggen te bakken in de weiden, echt vreselijk. In 2005 deed Wakker Dier een onderzoek naar de omstandigheden waarin ons vaderlandse veel moest leven. Conclusie: het vee in Nederland heeft het zwaar te verduren tijdens de zomermaanden. Meer dan de helft van het vee dat buiten loopt heeft geen mogelijkheid de schaduw op te zoeken en heel veel dieren sterven in de weilanden of stallen doordat het daar te warm is, aldus Wakker Dier. Koeien, schapen en paarden kunnen aan hittestress gaan leiden en bij een koe gebeurt dat al bij 23˚ en een hoge luchtvochtigheid. Het zou gewoon verplicht gesteld moeten worden om in elk weiland een paar grote bomen neer te zetten zodat de dieren daar verkoeling kunnen zoeken. Eigenlijk zou dat toch ook normaal moeten zijn! Je begrijpt gewoon niet dat veehouders dit niet doen! Ik zag ergens een weide vol koeien en alsof elke dier door een toverstaf werd aangeraakt, begonnen de dieren op hetzelfde moment te lopen in de richting waar de voorste koe heen ging. En dat was de rand van de wei waar grote bomen stonden. In korte tijd waren alle koeien daar aangekomen. Een kudde koeien heeft een leidkoe, die zal haar zusters daar wel heen gedirigeerd hebben. Mooi hoor!

26 juli 2012

Tijdens de fietstocht door de uiterwaarden vloog een aantal vogels, zodra wij naderden, steeds voor ons uit om bij het volgende plasje water weer te landen. Ze bleken slecht benaderbaar zodat ik ze alleen van veraf kon fotograferen. Op dit moment waren de meeste vogels alweer verder gevlogen. De waard heeft vruchtbare kleigrond waar het water lang blijft staan. En de hitte drijft daardoor allerlei vogels naar de laatste "drinkpoeltjes" die nu vast en zeker opgedroogd zullen zijn. Vinken, mussen, spreeuwen, van alles zat er te badderen en te drinken. Jaarlijks wordt er geklaagd over de laatste soort. Vogels die in grote en imponerende zwermen rondvliegen en indrukwekkende vliegshows opvoeren. Op het internet las ik hoe iemand een uiterst slim middel had bedacht om de vogels uit zijn veestal te verjagen. Hij had een jerrycan gevuld met stenen die hij tweemaal daags door middel van een katrol en een touw met een enorme klap van boven naar beneden liet vallen. Weg spreeuwen. Anderen huren een valkenier in of schieten een kanon af. Spreeuwen zijn net als andere vogels dol op fruit en in boomgaarden richten ze enorme schade aan. Maar ja, is het niet zoals bij al dit soort "plagen"? Wie vormt er nu de plaag, de mensen in ons drukbevolkte land die veel te veel grond opeisen, of de dieren die afkomen op onze welvoorziene voedseltafels? Moeten we daarom tot in den treure zwijnen, konijnen en ander wild blijven afschieten, de helft van de populatie Grauwe gans, de vossen en ga zo maar door.

25 juli 2012

In huis ontdekte ik een nachtvlinder in de gang en wilde die redden van de ondergang. Ik pakte daartoe een glazen kom, schoof voorzichtig een blad papier tussen vlinder en kom en pats, daar lag de vlinder voor dood op de bodem. Hoe kon dat nou zomaar...! De vlinder is een Roesje (Scoliopteryx libatrix) en het zich laten vallen om onbeweeglijk te blijven liggen, is zijn manier om zich te verweren tegen predatoren. Er zijn wel meer insecten die dat doen. Ik heb eens een zeer mooi vlinderboek gekocht bij de Slegte, een juweel voor een habbekrats! In een begeleidend voorwoord staat: in fraaiheid en uit wetenschappelijk oogpunt zijn deze tekeningen zelden geëvenaard. Tussen 1762 en 1900 werden deze prenten gemaakt door vader en zoon Sepp. Op elke vlindertekening staan zowel vlinder als rups en cocon. Over het Roesje, ook wel Roestje genoemd, staat erbij geschreven: in de maanden May en Juny, al naar dat het Saisoen warm of koud en dus tot het voor den Dag komen der Vlinders behulpzaam is geweest, vind met de Eiëren van dit Insect en wel enkeld, niet by Schoolen gelegd, op de Bladeren der Willige-Boomen, dezelven zijn van kleur wit geelachtig, gelykend zeer veel naar die der Kameeltjes Rupsen, behalven dat dezelve geen zwart Stiopje in 't midden hebben, zo als wel de Eiëren der Kameeltjes Rupsen. In die tijd was schrijven nog een schone kunst, kom daar nu eens om!

24 juli 2012

Afgelopen weekend werd bij kasteel Rosendaal (Gld) traditiegetrouw weer een Agapanthusmarkt gehouden. Vijftienhonderd mensen kwamen daar opaf. Agapanthus is op Madeira gewoon een wilde plant en hij komt overvloedig voor op het hele eiland. De enorme bosbranden die vorige week hele stukken natuurgebied in as legden, spraken mij  zeer aan. Allerlei plaatsnamen en gebieden, waar de branden hun desastreuze werk deden, kwamen voorbij in de berichten en als je daar pas geweest bent, heb je nog op je netvlies staan hoe prachtig het daar was, wat er allemaal groeide en bloeide. Op filmpjes die meteen op het internet verschenen, kun je zien hoe mensen wanhopig de vlammen te lijf gaan, soms tegen beter weten in. Bosbranden zijn van alle tijden en soms kunnen ze ook iets goeds tot stand brengen als de natuur zich weer herstelt. De huidige branden in Frankrijk/Spanje, in de Algarve en op Madeira zijn alle het gevolg van de extreem hoge temperaturen en langdurige droogte. In Amerika is de maïsoogst grotendeels mislukt door de aanhoudende droogte, in Rusland is de graanoogst verloren gegaan. In Engeland kampte men de afgelopen maanden weer met buitensporige hoeveelheden regen, net als in andere delen van Europa maar ook daarbuiten, zoals in China, waar aardverschuivingen en modderstromen aan de orde zijn. Wie durft nog te beweren dat er geen klimaatveranderingen zijn? De natuur bewijst het tegendeel.

23 juli 2012

Na een koude nacht (de weerman had het over een temperatuur van 2˚ ergens in het land, en dat midden in de zomer!) zat eergisteren dit lieflijke Boomblauwtje (Celastrina argiolus) de accu op te laden in het zonnetje. Zijn de vleugels van dit vlindertje dichtgevouwen, dan toont zich de onderkant en die is  zilverkleurig met kleine zwarte stippeltjes. Het is een vrouwtje, alleen zij heeft de zwarte randen langs de bovenvleugels. Volgens mij zijn er geen mensen te vinden die een hekel hebben aan de kleur blauw, hoewel blauw tot de koele kleuren gerekend wordt. Bij blauw stel je je een koningsmantel voor, pauwenveren met intens blauwe ogen, een stralend blauwe lucht of een eindeloze blauwe zee. En van al die dingen krijg je een positief gevoel. Het boom-blauwtje vliegt van de lente tot de herfst in drie generaties, wat het een algemeen voorkomende vlinder maakt. Wie veel klimop in de tuin heeft, zal hem zeker door de tuin zien fladderen. Op o.a. klimop worden ook de eitjes gelegd. Ik ben benieuwd om we in paar zomerdagen die nu op het programma staan, wat meer dagvlinders te zien krijgen. De vlinderstruiken zijn, net als vorig  jaar, ook deze zomer weer akelig leeg waardoor hun naam geen eer wordt aangedaan.

22 juli 2012

Toen ik heel lang geleden in Frankrijk voor het eerst Gewone brunel (Prunella vulgaris) zag staan, vond ik dat zo'n leuke plant dat ik een stukje meenam naar huis voor in de eigen tuin. Het staat in ons land echter gewoon te groeien in het grasveld, hooiland, in het bos en op andere plekken. Het leuke is dat in het bos, waar veel minder zon komt dan daarbuiten, Brunel groeit met liggende stengels waarvan alleen de bovenste vijf centimeters rechtop staan. De uitgebloeide bloemen zien er ook nog aardig uit en op die liggende stengels is dat een leuk gezicht. Op vruchtbare grond kunnen de stengels zo'n dertig centmeter hoog worden. De afzonderlijke lipbloempjes in het bloeiaartje staan rondom de vierkante stengel, op de foto kun je dat goed zien. Door haar manier van bloeien, wordt de plant ook wel "bijenkorfje" genoemd. Onze voorouders verwerkten deze plant in hun toenmalige geneesmiddelen en uit nieuw wetenschappelijk  onderzoek bleek dat men het vroeger bij het juiste eind had. Een bepaalde stof in de plant heeft een bloed-stelpende en helende werking en is werkzaam tegen bepalen virussen. Al met al is het een sterke vaste plant die zelfs het regelmatig maaien van een grasveld goed doorstaat. Daarbij is het ook nog een gewilde plant voor honingbijen, hommels en vlinders. Bloeitijd: mei tot september.

21 juli 2012

Nou, als dit geen hatelijke handtekening is! Een slak heeft zijn eigen silhouet in het blad van de tabaksplant gevreten. Slakken beleven een topzomer en dat is te zien aan veel planten. Vooral naaktslakken zijn schadelijk maar ook de zwarte, oranje en tijgerslakken doen het meer dan uitstekend. Het bos zit er vol mee. Het is duidelijk te merken in het bos dat de zomer al een heel eind op weg is. Bij harde wind liggen alweer veel jonge eikels op de bodem, met dopje en al. En waaien doet het regelmatig behoorlijk , ik heb steeds het gevoel dat dit nu vaker en heftiger voorkomt dan "vroeger". Of het zo is, weet ik niet, in de beleving van een mens waren dingen vroeger vaak anders dan tegenwoordig terwijl dat meestal niet klopt. Er zijn weinig vogels te horen nu, ik hoorde gisteren wel de Groene specht lachen, de Roodborst jubelt altijd wel zijn fragiele liedje en de Bonte specht volstaat met af en toe een korte geluidje. De jonge zwarte spechten die in dit bos gebroed hebben en veel opzien baarden, zijn al weken geleden uitgevlogen en ik scheef er een wat bozig stukje over op mijn verhalendeel.

20 juli 2012

"Hier en daar een bui", zei de weerman gisteren na het nieuwsbericht op de radio. Ik wilde graag naar buiten, het is uiteindelijk zomer! Hopelijk zou de bui dáár en niet hier vallen dus ging ik op pad. Modder op alle paden, druipend geboomte en geen bui maar een tomeloze en eindeloze plens, maar goed ik was tenminste in de buitenlucht. Er viel maar weinig te beleven, de regen bleef naar beneden gutsen en als dat wat minderde droop het water wel van de bladeren. Op een armetierige plant van het Jacobskruiskruid zag een ik hommel hangen, koud en naar, wachtend tot die natte ellende over hem heen zou zijn gegaan. Waarschijnlijk een Veldhommel. Een hommel blijft langer doorvliegen bij lage temperaturen dan een bij maar beide prefereren een temperatuur van boven de twintig graden.  Als ik een hommel zou zijn geweest, had ik toch een beter plekje opgezocht, dacht ik bij mezelf. Onder een groot eikenblad of zo. Misschien zijn hommels niet zo slim...

19 juli 2012

Ik heb even getwijfeld wat ik doen zou: een close up foto of een totaalfoto plaatsen van de mooie Hazelworm (Anguis fragilis) die mijn pad kruiste. Een close up laat het goudkleurige, satijngladde huidje zien met het mooie patroon maar deze foto laat weer zien dat dit reptiel een flinke afmeting kan hebben: gemiddeld 30 centimeter maar soms aanzienlijk groter. Vaak wordt hij door onervaren mensen voor een slang aangezien maar het is een pootloze hagedis. En gevaarlijk is hij al helemaal niet. Net als bij een slang schiet het gevorkte tongetje almaar in en uit het bekkie. Oppakken is een bijna onbegonnen werk, zo ontzettend kan hij kronkelen waarbij hij zich van de ene kant naar de andere omgooit. Je kunt hem sowieso beter niet pakken want als hij zich bedreigd voelt en je pakt hem op bij zijn staart, kan hij de staart afwerpen. De staart groeit wel weer aan maar wordt niet meer zo lang als de vorige. Dit verschijnsel is terug te vinden in zijn naam want anguis fragilis betekent zoveel als "breekbare slang". Ik had nog geluk dat hij even braaf op het pad bleef liggen want het zijn schuwe dieren die al snel wegvluchten in het verborgene van het groen. Het gaat momenteel met de hazelwormen redelijk zodat hij niet op de Rode Lijst staat als "bedreigd". Het beest heeft wel een beschermde status. De Hazelworm plant zich maar eenmaal per twee jaren voort. De eitjes ontwikkelen zich in het lichaam en de Hazelworm is daarmee levendbarend. Dit is niet bij alle hagedissen zo.

18 juli 2012

Daar zat me toch een enorme kever op de bast van een beuk! Wel vijf centimeter lang. Ik had geen idee wat het was dus ging ik op zoek naar informatie. Het bleek te gaan om de Lederboktor en overal op het internet lees je dat die "zeer zeldzaam is in ons land". In de Achterhoek werd hij zelfs in dertig jaren niet meer gezien. Dat leek dus een geweldige ontdekking. De waarheid ligt echter anders. De tor is, zeker in het midden van ons land, niet zeldzaam. Dat hij zelden wordt waargenomen, ligt aan het feit dat hij 's nachts actief is. Ze zijn er dus wel maar je ziet ze niet.
Ik durfde de tor niet in handen te nemen want hij heeft sterke kaken waarmee hij hard kan bijten. De larve van deze tor is nog groter, zeven centimeter met een ribbelig lijf en oranje kop. Deze blijft drie jaren als larve leven en kan dat alleen in rotte of flink zieke beuken of eiken. De larve verpopt zich in een omhulsel dat hij maakt van uitwerpselen en houtvezels en komt in de daarop volgende lente als imago uit. Dan is er niet veel lol meer te beleven voor het beest. Eten is er niet meer bij en in de weken tot maanden dat hij leeft, is hij alleen maar geprogrammeerd om zich voort te planten. Niet zeldzaam dus maar toch een heel leuke vondst. Vorig jaar zag ik hem ook een keer maar helaas had ik toen geen camera bij me en gingen kinderen met hem aan de haal.

17 juli 2012

Ik heb een paar leuke en interessante beestjes gevonden in het bos maar ik heb gewoon zin om uit balorigheid een knallerige bloem in mijn dagboek te zetten. Ik ben namelijk al die regen verschrikkelijk zat.  Ik word obstinaat en chagrijnig van dit weer! Ik word melancholisch van de herfst, moedeloos van de winter, euforisch van de lente en ik geniet van de zomer. Maar de zomer gaat dit jaar niet door, de zomer wordt ons dit jaar ontstolen. Eerder was ik me te buiten gegaan aan een paar verleidelijke planten die ik bij een kwekerij zag, maar die staan net als ik te verpieteren in de regen. Dit is de Garvinea, een afgeleide van de welbekende Gerbera. Kleine bloempjes op korte stelen, echt prachtig. Op de gelijknamige website wordt deze plant de power flower genoemd, hij zou doorbloeien tot ver in de herfst en aldoor een stuk of twintig bloemen tegelijk produceren. Nou, vergeet het maar! Hij is inmiddels uitgegroeid tot een warboel aan bladeren en zegge en schrijven twee bloemen vertonen zich. Dus ook hier voel ik me in de maling genomen! Dan ben ik ook nog bezweken voor een Chocoladeplant. De bloemen zijn donkerrood en aangenaam, ruiken naar chocolade en je kunt ze ook nog eten, tenminste, dat staat op het etiket. Ook hier wordt de belofte niet waar gemaakt, de bloemen ruiken naar niks en met mijn reukvermogen is toch niets mis! Eigenlijk is het alles knudde wat de klok slaat, knudde met de pet!

16 juli 2012

Heb je een vijver dan is het maaien van het gras in je tuin momenteel een hachelijke onderneming. Dat wil zeggen: voor de vele kikkertjes (en padjes) die in deze tijd het land opkruipen als superminiatuurtjes van hun ouders. Een enkele centimeter zijn ze, niet groter. En kijk die pootjes nu toch, bijna doorschijnend en nog maar net aangegroeid. Eerst kwamen de achterpootjes, daarna braken de voorpootjes door de inwendige kieuwopening heen. Het staartje werd geresorbeerd, de kieuwen verdwenen en er zijn longen ontstaan dus nu is het amfibie klaar en moet het de vijandige droge wereld in waar het een lekker hapje kan worden voor een vogel, vertrapt worden onder mensenvoeten of vermalen tussen de messen van de grasmaaier. Nou, dan maar even niet maaien, ook al staat het gras door de regen nogal hoog. De weermannen beloven de komende week eindelijk zomer en temperaturen tot 25 graden. Dan zullen deze koudbloedige hummels het natte gras wel verlaten en hun heil zoeken in de borders tussen de beschermende planten. Het kikkertje moet nog ongeveer twee jaren groeien voordat het volwassen is. Een kikker wordt gemiddeld 4 tot 5 jaar oud. Wie kikkerdril in huis haalt en in een aquarium houdt, moet de jonge kikkertjes echt vrij laten zodra ze pootjes hebben gekregen en op stap willen. In een aquarium zullen ze na dit stadium niet lang overleven.

15 juli 2012

Ik zag een Kastanjeboom waarin de gelijknamige mineermot flink aan de gang was geweest. De hele boom zag er bizar uit vanwege de aantasting. Het vrouwtje van de Kastanjemineermot (Cameraria ohridel) legt per keer tientallen eitjes op het blad van de Paardenkastanje. Er vliegen drie generaties maar de tweede richt de grootste schade aan. In de stad Den Haag bijvoorbeeld zijn alle kastanjebomen ten prooi gevallen aan de plaagmot. De larven van de vlinders vreten zich een weg door het bladweefsel zodat er zogenaamde mijngangen ontstaan. Als de gangen elkaar gaan overlappen, ontstaan er grote plekken die veroorzaken dat boom geen bladgroen meer kan maken waardoor het blad vroegtijdig afvalt. Het verhaal gaat echter verder. Door de schade die zo ontstaat, kan de boom ook geen reservevoedsel aanmaken waardoor hij verzwakt. Komen het volgend jaar de motten weer terug, dan gaat dit proces weer verder. Omdat het een plaag is die nog niet zo lang geleden voor het eerst in ons land optrad, is er nog geen afdoende methode om de motten te bestrijden. Er worden wel feromoonvallen opgehangen in bomen om de motjes te lokken en te doden. Feromonen zijn hormonale stoffen waarmee insecten elkaar lokken. Met name Den Haag heeft enorm te kampen met zieke kastanjebomen. Naast de mineermot lijden veel bomen ook aan de mysterieuze bloedingsziekte waardoor vorig jaar al 354 kastanjebomen gekapt moesten worden en dit jaar 13. Onderzoek naar de oorzaak van deze ziekte moest vroegtijdig worden afgebroken omdat de overheid er niet langer geld aan wilde spenderen.

14 juli 2012

In schrale graslanden vind je het Knoopkruid (Centaura jacae); het heeft mooie paarse bloemen en is een nuttige drachtplant voor bepaalde bijen. Het is een overblijvende plant die ook op dijkhellingen en in wegbermen groeit. Hier wordt de bloem bezocht door de mooie Metaalvlinder (Adscita statices), een kleine nachtvlinder uit de familie van de Bloeddrupjes, nachtvlinders die overdag vliegen. De kleur kan wat verlopen van groen naar groenblauw. Feitelijk is deze familie weer onderverdeeld in twee families: de bloeddrupjes (of bloedvlekvlinder) en de metaalvlinders. De vlinders en rupsen uit deze familie bevatten een gif met o.a. blauwzuur en zijn gevaarlijk voor vijanden die de vlinder vangen. Of een vlinder een dag- of een nachtvlinder is, kun je zien aan de antennes op de kop. Dagvlinders hebben een verdikking bovenaan de antennes. Nachtvlinders hebben geveerde of draadvormige antennes zonder zo'n verdikking. Maar de familie Bloeddrupjes waartoe de Metaalvlinder behoort heeft als enige soort beide. Vlinders hebben het bij het huidige weer slecht. Ze kunnen pas actief worden bij 13˚ boven nul en dan ook graag wat zonnewarmte. Momenteel zitten ze slapend en verstijfd op het gras of een bloemstengel te wachten tot de zomer eindelijk weer doet wat van haar verwacht wordt en mens en natuur weer wat opfleurt met zonnige, droge dagen. Maar ja, niets is zo grillig als het weer. En zo vlieden de dagen heen, met regen en wind, klagende mensen en in duigen vallende kampeervakanties!

13 juli 2012

Als ik met mijn natuurmaatje ga struinen, zoals afgelopen dinsdag, komt dat feitelijk neer op urenlang in zeer gematigd tempo  langs het struweel sjokken en goed kijken wat daar voor beestjes zitten. Wij vinden insecten namelijk erg leuk. Ik kan me goed voorstellen dat niet iedereen daarvan gecharmeerd is maar het levert soms de leukste vondsten op en "dat geeft ons een kick". Dit bijvoorbeeld is een twintigvleklieveheersbeestje (Sospita vigintiguttata) dat te boek staat als zeer zeldzaam. Naar verluidt leeft het op de wilgen in  vochtige gebieden en kleurt het zeer langzaam uit naar zijn uiteindelijke kleur. Daar kunnen vele maanden overheen gaan tot het kevertje zwart met geel is geworden. In dit geval zou dat na de winter kunnen zijn. Toen we kinderen waren maakten de ouderen ons wijs dat het aantal stippen op het dekschild van een lieveheersbeestje het aantal jaren van zijn leventje aangaf. Helaas leeft het beestje maar anderhalf jaar. Het kevertje is te zien van maart tot november voor wie heel goed zoekt.

12 juli 2012

De mooie Sint-jansvlinder (Zygaena filipendulae) vloog volop langs de Hoogeveensevaart maar ook elders in de omgeving. Niet een, niet, twee, niet drie vlinders te zien maar tientallen. Onder de gevlekte voorvleugels zit het achterste paar en dat is effen rood. Als de vlinder vliegt, is het alsof er een knalrood juweel voorbij fladdert. De vlinder op de foto is al aardig afgevlogen en is heel wat vleugelschubjes kwijt maar je kunt wel mooi haar rode onderrok zien. Ik zie deze vlinders hier nooit. In de gemeente Rheden wordt het hele buitengebied met zoveel potentie voor mooie natuur, rigoureus platgemaaid. Planten krijgen er geen kans en agrariërs maaien niet alleen hun gifgroene akkers maar ook de bermen langs de weg, waarvoor ze geen toestemming hebben. Maar de gemeente kijkt er niet naar om want als de agrariërs het doen kan het maaischema beperkt blijven tot de bewoonde kom en dat is weer een stuk goedkoper! Wij hebben hier zoveel mooi buitengebied, stel je voor hoe prachtig dat eruit zou zien als wilde plantengroei wèl een kans zou krijgen. Het is toch eigenlijk schandalig dat je hiervoor naar elders moet reizen. Ik ga maar eens een aantal planten van het Jacobskruiskruid (zowel met c als met k geschreven) in mijn volkstuin zetten, wie weet wat er gebeurt!

11 juli 2012

Kortgeleden maakte mijn provincie Gelderland bekend dat in de uiterwaarden  binnenkort het Jakobskruiskruid (Senecio Jacobaea) bestreden zou worden.  Nu is dit kruid alleen maar slecht voor het vee als het in gedroogde vorm tussen het hooi terecht komt. Waar geen hooi wordt verzameld voor de verkoop zou het kruiskruid dus rustig kunnen blijven staan vanwege het feit dat het een plant van groot belang is voor heel veel soorten insecten. Maar de hetze die tegen de plant gevoerd wordt is bijna fobisch! Lees maar eens op www.jacobskruiskruid.com  Gelukkig zijn er ook nog plekken in het land waar niet zo hysterisch met deze plant wordt omgegaan. Langs de Hoogeveensevaart in Drenthe ligt een prachtige wilde en brede groenstrook waar alleen maar een breed looppad wordt gemaaid. En daar staan onder meer nog veel planten van het Jakobs-kruiskruid. Er zijn ook heel veel rupsen van de Jakobsvlinder te vinden, ze worden ook zebrarupsen genoemd. Ze zijn giftig voor vogels doordat ze toxische stoffen uit de plant in zich hebben opgenomen, en dat weten de vogels door de signaalkleuren van de rupsen. Zo kunnen heel veel rupsen weer evenveel heel mooie vlinders opleveren. Ik fulmineerde wel eerder tegen het verdrag dat de provincie sloot om elke gemeente zover te krijgen dat ze deze planten zouden gaan bestrijden, maar ik kan me er ook enorm over opwinden! Alles met mate, zou ik zeggen.

10 juli 2012

Een jochie uit de straat kwam bij mij met een jonge mus in een doosje. De mus was gevangen door de poes en nu werd ik, zoals helaas vaker gebeurt, ermee opgezadeld. Een van de pootjes leek onbruikbaar geworden, het zat wat vreemd tegen het vogellijfje. Ook had de mus een wondje van de kattentanden, wat meestal niet veel goeds voorspelt aangezien katten smerige en gemene bacteriën in hun bek hebben. Maar verder was het vogeltje heel alert en bewoog het koppie alle kanten op.  De mus deed echter geen poging om weg te vliegen, en dat gaf weer te denken. Ik heb hem op een speciaal daarvoor aanwezig plankje gezet dat tegen de klimop hangt en ben naar mijn volkstuin gegaan. Wat niet weet, wat niet deert, dacht ik. Maar eenmaal weer thuis hoorde ik een volwassen mus vanaf de rozenboog stevig kijven tegen onze kater die braaf op een stoel lag te slapen. En tussen de planten klonk het geluid van de jonge mus. Die kon dus nog steeds niet vliegen. Wat een naar gedoe nu toch weer! Onze kater kreeg tot zijn ongenoegen huisarrest en ik hoopte maar dat vader of moeder Mus het kind snel de tuin uit zou lokken. Maar het ging niet goed, het ging zo slecht dat ik besloot het vogeltje uit z'n lijden te verlossen, wat een afschuwelijk maar barmhartig iets is om te doen. Soms moet je jezelf daartoe overwinnen.

9 juli 2012

Daar de bladeren van de Gele lis (Iris pseudacorus) in onze vijver behoren waren aangevreten, ging ik op zoek naar een boosdoener in de hoop dat ik die kon vinden. En ja hoor, dat zat hij, de Lissenbladwesp (Rhadinoceraea micans).  Of is het nu de Irisbladwesp? Beide dragen dezelfde Latijnse naam en zien er precies hetzelfde uit. Rare naamverwarring en ik houd het op de Irisbladwesp. De Gele lis is namelijk een Iris en deze larve leeft alleen op  planten die in een vochtige omgeving staan. Het kleine wespje legt een aantal eieren op de bladeren en de bastaardrupsen, die zo heten omdat ze aan rupsen doen denken maar het niet zijn, vreten zich vol tot in juli, kruipen dan in de grond om te verpoppen en de wespjes komen het jaar daarop in mei tevoorschijn. Snel worden er eitjes gelegd en al snel begint weer het geknaag aan de bladeren

8 juli 2012

Een mooi plekje in mijn volkstuin waar ik erg van kan genieten: het zeldzame Rapunzelklokje en mijn gezaaide Lupine cruickshankii, een schitterende soort waarvan ik elk najaar zorgvuldig de peulen oogst om ze het jaar erop weer te kunnen zaaien. De slakken zijn er dol op maar uitgepoot onder het bekende nylon "horregaas" gaat het prima. Ik heb ze nog nooit in andermans tuin zien staan en als plant worden ze ook niet aangeboden. Je moet ze echt zelf zaaien, wat zeer de moeite waard is. De plantjes van het Weideklokje kreeg ik van een natuurvriend die ongelooflijk groene vingers heeft. Wat bij een ander mislukt, lukt bij hem. Ruimhartig deelt hij daarvan altijd uit.

7 juli 2012

Dat in navolging van de klungelige Henk Bleker ("we hebben pogingen gedaan de goede woorden te vinden") nu ook minister Schippers ("het is niet de overheid die mensen de Q-koorts heeft aangedaan") weigert excuses aan te bieden aan de slachtoffers van de Q-koorts is erg, heel erg! Zouden zij dit wel doen, dan zouden ze namelijk forse schadevergoedingen moeten uitkeren en daar voelen ze niets voor. Ook al zijn er inmiddels 25 mensen overleden aan de Q--koorts en zijn honderden mensen chronisch ziek geworden, mede door het belabberde beleid op dit punt door de overheid. Ondanks het treurigmakende doden van duizenden drachtige geiten (het zou nooit meer gebeuren) zijn er nog altijd 37 bedrijven waar Q-koorts heerst. En wat nog erger is: 80% van de bedrijven waar melkgeiten en melkschapen gehouden worden, heeft nog altijd nagelaten hun dieren te vaccineren om verdere ellende te voorkomen. Zij zijn daartoe verplicht en het moet uiterlijk 1 augustus gebeurd zijn. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit gaat deze bedrijven daar nu op aanspreken. Is het niet diep treurig dat dit nodig is? Om de door Nieuwsuur openbaar gemaakte gegevens (kabinet verdraait de conclusies en misleidt de Kamer) te bestrijden, liet Bleker om zijn gelijk te halen nog snel voor 50.000 euro een tegenrapport opmaken terwijl de nationale ombudsman rapporteerde dat de overheid in gebreke gebleven is. Wat een schandalig wanbeleid! Het fonds van 10 miljoen dat de overheid ter beschikking stelt, is niet bestemd voor de patiënten hoewel die soms schade hebben geleden die in de tonnen loopt.

6 juli 2012

Twee jaar geleden strooide ik twee pakjes zaad uit die een aardige Engelse meneer meegaf aan mijn dochter, nadat zij hem mijn website had laten zien. Ik strooide ze uit op een stukje van mijn volkstuin en vorige zomer kwam er niet veel van terecht. Dit jaar is het bingo! Een heleboel ouderwetse knalblauwe korenbloemen staan er te bloeien dat het een lieve lust is. Waar vind je ze nog! Op een ander stukje groeit een "woodland"mengsel. Allerlei minuscule en ietwat grotere bloempjes verrassen mij elke dag weer want steeds komt er iets nieuws in bloei. De meeste ken ik niet eens en dat is nog het leukste! Uit mijn kinderjaren ken ik nog wel de graan-akkers die vol korenbloemen en klaprozen stonden. Maar sinds het zaad en de bodem worden gezuiverd van ongerechtigheden voor het zaad de grond in gaat, zijn klaprozen en korenbloemen in een korenveld geworden tot iets dat helaas tot het verleden behoort. En het korenveld maakte plaats voor maïs. Zóveel maïs dat er langzamerhand weerstand tegen die groene muren ontstaat.

5 juli 2012

Vlinders houden niet uitsluitend van nectar, dat is op deze foto te zien. Hier zijn drie Klein geaderde witjes (Pieris napi) bezig vocht en zouten uit een paardendrol te peuren. Er zijn meer vlinders die dit doen; momenteel wordt de mooie Weerschijnvlinder gezien die hetzelfde gedrag vertoont. Het is de tweede generatie van de koolwitjes De eerste generatie vlinders legt haar vele eitjes voornamelijk op kruisbloemigen als herderstasje en pinksterbloem. De tweede generatie heeft voornamelijk voorzien op koolplanten. Ze zijn gevreesd in de groentetuinen doordat ze eitjes leggen aan de voet van koolplanten. De groene rupsen laten van de koolplanten niet veel meer over. Bescherming van je koolplanten is dus echt nodig. In mijn volkstuin gebruik ik overal het zogenaamde nylon horrengaas dat te koop is bij Blokker. Ik naai ze aan elkaar om ze over de bessenstruiken te doen. Los neergelegd over de aardbeienbedden bleken ze een geweldig obstakel voor vogels en slakken, ik had maar heel weinig aangevreten vruchten. Door ze over mijn vijf koolplantjes te spannen, kan geen witje erbij om het nageslacht te verzekeren. En het staat ook nog veel netter dan die wit gazen tunnels die sommigen neerzetten tegen insecten.

4 juli 2012

Heel goed verborgen ligt het reekalfje tussen de begroeiing. Mooi gecamoufleerd ook, zijn gevlekte vacht gaat prachtig op in de lichtval op de planten. De vlekjes behoudt het kalf tot het zes maanden is. Gedurende de eerste tien weken komt de moeder zes tot tien keer per dag  haar jong gedurende een paar minuten zogen, daarna verdwijnt ze weer en laat het reekalfje alleen achter. Doordat het jonge dier geen geur heeft, wordt het ook niet zo snel gevonden door predatoren. Als het reekalfje twee maanden oud is, gaat het gras eten. Het blijft een jaar bij de moeder voor het zelfstandig is. Iedereen weet wel dat je een reekalfje nooit moet aanraken om te voorkomen dat het een mensengeur krijgt waarna het verstoten wordt door de moeder en verloren is. Hetzelfde geldt voor de geur van een hond die op het dier wordt overgebracht. Door loslopende honden komen reeën regelmatig om het leven doordat ze aangevallen worden of zich dood lopen tegen rasters. Hou daarom altijd de hond in het bos aan de lijn. Helaas zijn er altijd hondenbazen die deze regel aan hun laars lappen met alle nare gevolgen van dien. Zie je dat en heb je een camera bij je, probeer dan een foto te maken en stuur die naar politie of beheerder van het bos.

2 juli 2012

In de regenton zag ik iets kleins maar fijns drijven, het had prachtige kleurtjes. Maar al was het een vlieg geweest, dan nog had ik hem eruit gevist. Dit insectje van maar enige millimeters klein is de Gewone goudwesp (Chrysis ignata). Nu is er weinig gewoons aan dit mooie insect want het heeft behalve prachtige kleuren ook nog eens een metaalachtige glans. Achter deze façade van schoonheid verschuilt zich een gruwelijke inborst. Het beestje is namelijk een parasiet. Het legt eitjes in het nest van een solitaire bij of hommel en de larven van de Goudwesp eten eerst het broed van de bij of hommel op en dan ook nog eens diens voedselvoorraad. Het is een moeilijk te fotograferen beestje want het is voorturend aan 't bewegen terwijl de voelsprietjes razendsnel heen en weer schieten. Dit kleine heerschap moest nog even bekomen van zijn onbedoelde verblijf in het water dus bleef het even zitten nadat ik het op een blad had gezet. Overigens is "in het echt" het achterlijfje niet oranje maar knalrood. De camera haalt soms rare kleurtrucjes uit.

1 juli 2012

Op de muur bij een begraafplaats vond ik dit Muurvarentje (Asplenium ruta-muraria), een plantje dat vaak in gezelschap van Muurleeuwenbek groeit op kalkhoudende oude muren. In de mortel die tegenwoordig gemaakt wordt, kunnen de plantjes niet groeien. Je vindt ze veelal in onze oude binnensteden en altijd op verticale muren. Alleen al in Groningen werden in 2010 zo'n 8.000 muurvarentjes in de oude binnenstad geteld. Tegenwoordig heeft het ook een andere groeiplaats gevonden. In de strijd tegen fijnstof, dat schadelijk is voor de gezondheid van mensen, is door Betonindustrie De Veluwe een beton bedacht dat de naam growcrete kreeg. Het Engelse woord voor beton is concrete en daarvan is growcrete gemaakt, hetgeen zoveel betekent als groen beton. Door de TU Delft werd dit materiaal geprepareerd en toen bleek dat allerlei muurplantjes in het beton konden gaan groeien. Deze CO-2 absorberende stenen liggen nu als voorbeeld in de Botanische Tuin in Delft. Als dit groene beton in de toekomst op grote schaal kan worden toe-gepast, betekent dat een prachtige manier om het gevaarlijke  fijnstof uit de lucht te vangen.

30 juni 2012

Bij het binnengaan van het bos zag ik meteen al deze mooie vlinder op een boomstam zitten. Het is de Wortelhoutspanner (Eulithis prunata). Deze nachtvlinder legt haar eitjes op de bladeren van de Aalbes of Rode bes, waar ze overwinteren. De rups vindt, zodra hij zich in het voorjaar uit het eitje heeft gewerkt, meteen een gedekte tafel want de bessenstruik is ook de plek waar hij zich voedt met de bladeren, en verpopt tussen twee samengesponnen blaadjes. Aalbessen staan vaak in volkstuinen en daarom is dit een plek waar je hem met wat geluk kunt aantreffen. Mooi vlindertje, deze spanner met zijn vreemde naam. Want waar "wortelhout" op slaat, is mij niet duidelijk. Meestal verwijst de naam van een insect naar bepaalde eigenschappen. Het is een wat forsere spanner die tot en met augustus is te zien.

29 juni 2012

Niet iedereen is even enthousiast over de zomer tot nu toe, maar ik vind het prima zo! Dankzij de veelvuldige regenbuien staat alles er pico bello bij. In jaren had ik niet zo'n mooie aardbeienoogst en de blauwe bessen heb ik aan mijn struikje nog nimmer zo groot en rond gezien. Een clematis in de tuin die nooit meer dan een lange stengel was, slingert zich nu als een fikse bos over de pergola. Je ziet nu pas hoe droogte een enorm effect heeft op de plantengroei, ook al denken wij dat het nog best meevalt. Het mooie is dat er tussendoor genoeg gelegenheid is om van alles te doen, lekker buiten te zitten of een fietstocht te maken. En al die bedruppelde bladeren en bloemen zijn zo mooi om te zien. Je moet er wel oog voor hebben natuurlijk. Uit mijn volkstuin bracht ik een paar stengels mee van de grote klaprozen die ik uit de grond had getrokken omdat ze naar alle kanten uiteen vielen. In de vaas op de tuintafel kun je je zo vergapen aan de knoppen die uitkomen, hoe de verkreukelde bloemblaadjes zich strekken en er meteen een enorme hoeveelheid stuifmeel geproduceerd wordt. De klaprozen hebben altijd haast want hun leven is maar heel kortstondig. Dat heeft weer tot gevolg dat de bijen en de hommels er als de kippen bij moeten zijn om de oogst aan stuifmeel binnen te halen. Die zijn daar dan ook heel druk mee.

27 juni 2012

In de tuin en ook de volkstuin zie ik tot nu toe opvallend minder insecten dan in andere jaren. Op een bloem van de Campanula ontdekte ik deze twee pyjamawantsen (Graphosoma lineatum) die druk bezig waren met de voortplanting. Het zijn mooie beestjes, hun buiken zijn voorzien van rode en zwarte blokjes. Of rood met zwarte vierkantjes, het is maar net hoe je het interpreteert. Deze wantsen nemen meteen de benen zodra ze zich ontdekt voelen maar eenmaal gepaard gaat dat minder makkelijk. De jonge wantsjes lijken al meteen op hun ouders maar missen nog allerlei kenmerken van het volwassen insect zodat het soms moeilijk kan zijn ze op naam te brengen. Na vijf keer vervellen hebben ze ook zo'n mooie pyjama aan, tot dan waren ze bruin. Ze kunnen niet bijten, alleen zuigen. En dat doen ze met een vernuftige steeksnuit die onder hun snuit wordt geklapt zodra ze hem niet nodig hebben. In deze tijd kun je de eerste volwassen exemplaren zien.

26 juni 2012

 Een Tijgerslak (Limax maximus) kan drie jaar oud worden, als hij tenminste 's winters diep genoeg wegkruipt om de vorst te ontlopen. Je zou ze dus vaak moeten zien, temeer daar ze een ongelooflijk aantal eieren leggen. Per keer wel honderd stuks. Toch kom ik ze maar heel weinig tegen maar dat kan zijn doordat ze vooral in de nacht actief zijn. Ik heb echt helemaal niets met slakken, ik vind het nare dieren! Deze Tijgerslak of Grote aardslak zoals hij ook heet, houdt er een bizarre manier van paren op na. Als twee van deze slijmerds elkaar tegen komen, maken ze op een plek boven de grond een dikke slijmlaag en laten zich dan via een slijmdraad omlaag zakken terwijl ze die draden in elkaar draaien. Slakken zijn hermafrodiet, man en vrouw tegelijk, dus kunnen ze elkaar wederzijds bevruchten. Ze laten daartoe uit hun lichaam een vijf centimeter lang orgaan zakken dat ook weer om elkaar gedraaid wordt. Aan het eind daarvan komt een brede uitstulping waarmee ze de geslachtscellen uitwisselen. De paring kan wel 25 minuten duren. Deze weekdieren die uit 90% water bestaan zijn een ramp voor de (volks)tuinders aangezien ze werkelijk alle blad aanvreten, maakt niet uit van welke plant. Ze kunnen variëren in vlekpatroon en meestal is het mantelschild, dat hier egaal van kleur is, voorzien van een tekening. Ik zag deze slak zitten op een boom in het bos. Vorig jaar zag ik er voor het eerst een in mijn moestuin, brrr!

25 juni 2012

Soms hoeft het al genoeg te zijn de lakens buiten te hangen (ruikt zo lekker fris, en dan van de lijn af zo het bed op) om insecten te lokken. Hetzelfde principe dat wordt toegepast bij het lokken van nachtvlinders. Dan gaat er een lamp achter het witte doek waar de insecten op af vliegen. Dit leuke kleine groene beestje is een Bladwesp (Rhogogaster spec.) Bladwespen zijn nauw verwant aan de gewone wespen maar hun borststuk en achterlijf zijn aan elkaar gegroeid zodat ze de kenmerkende wespentaille missen. Hun larven lijken op de rupsen van vlinders maar zijn in werkelijkheid bastaardrupsen. Het verschil is goed te zien aan het aantal echte en neppoten. Een rups heeft drie paar pootjes onder het borstgedeelte en in het midden maximaal vier paar buikpoten terwijl aan het einde van het rupsenlijf nog een een soort steunpootje zit. De larven van de bladwesp heeft ook drie paar voorpootjes maar een stukje verderop een hele serie pootjes. Ze missen het laatste "pootje". De bladwesplarven hebben ook meestal een ronde zwarte kop, maar soms hebben vlinderrupsen die ook. Als je er eenmaal op let, is het leuk om te zien hoe je in de natuur soms voor de gek wordt gehouden.

24 juni 2012

Als je niet regelmatig in het bos zou komen, zou je niet weten wat hier over de bodem scharrelt. De jonge biggetjes lopen zonder uitzondering met hun snuiten omlaag, op zoek naar allerlei  eetbaars. Dit is een van de twee zwijntjes die ergens liepen terwijl er geen zeug of andere familieleden te bekennen waren. En ook niet te ruiken! Het zal vast wel vaker voorkomen dat een big de familie kwijtraakt. De zeug let nauwelijks op haar kroost en ze heeft er samen met andere zeugen vaak zoveel dat een meer of minder absoluut niet wordt opgemerkt. Ze kunnen ontzettend lopen te teuten, die kleintjes. Hoe het dan verder met zo'n kleintje gaat, vertelt het verhaal niet. De vos lust ze rauw. Dit beest had tenminste nog een broertje dat met hem optrok. De tellingen zijn inmiddels op de Veluwe alweer verricht en nu staat alweer vast hoeveel dieren, groot en klein  in herfst en winter zullen worden afgeschoten. Het feit dat aan het afschieten nooit een eind komt en er elk jaar weer vele honderden dieren zullen worden neergeknald, geeft al wel aan hoe zinloos deze vorm van beheer is. Zeugen en biggen krijgen het eerst de kogel. Maar één is er voorlopig gered. Hoe dat zo kwam, staat te lezen in het laatste relaas op mijn verhalensite.

23 juni 2012

Al eeuwen geleden maakten onze voorouders gebruik van Lupine (Lupinus). Zij werden als laatste teelt verbouwd op de akkers en in de herfst ondergespit. Dat deden ze omdat Lupine in staat is stikstof uit de lucht op te slaan in de wortels van de plant; door ze onder te spitten werd de grond er beter van. Lupine behoort tot de familie van de vlinderbloemigen, net als bonen, erwten, lathyrus, sommige klaversoorten enzovoort. Maar de Lupine verschilt van de rest door haar bloeiwijze die haar zo'n mooi uiterlijk geeft. Tegenwoordig kun je de meest fraaie hybriden kopen bij kwekers. Jammer alleen dat de plant zonder bloemstengels niet aantrekkelijk is maar daar kun je wat aan doen door er iets voor te planten. Ze zijn niet bepaald kleurvast dus wie ze zaait kan nergens op rekenen, zeker niet op de kleur van de moederplant. Je kunt ze ook door wortelstekken vermeerderen, dat levert meer succes op. Tegenwoordig wordt Lupine ook grootschalig gekweekt op biologische akkers; de planten vormen dè stikstofbron voor de biologische sector. De zaden zijn een uitstekend alternatief voor genetisch gemanipuleerde soja. Het lupinemeel vormt de basis voor allerlei voedselproducten vanwege de vezel- en eiwitrijke stoffen die er in zitten. De ontwikkeling op voedselgebied is in volle gang.

22 juni 2012

Vanavond wordt de Nationale Nachtvlindernacht gehouden. Deze wordt georganiseerd door de Vlinderstichting. Behalve professionele inventarisaties zijn er ook overal in het land excursies. Wie geïnteresseerd is, kan even kijken op de website van de Vlinderstichting, daar staat een lijst van alle aangemelde excursies. Ik ben benieuwd of er nog iets opzienbarends uitkomt. In mijn eigen volkstuin deed ik ook een leuke waarneming. Dit is de Zwarte w-vlinder (Semiothisa wauaria) genoemd naar de tekening op de voorvleugels. De vlinder hoort, zoals toch wel veel nachtvlinders, tot de familie van de Spanners, die met de gymnastiekrupsjes, zoals een van mijn kleinkinderen dat eens noemde: buigen, strekken, buigen en strekken. Geen wonder dat ik hem in mijn volkstuin aantrof want hij is gespecialiseerd op rode en zwarte bes en alle ribesachtigen waartoe deze stuiken behoren. Het is een algemeen voorkomend vlindertje alhoewel het plaatselijk kan zijn en speciaal op de zandgronden. De eitjes overwinteren op het blad van de waardplant en de rups verpopt daar ook. Dat ga ik eens goed in de gaten houden op mijn bessenstruiken.

21 juni 2012

En daar zijn we alweer in de zomer beland! De dagen glijden als zand door je vingers. Ik werd om 14.14 uur gewekt door een Merel die luidkeels ging zitten zingen vlakbij het slaapkamerraam. Het kon hem geen fluit schelen dat de tijd voor een ochtendcantate reeds lang voorbij was en dat geen vogel hem bijviel. De merel hield het 59 minuten vol! Ik beeldde me maar in dat hij erop uit was het begin van de zomer te proclameren. De bloei van planten in de natuur is deels alweer over haar hoogtepunt heen. Alhoewel er nog steeds gebroed wordt, zijn er ook al heel veel vogels uitgevlogen. Te horen aan het geluid van jonge meesjes in het bos, zijn veel mezenparen na een vanwege koude gedeeltelijk mislukt broedsel vrolijk aan een vervolgleg begonnen. Vlinders hebben we hier nog nauwelijks gezien dankzij het natte en  wisselvallige weer en wat de zomer ons gaat brengen, moeten we maar afwachten. Vanuit mijn volkstuin stuur ik een vrolijke wilde plantenkaart. Klaproos, Vingerhoedskruid, Campanula, Koekoeksbloemen, Weideklokjes en Kartuizer anjers staan er te pronken; stokken en touwen moeten alles overeind houden want door de vele regen vliegt alles werkelijk de pan uit. Voor vandaag staan er nieuwe buien gepland.

 

naar boven