Natuurdagboek


Natuurdagboek 2007                                    Natuurdagboek Lente 2010
Natuurdagboek 2008                                     Natuurdagboek Zomer 2010
Natuurdagboek Winter 08/09                      Natuurdagboek Herfst 2010
Natuurdagboek Lente 2009                         Natuurdagboek Winter 2010/2011
Natuurdagboek Zomer 2009  
Natuurdagboek Herfst 2009
 

 

 

Winter 2009/2010

 

 

19 maart 2010

Vanwege een botbreuk in mijn voet kon ik in de herfst mijn volkstuin niet meer schoonmaken en half december viel de sneeuw die maandenlang zou blijven liggen. Daarvoor betaal ik nu de prijs want er moet ontzettend veel opgeruimd worden. Het ligt er vol blad en afgestorven plantenresten. Maar dankzij het mooie weer van de laatste dagen kon er al een stevig begin gemaakt worden. De lijsters waren wel blij met het achterstallige onderhoud blijkens de diverse slakkenkerkhoven. Of liever gezegd: hun huisjes. Ze hebben mij daar een grote dienst mee bewezen want al die verorberde slakken kunnen zich straks niet meer vergrijpen aan de verse slaplanten! De lijster grijpt een slak in zijn lurven en slachtoffert hem op een hakblok van steen. Op die manier kan hij de slak makkelijker  te pakken krijgen. Fascinerend, hoe dieren in de loop van de tijd leerden om hulpmiddelen te gebruiken.  Onder andere apen doen het, en veel verschillende vogelsoorten.
Vandaag valt er een zegenrijk regentje, weldra gaan de bruine kikkers op pad naar het water!

18 maart 2010

Deze Kleine vos zat op het versbemeste landje van een volkstuinbuur te genieten van de zon. De hele winter heeft hij ergens in een hoekje sneeuw en kou doorstaan. Hoe is het mogelijk, zo'n klein leventje! Ik kon hem alleen uit de verte op de kiek zetten. De Citroenvlinders vliegen overal in het rond en ook een Dagpauwoog stal de show. Het moet heerlijk zijn om de eerste te zijn en zoveel mensen blij te maken met jezelf! Jammer dat die vrolijke fladderaars dat niet beseffen. Wat een metamorfose in de natuur: overal is opkomend nieuwe leven te zien, alles kruipt weer uit de krochten van de afgelopen winter om het leven in de lucht en op het land voort te zetten.

17 maart 2010

Alhoewel deze zwam het hele jaar te zien is, vind je hem toch het vaakst in het voorjaar, zo is mijn ervaring. Het is de Gele trilzwam (Tremella mesentarica), een ingenieus geval. In jonge vorm is hij fel oranjegeel en je vindt hem vaak op afgevallen, dode takken van loofbomen. In zijn eentje kan hij het niet rooien, hij heeft een schimmel nodig die in de takken zitten: een korstzwam. Daar groeit hij bovenop. De trilzwam bestaat uit een aantal lobben en het geheel lijkt wel een gelei-pudding  als je de tak beweegt.  Als hij ouder wordt, krijgt hij een wat doorschijnende bleekgele kleur. Hij groeit ook op takken die nog aan de boom zitten en valt daar na verloop van tijd af.

16 maart 2010

Als ik in mijn fotomappen kijk, zie ik dat een jaar geleden op dit tijdstip al veel bloeide. De data op de foto's geven aan dat het Groot hoefblad in bloei stond en dan ook allerlei krokussen, irissen en anemoontjes de tuinen al kleurden. Wat een verschil met dit voorjaar! De krokus die ik hier gefotografeerd heb, kreeg ik gisteren van een vriendin. Hij is afkomstig van een bollenfestival; die worden momenteel door het hele land gehouden. De krokus kreeg de naam Crocus chrysanthus Prins Claus toebedeeld. Het is een mooi en teer bloempje waarvan de buitenkant voorzien is van donkerpaarse vlekken en de binnenkant van heel teer blauwe streepjes. Ik vind het geen krachtige krokus, weinig geschikt om er een man naar te vernoemen. Maar het zou natuurlijk kunnen zijn dat juist de teerheid en het zachte van dit bolletje van toepassing was op de kwetsbaarheid tegen het einde van het leven van prins Claus.

15 maart 2010

Een paar keer per dag strijkt een stel mussen in onze tuin neer voor de maaltijd. Er hangt tussen het groen van de Taxus een altijd gevulde zaadsilo waarvan druk gebruik wordt gemaakt. Ze slapen in de klimop en de stille getuigen daarvan zijn de talloze vogelpoepjes op de vensterbank. In een vogelboekje uit 1976 lees ik: "misschien zijn sommige boeren en tuinders wel witheet op mij als ik schrijf dat ik die diertjes wel mag en ik weet zeker dat ik een aantal huisvrouwen tegen me in het harnas jaag. Want wat kunnen die te keer gaan als hun stoep of balkonnetje pas schoon is gemaakt en er strijkt een mussenzwerm neer die daar iets deponeert wat er eigenlijk niet hoort". Zouden zulke huisvrouwen nog bestaan? Ik zie ze nooit meer een stoep vegen! Zoveel mussen als in 1976 zijn er al lang niet meer, Nederland is veel te veel geplaveid geworden. Hier in de tuin zijn de musjes van harte welkom en ik luister met plezier naar hun drukke gekwetter als ze in de klimop zitten en samen nog even uitgebreid de dag doornemen voor het slapen gaan! Of zouden ze toch gewoon zitten te bakkeleien over wie waar, naast wie en op welk takje mag zitten?

14 maart 2010

Een mens is geneigd aan veel dingen achteloos voorbij te gaan en soms is dat jammer. Neem de bast van de Grove den: prachtig van structuur. Als je een dergelijke foto op groot formaat af laat drukken, heb je een kunstwerk om in te lijsten. Er zijn weinig dingen in een bos zo saai als een aanplant van Grove den. Eenderde van ons landelijk bosgebied is ermee ingevuld. Eeuwen geleden was het noodzaak om onze woeste zandgronden aan banden te leggen en daarvoor werd de Grove den ingezet. Ook voor de mijnbouw waren deze bomen belangrijk als stutpalen in de mijngangen. Er werden dan ook enorme oppervlaktes met deze bomen aangeplant. Dicht tegen elkaar zodat ze recht omhoog zouden groeien om met hun kruinen in het licht te komen. In zulke aanplant is geen enkele ondergroei mogelijk. Voor de papierindustrie zijn de dennen nog steeds de belangrijkste grondstof voor het maken van papier. De houtindustrie maakt er planken van die grenenhout heten. Waaibomenhout noemde mijn vader dat. Gelukkig maken deze bospercelen steeds vaker plaats voor gemengd bos. Een Grove den die ergens spontaan uit een zaadje ontstaat en volop de ruimte krijgt, ontwikkelt zich tot een zg. Vliegden. Pas dan zie je wat zo'n boom aan potentie heeft. Op de heidevelden zie je ze uitgroeien tot  prachtige bomen.

13 maart 2010

Langs de waterkanten staan de rietsigaren er met slordige pruiken bij. Officieel heten ze Lisdodde (Typha latifolia) maar de waterplant heeft veel bijnamen: lampenpoetser, duikelaar, ruggenklopper en nog zo wat. In de zomer vindt de bloei plaats in het bovenste deel van de bloeistengel en daar ontstaan dus naderhand de zaadpluizen. Eerst zitten die keurig netjes en stijf geordend maar aan het eind van de winter is het ťťn grote warboer van uitwaaierende pluizen. Meesjes plukken de sigaren helemaal uit elkaar want ze vinden er van alles om hun buikjes mee te vullen: overwinterende keverlarfjes, wantsen, vliegenlarven, enzovoort. Sommige vogels stofferen met dit zachte pluizenmateriaal de binnenkant van hun nestjes en onze voorouders verzamelden het pluis voor de vulling van matrassen en kussens en mengden het geheel met grassen. Wat een karwei! De Lisdodde transporteert zuurstof naar haar wortels waardoor daar een biotoopje ontstaat waarin speciale bacteriŽn kunnen leven die schadelijke stoffen als bijvoorbeeld nitraat in het water elimineren.

12 maart 2010

Voor grote zoogdieren is het einde van de winter de meest beroerde tijd; alle voedsel is op.
In het verleden kwam ik met enige regelmaat in de Oostvaardersplassen, het door Staatsbos-beheer gekoesterde gebied dat "echte wilde natuur" genoemd wordt. Nadat ik er echter een keer aan het eind van de winter was, ben ik op het gebied volledig afgeknapt na het zien van konikpaarden die meer op levende skeletten leken, en de massa afgevreten geraamtes van edelherten. Op de Veluwe worden populaties beheerd door middel van afschot; in de OVP gebeurt dat door verhongering. En dat is een werkelijk verschrikkelijk, langdurig proces van hevig lijden voor de dieren. Het is godgeklaagd wat hier wordt toegestaan en het is verbijsterend dat dit proces toegejuicht wordt door sommige mensen. Het tv-programma "Een vandaag" maakte er een reportage en zond die drie dagen geleden uit. De tranen schieten je in de ogen bij het zien wat dieren doormaken in hun stervensproces. Dit gebied moet gewoon worden opgeheven! Klik op de link hieronder om de reportage te bekijken: om te starten links onder de pijl aanklikken.
 http://www.eenvandaag.nl/swf/player.swf?videoID=95290&external=0

12 maart 2010

Wat bezielt toch iemand om dergelijke troep in een bosgebied neer te kwakken! Vijver opgeruimd, in de auto gestapt om de plantenbakken ergens in het bos gewoon te dumpen: weg is weg! Zwerfafval is een gigantisch probleem in dit land en het opruimen van de openbare ruimte kost de gemeenschap jaarlijks een bedrag rond de 235 miljoen euro. Alleen al langs de snelwegen wordt per dag een hoeveelheid van zeven vrachtwagens vol afval verwijderd. Per jaar gaat het hier om een bedrag van 30 miljoen euro. Los van het geld dat hiermee gemoeid is, blijft er ook nog de tijd die het duurt voordat afval vergaat. Jaarlijks worden er maar liefst vijftig miljoen plastic flesjes en blikjes op staat gegooid. Een plastic drankflesje doet er vijf tot tien jaren over om tot stof te vergaan. Een polystyreen patatbakje vergaat zelfs helemaal niet en ligt er voor eeuwig. En wie realiseert zich dat zijn uitgespuugde kauwgom twintig jaren op de stoep blijft liggen?

11 maart 2010

Ik weet het zeker: hij zingt voor zijn plezier! Het was nachtenlang ver onder nul, de grond is stijf bevroren maar in zijn lijfje voelt hij dat het lente wordt. De dagen lengen, het licht wordt intenser en hij heeft er zin in! Elke morgen zit hij in alle vroegte vlak voor het raam en zingt dat het een lieve lust is. Wat is er toch zo vertederend aan een roodborst? Het is zijn ronde silhouet, de aandoenlijke kraaloogjes, die ranke pootjes, die klankkast als een Stradivarius. Wat een geluiden komen uit dit lijfje; ik schreef er eens een gedichtje over dat zo eindigt:

                              het parelt, jubelt, broos als glas, doet denken aan de zon,
                              een dwarrelende sneeuwkristal, een dag die pas begon.
                              Juweeltjes rollen uit zijn keel en dansen naar mijn oren
                              en even is er niets dat als dit liedje kan bekoren.

10 maart 2010

Kwekers knutselen vaak met bloemen teneinde er iets anders van te maken, waarbij ze dan  hopen een gat in de markt te vinden. Maar wat is er mooier dan een eenvoudig sneeuwklokje in haar oorspronkelijke voorkomen? Toch zijn er inmiddels ontelbare varianten gekweekt. En dat heeft weer geleid tot een grote verzamelwoede bij sommige mensen die op de speciaal voor hen georganiseerde "sneeuwklokjesfestivals" proberen nieuwe soorten te bemachtigen. Op de foto staat een "dubbel sneeuwklokje". Het eenvoudige binnenwerk van het wilde bolletje is door genetische manipulatie verworden tot een propperig bloemhart.  Ik vind het helemaal niks want de oorspronkelijke bloem wordt onrecht aangedaan! Ik ben bevriend met een gladiolen-veredelaarster die zich bezighoudt is met het terugkweken van de huidige stijve gladiolen naar hun oorspronkelijke sierlijke vorm. En o, wat zijn die botanische soorten prachtig!  Iedereen die ze ziet valt er voor en kan bijna niet geloven dat de ene bloem met de andere te maken heeft.

9 maart 2010

Deze merelvrouw lijkt een grote portie onvrede uit te stralen: zij wil weer lekkere wormen en ze wil weer broeden! Een Groningse lezeres stuurde mij een opmerkelijk krantenknipsel uit het  Dagblad van het Noorden. Datum: 28 januari, getiteld: verbazing over merel met jongen. De foto laat een merel zien die op een nest zit vlakbij de uitgang van een parkeergarage in Emmen. Er waren aanvankelijk drie jongen maar na een week waren er nog maar twee. Een bioloog van Dierenpark Emmen sprak zijn verbazing erover uit. Normaliter zijn de vogels zo ingesteld dat hun jongen geboren worden op het moment dat er genoeg voedsel is. Dat was hier niet het geval. Behalve het vrouwtje was ook de man duidelijk van slag want beide vogels hadden een wel heel vreemd afgestemde paartijd. Hoe het met de jonge vogels is vergaan, is onbekend. Ze zullen het wel niet overleefd hebben, de weersomstandigheden in aanmerking genomen!

8 maart 2010

In Nederland kennen we talloze spreekwoorden. Een daarvan is: morgenrood, water in de sloot. En: avondrood, mooi weer aan boord. Dat dit geen wet van Meden en Perzen is, moge blijken uit het feit dat deze volksregels in 60% van de keren niet kloppen. Onderweg naar huis zagen wij gisteravond de lucht prachtig verkleuren en we reden speciaal daarvoor even richting Doesburg waar je er altijd een schitterend gezicht op hebt. We zouden een variant kunnen bedenken op de bestaande spreekwoorden: morgenrood, water in de sloot en avondrood sneeuw in de goot. Want bij het opstaan vanmorgen bleek verdorie alwťťr de wereld witgekleurd door een laagje sneeuw! Gelukkig komt de temperatuur vandaag boven het vriespunt; ik heb er meer dan genoeg van! Bij het voeren van de meeuwen viel het me op dat ze nog steeds geen bruine koppen hebben. Verbeeld ik me het of is dat aan de late kant? Misschien lijden ze ook wel aan de winterblues!

7 maart 2010

In het Middachter bos ligt een pas gevelde beukenboom. Op zijn bast zit een rode vlek en mijn kleinkinderen roepen daarbij meteen: rood moet dood en blauw mag blijven. Rode verf op je lijf betekent inderdaad dat je doodvonnis geveld is. De bosbeheerder heeft geoordeeld dat zo'n boom andere in de weg staat of gevaar oplevert vanwege zijn krakkemikkige toestand. Dat was bij deze beuk niet het geval. Toen stam en takken eenmaal van de wortels gescheiden waren, bleek dat hij kerngezond was. Er ligt nu een gapend gat in de mooie laan waar hij deel van uitmaakte. Hoeveel seizoenen zou zo'n kanjer niet aan zich voorbij hebben zien trekken! Ooit was er een tijd dat iemand zich in het zweet moest werken om met een bijl de strijd van een dergelijke boom te winnen. Tegenwoordig komt iemand met een motorzaag en in tijd van een paar zuchten is het gebeurd. Ik vind dat oneerlijk, er zou een stevige strijd geleverd moeten worden, de mens zou in zijn gevecht tegen de boom nog dagenlang zijn spieren moeten voelen. Niets blijft hetzelfde!

6 maart 2010

Je kunt ik weet niet hoeveel keren langs een plek komen zonder dat je iets opvalt, om dan op een dag iets te ontdekken dat er al bijna een jaar zat. In dit geval een merelnest in een beuken-boompje, op slechts een meter hoogte. Langs het pad moeten honderden wandelaars van groot tot klein gepasseerd zijn. En zeker ook met honden. Wat moet die moedermerel een angsten hebben uitgestaan toen ze deze domme plek uitzocht. Ook in onze tuin zag ik vanmorgen een merelvrouw vliegen met nestmateriaal dat ze probeerde te verankeren in de takkenwirwar van de Aristolochia. Al vaker heb ik daar de boel moeten verstevigen om te voorkomen dat de jongen met wieg en al naar beneden zakten. Ook zag ik vanmorgen voor het eerst in deze winter een aantal sijsjes drinken bij de vijver. En een tweetal roodborsten houdt zich hier sinds een paar dagen al bakkeleiend op. Of het twee mannen zijn of een toekomstig "setje" (zoals dat tegenwoordig genoemd wordt) is nog niet te zeggen: man en vrouw hebben een identiek uiterlijk. Maar ook als tijdelijk echtpaar zijn ze behoorlijk narrig tegen elkaar. Als de kinderen uit huis zijn, wordt ma meteen ook verdreven. Romantiek is tussen twee roodborsten ver te zoeken.

5 maart 2010

Door alle regen in februari en de smeltende sneeuw van elders, die inmiddels de IJssel instroomde, werd de rivier steeds voller en voller. Op een bepaald moment steeg de rivier op sommige plekken wel vier meter in een week. En dat was te merken! De IJssel trad buiten haar oevers en overspoelde het land. Deze foto maakte ik vlakbij de Gelderse toren, in Spankeren. Dit is een torenvormig kasteeltje dat in 1535 gebouwd werd in opdracht van Hertog Karel van Gelre. De weg naar het kasteeltje is verdwenen onder water en de landerijen bieden de indruk of hier een gigantisch meer ligt. Bijna zover het oog reikt, is water te zien. Op een zonnige dag kleurt de hemel het water blauw, een fraai en imponerend gezicht! Aan het aanspoelsel langs de rivier en in het haventje van Dieren is te zien dat het waterpeil nu weer aan het zakken is.

4 maart 2010

Volgens mij is de natuur net zo blij als ik met deze prachtige voorjaarsdagen! Met weergaloos enthousiasme en voortvarendheid ontwikkelen bomen en planten zich. De krokussen vliegen de bodem uit fleuren overal tuinen en perken op. De knoppen aan de diverse bomen botten elke dag een stukje verder uit en die heerlijk blauwe hemel doet mens en dier zo goed! Of je het nou wilt of niet, je wordt gewoon naar buiten gelokt, de lentesfeer is niet te weerstaan. En als het eerste schaap over de dam is, nou dan volgen er een heleboel in hoog tempo. Geef ogen de kost en oren wijd open want er valt steeds meer te genieten. Vanmorgen hoorde ik voor het eerst weer de eerste Geelgors (Emberiza citrinella) zijn liedje zingen; goed herkenbaar aan de eerste tonen die lijken op de inzet van Beethovens vijfde symfonie: drie hoge en dan een lage. Door alle verande-ringen in het Nederlandse landschap komt de Geelgors niet overal in het land meer voor.

3 maart 2010

Eindelijk zijn ze er uit, de gemeente en de boseigenaar. Het raster om het bosgebied Hof te Dieren vertoonde overal gaten. Toegangspoorten waren verdwenen en dat gaf vrij baan aan edelherten en dassen die in de tuinen van de aangrenzende straten liepen. Terwijl de een het wel leuk of interessant vond, trok de ander boos aan de bel bij gemeente of beheerder. Het raster moest gerepareerd en plaatselijk vervangen worden zodat het de dieren in het bos zou houden. Maar wie moest dat betalen; er werd druk naar elkaar gewezen want zo'n raster kost heel veel geld. Nu ga ik door een nieuw aangebracht toegangshek waar ik voorheen over een rooster zo het bos kon inlopen. Het rooster was zo vol aarde geraakt dat het geen enkele functie meer vervulde. In de toekomst loop je nu niet meer de kans om 's nachts een hert door je tuin te zien wandelen of de mestputjes van de dassen te vinden. Ik vond het wel grappig allemaal maar begrijp ook dat het zo niet langer kon. Mens en dier leven voortaan weer gescheiden, het bos is de ontmoetingsplek.

2 maart 2010

Lammetjes kwamen en komen dit jaar uitsluitend in het verborgene ter wereld. Vanwege de beroerde Q-koorts zijn er nergens lammetjes te bezichtigen. Voor schaapskuddes die van donaties afhankelijk zijn is dit natuurlijk een financiŽle strop want door vertederde bezoekers wordt  al snel een lam geadopteerd en vernoemd naar een kind of kleinkind. Ook wij deden dat intertijd. Een bekende schaapherder van lang geleden, Van Limbeek, maakte nadat je een lammetje geadopteerd had,  mooie geboortekaartjes met een eigen tekening erop gedrukt, en plakte daar ook nog een plukje wol op. Die kreeg je dan per post toegestuurd. De lammetjes op de foto liepen vorige week lekker buiten te grazen. Zo te zien zijn ze alweer een aantal weken oud. Deze lammeren hebben er zin in: http://www.youtube.com/watch?v=R2ZCsAdcjaE

1 maart 2010

Het is maart! Het binnengaan in deze maand geeft mij altijd hetzelfde gevoel als het binnenrijden van ons land na een heel lange autoreis. Je komt de grens over en krijgt meteen het gevoel: ik ben weer thuis! Ook al moet je dan nog een heel eind rijden om in je eigen woonplaats te komen. Zo vergaat het mij dus ook met maart. Lentemaand waarin van alles nog kan gebeuren waar dit het weer betreft. De optimistische Winterakoniet (Eranthis hyemalis) bloeit en dat kan het weer niet verhinderen. Hij is familie van de ranonkels en dat is goed te zien ook. De akoniet is ook een stinzenplant. Net als wij ook nog steeds doen, namen onze voorouders mooie gewasjes mee vanuit het buitenland om ze in de eigen tuin te zetten. En dat was dan een landgoed, een kasteel- of een kloostertuin, of op een landgoed. Daar bloeien ze samen met de sneeuwklokjes en geen mens laat dat schitterende tafereel onberoerd! De winterakoniet biedt voer voor honingbijen.

28 februari 2010

Sommige beukenbomen in het bos hebben enorme woekeringen op hun bast. Het schijnt dat dergelijke gezwellen in de stedelijke omgeving steeds vaker worden waargenomen en in de bossen niet, en dat zou dan weer te maken hebben met het feit dat het in het bos koeler is dan in stedelijk gebied. Toch ik zie ze regelmatig. Vaak is er geen antwoord te geven op wat deze woekeringen veroorzaakt; mogelijkerwijs zou het kunnen komen door virussen, bacteriŽn  of schimmels. Soms is zo'n boomgezwel het gevolg van een eerder ontstane beschadiging. Er vormen zich dan houtweefsels die jarenlang kunnen doorgroeien. Ze kunnen onschuldig zijn voor de boom maar ook gevaarlijk. De wetenschap heeft er nog geen sluitende verklaring voor kunnen vinden. Spinnen, algen, mosjes, van alles verzamelt zich in de holtes van zo'n gezwel.

27 februari 2010

Over de sneeuw waren veel mensen niet meer te spreken maar de regen bevalt ook niet! Hoe het ook zij, de metamorfose in de natuur is zich flink aan het voltrekken! Al twee ochtenden word ik gewekt door het gezang van een merel, een weldadige ervaring is dat. En ook andere vogels zingen inmiddels dat het een lieve lust is. De hormonen gieren weer door de vogellijfjes en nu al wordt er druk gezocht naar partners en territoria. Sommige vogels zie je zelfs al met takjes in hun snavels rondvliegen. Het is bijna ongelooflijk met hoeveel kracht planten zich weer in de openbaarheid werken en hoe de bloembollen per dag een stukje hoger groeien. Daarom kan mij de regen niet deren, vol verwachting kijk ik uit naar alles wat in de lente weer komen gaat!

26 februari 2010

Voor veel mensen - ook voor mij - is het wilde sneeuwklokje (Galantus nivalis) een hoopgevend teken: de lente komt dichterbij! Je ziet ze nu overal bloeien en als nu de zon maar eens een dagje zou willen schijnen, zouden al die klokjes open gaan, en was het groot feest in de natuur. In die tijd moet je echt proberen een landgoed op te zoeken waar ze massaal in de bodem staan. Ik ging ervoor naar Huize Baak in het gelijknamige plaatsje in de Achterhoek. Onder de drie buiten-kroonblaadjes zitten drie binnenkroonblaadjes. Deze hebben de groene randjes die je pas ziet als de bloem zich opent; het zijn de honingmerken die de eerste bijen moeten lokken! Maar eigenlijk zijn de bloemen niet wit maar kleurloos. Dat kun je vaststellen door een bloemblaadje tussen je vingers fijn te knijpen. Je ziet dan dat het blaadje de witte kleur is kwijtgeraakt. Het bedrieglijke wit was het effect van de vele luchtbelletjes die tussen de bladcellen zaten en die het invallende licht zo weerkaatsten naar alle kanten dat er een optisch bedrog ontstond: witte bloemetjes. Je kunt het wilde sneeuwklokje goed herkennen aan de grijsgroene bladeren.

25 februari 2010

Het lukte me gisteren niet om een mooie opname te maken van een Ransuil (Asio otus). Op de eerste plek waar ik ging kijken, trof ik ze niet meer aan. Iemand die er woonde, vertelde me dat ze al een hele tijd weg waren  Op een andere plek waar ik ze wist te vinden, zaten er drie in een naaldboom. Dat was erg weinig in vergelijking met andere jaren. De uilen zullen ongetwijfeld verliezen geleden hebben door de langdurige sneeuwperiode van de afgelopen maanden. Ze zaten ook nog eens te ver weg tussen de takken en ook te hoog voor een mooi portret. Deze uil op de foto bleek niet van plan zich te laten bekijken en keerde me zijn rug toe! Ik had hem liever in zijn mooie oranje ogen gekeken. De ransuil is ongeveer zo groot als een houtduif, goed herkenbaar aan zijn fraaie lange oorpluimen. De broedtijd loopt van maart tot juli. Buiten het broedseizoen verzamelen de Ransuilen zich in bepaalde bomen waar ze de dag slapend doorbrengen,  roest-plaatsen heten die. Dergelijke slaapbomen kunnen wel tientallen jaren gebruikt worden.

24 februari 2010

Deze foto van de Kleine waternavel (Hydrocotyle vulgaris) maakte ik op de Tondense heide waar een oorspronkelijk nat natuurgebiedje weer in oorspronkelijke staat wordt teruggebracht. Het is een onschuldig plantje, in tegenstelling tot zijn buitenlandse broer de Grote waternavel (Hydrocote ranunculoides) die een invasieve exoot is met kwalijke gevolgen. Deze uit Amerika afkomstige plant woekert als een gek en vormt grote dichte schermen op het water waardoor de scheepvaart er last van heeft en plassen zuurstofloos worden. Hengelaars en kanovaarders hebben er last van en er ontstaan problemen met de afwatering. Bovendien verdringt de plant de inheemse flora. Sinds 2001 toen de plant voor het eerst in ons land in het wild gesignaleerd werd, heeft hij zich explosief vermeerderd en verspreid en overal in het land is aan de plant de oorlog verklaard. Zo mogen tuincentra het niet meer verkopen als vijverplant. Tot vreugde van o.a. de waterschappen heeft de huidige winter de Grote waternavel flink de das om gedaan. De planten blijken massaal kapot gevroren. Nu maar hopen dat alles onder controle kan blijven.
De waternavel behoort tot de klimopfamilie en zo groeit hij ook, ranken vormend over de bodem.

23 februari 2010

Sperwers worden tegenwoordig volop in de grote steden gezien waar ze zelfs nestelen. In de buitengebieden is dat niet het geval, daar zie je ze voornamelijk in de winter als ze jacht maken op vogeltjes. Bij alle roofvogels zijn de vrouwtjes wat groter dan de mannetjes maar bij de Sperwer is het verschil maar liefst tien centimeter. De man, zo groot ongeveer als een Turkse tortel, vangt voornamelijk mezen, mussen, merels, groenlingen, terwijl het vrouwtje ook gaaien en duiven aankan. Maar ook vangen ze insecten en kleine zoogdiertjes. De jachttechniek van deze vogel is spectaculair: vanuit het niets doet hij een aanval op zijn prooi en achtervolgt die als een raket door bomen en zelfs struiken of rakelings langs de grond.  Het vrouwtje blijft na de eileg, begin april, een maand onafgebroken op het nest zitten en wordt gevoerd door de man die haar continue vogels aanbiedt die hij eerst netjes heeft geplukt en ontdaan van de kop. Zelf eet hij de hersenen, de snavel laat hij liggen. Later gaat ook het vrouwtje meehelpen jagen en samen dragen ze dagelijks zo'n 15 prooien aan. Sperwers leven in beboste gebieden waar open terreinen worden afgewisseld met boomsingels, tuinen en houtwallen. Het nest bevindt zich hoog in een boom.
 

22 februari 2010

De Meerkoeten grazen weer lekker door het grasland, de honger is voorbij nu het voedsel weer beschikbaar is gekomen. Hier en daar is weer open water te vinden maar lang niet overal. Het kanaal tussen Dieren en Apeldoorn zit nog helemaal dicht. Met een temperatuur flink boven nul, zal het ijs op tuinvijvers de komende dagen snel gaan smelten en wat er dan te voorschijn komt, is iets waar ik met angst en vrees naar uitkijk. Sommige mensen meldden al dat in hun vijver de dode kikkers in de gesmolten vijverranden drijven. Het is een naar werkje om kikker na kikker uit het water te moeten vissen. Het is ook een onsmakelijk gezicht, al die opgezwollen lijven! Het kan vriezen en het kan dooien, is een bekend gezegde, en zo is het zeker in de natuur!

21 februari 2010

Het is zondagmorgen; er hangt een dichte grauwsluier van mist over het land. Tja, dat krijg je als de temperatuur weer gaat stijgen. Nu de sneeuw hier overal wel verdwenen is, verbaas je je over de plantjes die eronder vandaan komen, alsof er helemaal niets gepasseerd is gedurende de voorbije twee maanden. Deze zaailingen van het vingerhoedskruid wekken de indruk dat ze nog maar kortgeleden ontkiemd zijn; groen en fruitig staan ze in de bosbodem. Ook de Italiaanse aronskelk in onze tuin staat weer te pronken met prachtig frisgroen blad en de Toverhazelaar is weer vrolijk verder gegaan waar hij in in de pauze tussen twee vorstperiodes optimistisch aan begon: bloeien! Een klein takje ervan afgeplukt en in een vaasje gezet geeft neus en ogen een aangename indruk van de naderende lente. Over vier weken gaat die officieel van start!

20 februari 2010

Hoewel de dooi aardig doorzet, is het op de met sneeuw aangetrapte wandelpaden in het bos nog flink uitkijken. Pleksgewijs zijn ze spekglad. Maar waar geen mensen gelopen hebben, komt de oude vertrouwde bosbodem weer tevoorschijn. Behalve een paar roepende Koolmezen en de wind die door de boomkruinen speelde, was er vanmorgen geen geluid te horen. Je kunt er geen peil op trekken, soms verbaas je je over het al aanwezige vogelgezang en een andere keer vraag je je af waarom het zo stil is. Vorige week hoorde ik de roffel van de bonte specht alweer door het bos ratelen. De knoppen aan de takken zitten echter nog potdicht en van voorjaar is nog niets te bespeuren. De natuur loopt nu twee weken achter op het normale patroon, zo is gemeld.

19 februari 2010

Boeren en natuurorganisaties in Friesland hebben besloten dat tienduizend Grauwe ganzen moeten worden afgeschoten. Reden: er zijn er teveel en ze zijn te schadelijk voor het akkerland. Probeer je dat eens voor te stellen: 10.000 ganzen! Er mogen er nog 7.000 over blijven. In gebieden waar de mens niet makkelijk toegang heeft, moeten vossen het werk gaan doen. Wij Nederlanders ondertekenen verontwaardigd petities tegen het vangen van “onze” trekvogels op Malta en hier schieten wij trekvogels (een deel van de ganzen is hier alleen tijdens de winter) uit het hoge noorden af. Konikpaarden en Schotse hooglanders laten we verhongeren als methode om de aantallen te reguleren, herten en zwijnen schieten we bij duizenden dood om tot kleinere populaties te komen. Leg dit maar eens uit aan je kinderen of kleinkinderen….!

18 februari 2010

Een reiger staat op een schoorsteen te speuren naar een plek waar hij mogelijk wat te eten kan vinden. Dat zal niet meevallen; zolang er sneeuw ligt, blijft het tobben voor de vogel. De Blauwe reiger wordt in ons land gemiddeld 25 jaar oud maar dan moeten er niet teveel winters komen als deze. In strenge winters heeft de populatie enorm te lijden en kan wel met 45% afnemen. Eind februari, begin maart, beginnen de reigers al te broeden. De broedtijd gaat door tot in juni, dus er is nog gelegenheid genoeg voor de vogels die de winter overleven om nog flink op te vetten. Het normale voedsel van reigers bestaat uit mollen, vissen, kikkers, grote insecten en jonge vogels.

17 februari 2010

Over de zomer kan ik zingen, ook de lente krijgt mijn lied.
Maar ik kan me niet bedwingen bij de eerste sneeuwklokspriet.

Die eigenwijze witte donder die zich door de korstgrond spiest,
is voor mij een wilskrachtwonder, want wie bloeit nou als het vriest?

En daarom, als de kou de grond kust, laat ik mijn wanten in de kast
en kniel ik met blote handen voor mijn eerste voorjaarsgast.

Gedichtje van Adriaan van Dis, alias Jan Balkon
 

16 februari 2010

Uit deze Doornappel zijn de meeste zaden nu wel op de grond gevallen. De Doornappel (Datura stramonium) is een gewone plant die graag groeit op ruderale plaatsen, bouwterrein, soms in de tuin. Hij komt in ons land niet overal evenveel voor, vooral in de duinen zie je hem vaak. De kelkvormige bloemen kunnen tot 10 cm lang worden. De zaaddozen hebben lange gemene stekels en de zaden zijn zeer giftig. De plant is een lid van de nachtschadenfamilie, waartoe ook tomaat en aardappel behoren. De zaden hebben een hallucinerende werking maar als drug wordt hij toch nauwelijks gebruikt omdat de uitwerking op een mens niet zo plezierig is. Het gebruik ervan kan zelfs leiden tot bewusteloosheid en dood, en het zicht kan er zo door beÔnvloed worden dat "de letters als vlooien over het papier springen". Doornappel is een eenjarige plant.

15 februari 2010

Het is in onze tuin ťťn en al vogel wat de klok slaat. Ik ga maar vrolijk door ze hier te presenteren. Speciaal voor hen heb ik een brood gekocht en wel vier of vijf keer per dag snijd ik een paar sneden in stukjes en gooi ze buiten neer. In een ommezien is het verdwenen. De vogels eten nu alles wat ze vinden kunnen, zelfs het kuikenopfokvoer dat de hele winter versmaad werd, gaat nu gulzig naar binnen. Deze kramsvogel is al een week vaste bewoner van de tuin, hij wil alleen maar appel. We kopen de goedkoopste die we in de winkel zien liggen en dagelijks eet hij bijna in zijn eentje een appel op. Zijn aanvankelijke schuwheid heeft hij helemaal afgelegd en hij trekt zich geen lor meer van mij aan als ik op twee meter afstand met mijn camera in de weer ben. Hier heb ik graag mijn zakgeld voor over, morgen ga ik dus weer nieuwe appels kopen!  De vogels maken de winter nog dragelijk, het is een fantastisch gezicht om zoveel soorten hierheen te lokken. Een tijdlang is de Kramsvogel een algemeen voorkomende broedvogel in ons land geweest maar dat is de laatste jaren een stuk minder geworden. Nu staat hij op de Rode Lijst.

14 februari 2010

Toen gisteren in de namiddag de zon op het vensterglas scheen, en onbarmhartig duidelijk maakte hoe vuil dat was, zag ik opeens dat zich hier een dramatisch tafereel had afgespeeld.
Twee vogelafdrukken die een verhaal vertelden. Een merel die zijdelings tegen het raam was geklapt in een poging om aan het dreigende gevaar te ontkomen en een sperwer die hij in de achtervolging met zich meetrok. De merel zal ongetwijfeld zijn buitgemaakt want ik vond niets van hem op het terras. Ik heb de sperwer hier nog niet gezien maar hij is er dus wel! Die ga ik eens goed in de gaten houden. Alle vogels hebben honger en ik gun de sperwer wel een merel.

13 februari 2010

Sinds enige weken zijn de Goudvinken er weer! Ik had ze zeer gemist deze winter. Nu zitten ze dagelijks weer in de bak met zonnebloempitten. Een zaadje wordt opgepikt en net zo lang met de snavel en de tong bewerkt, waarbij de pit almaar gedraaid wordt, tot de kern is ontdaan van z'n omhulsel. Deze vinken hebben geen vast territorium maar zwerven maar zo'n beetje rond op plekken waar ze voedsel vinden. Ze leven paarsgewijs en blijven elkaar trouw. Het vrouwtje mist de oranje kleur. Samen broeden en ze en verzorgen ze hun jongen die gevoerd worden met spinnetjes, rupsen en kleine slakjes. Zaadjes worden eerst gepeld en slakjes ontdaan van hun huisjes alvorens ze aan het kroost worden aangeboden. In de onderkaak van de vogels zit een speciale uitsparing waarin het voedsel getransporteerd kan worden. Het mannetje is een echte beauty; hij wordt vanwege zijn kleur ook wel bloedvink genoemd. Ik ben heel blij met ze!

12 februari 2010

In december kreeg ik van een aardige buurtgenote  een Amaryllis cadeau. Al snel bleek dat de uitlopende knop bevroren was. In een hoekje van de keuken bleef de bol staan om weggegooid te worden. En hij werd vergeten...., totdat ik opeens een nieuwe knop ontdekte. Die groeide als kool, elke dag werd hij een opzienbarend stuk langer. En daar kwamen naar liefst zes maagdelijk witte en forse kelken aan. Wat een groeikracht zit er in zo'n bol! Nu zijn de kelken uitgeboeid en verschijnen er in hoog tempo bladen aan de plant. Zo zie je, dacht ik bij mezelf, bij planten is geduld vaak een schone zaak. Een Amaryllis kan heel goed in de tuin worden gepoot, hoewel je dat eigenlijk nooit ziet. De bol kan zelfs een zachte winter overleven. Stop hem 8 cm diep op een zonnige plek, in voedzame tuingrond en de bloei verschijnt in de nazomer.

11 februari 2010

Op de website van het KNMI staat te lezen:  Een flink pak sneeuw dat bovendien geruime tijd blijft liggen, is in ons land uitzonderlijk. Gemiddeld over een heel jaar loopt het aantal dagen met een sneeuwdek uiteen van 10 in Zeeland en Zuid-Holland tot meer dan 25 in het oosten van Groningen en Drenthe en het Limburgse heuvelland. Met "sneeuwdek" wordt dan ůůk bedoeld een papierdun laagje. Toch kan ik bijna niet geloven dat dit waar is en dat wij hier gedurende de winter zo vaak sneeuwvlokken uit de lucht zien vallen! Er zijn nogal wat winters geweest die meer op een verlenging van de herfst of een vervroeging van de lente leken. Buiten hoor ik nu overal mensen in de weer met sneeuwschuivers en ik zal wederom mijn burgerplicht ook maar weer gaan vervullen, al heb ik daar onderhand wel genoeg van. Gisteren zag ik op de televisie een aankondiging staan: weersverwachting: sorry!

10 februari 2010

De winter is tot veler teleurstelling weer volop aanwezig. De verzachting van het seizoen was slechts een plaagstoot richting lente! Meer en meer krijg ik bewondering voor de vogels die van de ochtend tot de avond bezig zijn hun kacheltjes brandend te houden. En al zo lang! En wat zijn het nou, hummeltjes van slechts 20 gram als ze in goede doen zijn. Dit vinkenvrouwtje moet over een paar weken een nestje bouwen en eieren leggen. Dat kost heel veel energie, in de aanloop naar het voorjaar zou ze eigenlijk in goede conditie moeten geraken maar nu is dat behoorlijk moeilijk! Ik voer de vogels bij deze omstandigheden dan ook ruimhartig. In kleine stukjes ge-sneden appel gaan er vlot in, de zelfgemaakte vetbollen vol universeelvoer vinden gretig aftrek en de fijn gestampte pinda's zijn een energierijk voedsel voor de mezen, roodborsten, merels en zanglijster, net als de rozijnen. Het bijvoeren van vogels blijkt bij te dragen tot broedsucces. In een proefproject in Engeland bleek dat met pinda's bijgevoerde koolmezen een paar dagen eerder begonnen te leggen dan de niet-gevoerde vogels. Bij deze droge vorst zet ik een paar maal per dag een schotel water neer om de vogeldorst te lessen.

9 februari 2010

Hoe vaak je het ook ziet, het blijft een geweldig gezicht om grote groepen Grauwe ganzen in de graslanden te zien. Onze eigen landelijke populatie is nu optimaal aangevuld met de over-winterende vogels uit het noorden. Momenteel verblijven er meer dan een miljoen Kol- en Grauwe ganzen in ons land. Deels zitten ze in gedooggebieden waar boeren ze moeten gedogen in ruil voor vergoeding van de schade die de ganzen aanrichten. Maar aangezien vogels geen bordjes kunnen lezen, houden ze zich natuurlijk overal op. En wie vindt dat hij schade ondervindt van deze poepende, vretende en het land vast trappende dieren, kan een verjaagacte aanvragen. Met deze vergunning  kan hij de ganzen verjagen maar ook doodschieten. Uitsluitend met een hagel- of een kogelgeweer, dat wel! Afhankelijk van de grootte van het gebied dat  ganzenvrij moet worden, kan de vergunninghouder een of meer mede-actehouders meenemen. Per verleende acte mogen per dag tien ganzen om zeep worden geholpen. Tel maar uit hoeveel dat er in een paar maanden kunnen worden! Ganzen vinden hier in onze overbemeste weilanden een paradijselijk overwinteringsgebied. Spijtig genoeg zorgen de vrolijke gakkers ook voor overbevolking.

8 februari 2010

De uiterwaarden bieden een desolate aanblik; weilanden liggen er bruin en afgegraasd bij. Nevel belemmert het uitzicht en in de verte loopt een eenzame Zilverreiger door het natte grasland, nauwelijks zichtbaar door de mist die hem omhult. Knotwilgen horen thuis in dit landschap.  Knotwilgen hoeven gelukkig niet elk jaar te worden afgezet. Maar ze vergen wel om de paar jaar onderhoud om te voorkomen dat de zware takken uit elkaar scheuren. Overal zie je dat dit werk inmiddels gedaan is. Deze wilgen hebben zo te zien een jaar geleden een beurt gehad. De knot die door het herhaaldelijk afzagen ontstaat, ontwikkelt zich naarmate hij ouder wordt steeds meer tot een waardevol biotoop voor planten en vogels. O.a. het steenuiltje mag er graag in broeden. Ik vrees dat dit kleine uiltje het zeer zwaar gehad heeft in deze winter, er zullen er vast veel gesneu-veld zijn door honger en ontbering. We zullen het zien als de nestkasten weer gecontroleerd moeten worden. Altijd weer een grote teleurstelling als je kast na kast leeg aantreft.

7 februari 2010

Het is weer somber en grauw vandaag. Gelukkig niet de dikke mist die er gisteren was. Toen liep deze sprong ReeŽn (Capreolus capreolus) hun buiken vol te eten in het grasland. Alleen in de periode dat er geen jongen te verzorgen zijn, zoeken ze elkaar op. Dat gebeurt in de loop van de herfst. Veel reeŽn zijn dan zwanger geworden nadat ze in de nazomer beslagen zijn door de bok. De geit wordt tientallen keren beslagen voor de bok verder gaat, op zoek naar een andere dame. De vrucht deelt zich aanvankelijk een paar keer, nestelt zich in de baarmoeder en blijft daar in rust. Tegen februari begint het embryo weer verder te groeien en omstreeks mei worden de kalveren geboren. Bokken en geiten gaan in die tijd weer hun eigen weg.  In die periode zie ik vaak een reegeit met haar jong in het bos lopen grazen, altijd weer een vertederend gezicht. Het groeps-gewijs de winter doorbrengen, is feitelijk heel slim. De vele paren ogen zien eerder gevaar en bovendien is de dekking een stuk minder dan in de zomer als er blad aan boom en struik zit.

6 februari 2010

In de winter, als het ginds bar en koud geworden is, ontvluchten vogels het noorden en oosten van Europa en zakken af naar onze streken. Zo ook de Kramsvogel (Turdis pilaris). Deze was al een tijdje te zien want in ScandinaviŽ is het berenkoud geweest de afgelopen tijd. Vaak worden Kramsvogels vergezeld door Koperwieken, herkenbaar door o.a. een bruinrode plek op hun flanken.  Het zijn sociale vogels die zich in groepen ophouden. Beide vogels zijn verwant aan onze Merel. Ze behoren tot de lijsterfamilie. Momenteel beleven we opnieuw een invasie van Kramsvogels; de nood is in het noorden blijkbaar hoog gestegen. Ze worden momenteel overal gezien dus let goed op: ook in de tuinen komen ze af op het lekkers dat op de voederplanken te vinden is. Over een poosje vliegen deze wintergasten weer terug naar hun oorspronkelijke broedgebied. Die enorme trektocht van een vogel is toch een indrukwekkende gebeurtenis!

5 februari 2010

Het bos begint er weer uit te zien oals ik het graag heb: met kleuren erin. De sneeuw is gesmolten, al zijn de paden nog spiegelgladde ijsbanen, maar het gaat weer de goede kant uit.
Elke dag bekijk ik een webcam die opgesteld staat in een bosgebied in Estland. De plek is ingericht door jagers en dagelijks wordt er voer uitgestrooid. Het doel is natuurlijk om de vele zwijnen die daar op afkomen lekker vet te mesten en te zijner tijd buit te maken. De jagers verenigen het goede met het kwade, als je dat zo kunt stellen. Via de webcam die doorlopend laat zien wat er allemaal op de voerplekken afkomt, kunnen mensen over de hele wereld mee genieten. In de anderhalve maand dat er nu gefilmd wordt, bezochten al twee miljoen mensen de website waar dit alles te zien is. Enorm veel zwijnen die smakkend en ruziŽnd hun buiken vol eten, elanden, reeŽn,  een vos, wasbeerhonden, het is enig om te zien. Ook 's avonds, want de plek is verlicht. Kijk maar eens op: http://www.looduskalender.ee/en/node/6113 . Kies een van beide forest camera's en klik vervolgens op "direct stream". Zet vooral ook de geluidbox aan!

4 februari 2010

Hoewel het overdag behoorlijk begint te dooien, zijn veel wateren nog lang niet ijsvrij. Het schijnt dat de Meerkoeten ((Fulica atra) het hierdoor erg moeilijk hebben; we hebben immers vanaf half december al een stevige winter, al lijkt het er nu op dat de dooi flink doorzet. Je leest regelmatig over het leed van deze Meerkoeten; ze zouden het asfalt opzoeken omdat het daar wat warmer is, hun zoektocht naar voedsel drijft ze zelfs tuinen in. Vorige week stond in een internetkrant te lezen dat een onverlaat een dertigtal Meerkoeten had doodgereden en de verwensingen van lezers waren niet van de lucht. De provincie Gelderland vond dit alles geen reden om het afschieten van Meerkoeten nog langer te verbieden: het jachtverbod op deze vogels werd op 1 februari weer opgeheven! Hetzelfde geldt voor zwanen en ganzen. Je begrijpt toch helemaal niet dat er stervelingen rondlopen die dit echt willen gaan doen in de huidige omstandigheden!

3 februari 2010

Zolang ik met man en inmiddels lang uitgevlogen kinderen in een huis met tuin woon, heb ik een kat gehad. Ik ben dol op ze, vooral op zwarte zoals onze Max. Vaak wordt er met ongeloof en enig afgrijzen gereageerd als ik dat vertel: jij een kat?? Hoe kan dat nou, zo'n natuurliefhebster!! Toch is het zo. Zover dat in mijn vermogen ligt, neem ik maatregelen om te verhinderen dat de kat vogels vangt. 's Nachts blijft hij binnen en 's ochtends mag hij pas buiten als ik ben opgestaan. Als er in de tuin jonge vogeltjes in het uitvliegstadium zijn, mag de kat slechts gedoseerd naar buiten en alleen als ik daar ook ben. In de winter worden voerplekken degelijk afgezet met gaas. Lelijk, maar dat moet dan maar. Gisteren kreeg ik een e-mail van een dagboeklezer die vertelde dat hij twee winterkoninkjes in handen kreeg, die gezien de verwondingen door een kat van iemand waren gevangen. 's Nachts van hun slaapplek geplukt, zo was het vermoeden. Nu kan ik mij dit laatste nauwelijks voorstellen. Het zal wel in de vroege uren gebeurd zijn en wie weet, waren die vogels al behoorlijk traag door ontberingen. Maar toch: wie een kat heeft, moet het dier geen gelegenheid geven om 's nachts en in de prille ochtend buitenshuis te zijn, wanneer de vogels door honger gedreven minder alert zijn. Meestal zijn het de eigenaars die hun kat toestaan jagers te worden; je kunt dit gedrag voor een aanzienlijk deel beÔnvloeden door ze niet ongelimiteerd buiten te laten lopen. Ik verwijs hiervoor ook van harte naar mijn column op de website van Trouw: http://www.trouwcommunities.nl/groen/opinie/blogs/49/66.html 

2 februari 2010

Een vriendin van mij heeft een grote en mooi begroeide tuin die in het landelijk gebied waar zij woont, een ware oase vormt voor vogels. Heel veel soorten vinden er het jaar door voldoende beschutting en voedsel in overvloed en er wordt gebroed door de meest uiteenlopende soorten. Dagelijks krijgt zij in deze winterperiode bezoek van Staartmezen (Aegithalidae).  Ik ben jaloers!  In andere jaren zie ik in onze tuin ůůk staartmezen en meestal hangen die als kerstballen onderaan de twijgen van de berkenbomen. Deze winter zijn ze in de tuin niet te bekennen maar zie en hoor ik ze wel in het bos. Blijkbaar is daar genoeg voedsel voor  ze te vinden. Hun ijle tsi-tsi-tsi hoor je eerder dan dat je de vogels ontdekt. Dit vogeltje is 14 cm groot en de helft daarvan komt voor rekening van de staart. Daarentegen heeft hij een minimaal snaveltje. Ik ken geen tweede vogel met zo'n kort bekkie. Staartmeesjes maken prachtige kogelronde nesten die vervaardigd worden van spinrag en mos. Ooit heeft iemand eens de moeite genomen om alle veertjes te tellen die in zo'n nestje verwerkt waren; het bleken er precies 2.379 te zijn! Wonderlijk dat deze frÍle wezentjes onze koude winter overleven kunnen. Gezellige vogeltjes die altijd groepsgewijs rondtrekken.

1 februari 2010

Een oppasdag in Den Haag liet mij weer eens zien dat het natuurleven er in een grote stad toch heel anders uitziet dan in mijn dorp aan de Veluwezoom. Nijlgansen staat er in paartjes langs de wegen en totaal verfrommelde Reigers staan hongerend langs bijna elke sloot of plas. Vanuit de intercity die mij vandaag weer naar huis bracht, maakte ik deze foto van het landschap dat van west tot oost een winterse aanblik biedt. Tot mijn stomme verbazing zag ik net buiten Vleuten een eenzame koe in een ondergesneeuwd landschap staan. Zou dit acceptabel zijn of is het een melding naar de Dierenbescherming waard... Voor een koe is het nogal ongebruikelijk om midden in de winter, met nachttemperaturen onder nul en in de sneeuw buiten te vertoeven.

31 januari 2010

In december had ik lekkere (dacht ik) vetbollen gemaakt voor de vogels. Met universeelvoer waarin besjes en meelwormen zitten, en met gestampte pinda's waar vooral de vinken en mezen dol op zijn, maar ze werden versmaad! Af en toe zag ik een goudvink eraan pikken maar dat mocht geen naam hebben. Nu opeens wil iedereen ze hebben: de merels, de meesjes, de spreeuwen, de roodborst, ik snap er niks van. Of het zou moeten zijn dat de ballen tijdens de strenge vorst gewoon te hard bevonden werden. Hoe het ook zij, ik heb eindelijk eer van mijn werk! Het is puur krachtvoer dat de vogels nu goed gebruiken kunnen.  Snel nog maar een paar erbij maken dus.
Het valt me wel op dat ik al dagenlang onze "eigen" roodborst niet meer zie. Hij zat 's ochtends steeds op dezelfde tak dichtbij de voerplank te wachten. Zou hij het niet gered hebben...?

30 januari 2010

In het bos foerageerde vanmorgen een enorme zwerm sijsjes in de toppen van de Elzen, waar ze zich tegoed deden aan de zaden die in de proppen zitten. Het waren er zoveel dat ik ze van ver al hoorde maar ze verblijven meestal zo hoog in de bomen dat je ze van dichtbij niet snel te zien krijgt. De katjes van Hazelaar en Elzen zitten nog potdicht maar dat kan snel veranderen als de temperatuur gaat stijgen. Hoorde ik gistermorgen bij het ontwaken de koolmeesjes luid roepen, vandaag is hun geluid alweer verstomd want opnieuw is de natuur bedekt met een laag sneeuw. Het wordt onderhand bijna vertrouwd om wakker te worden door het geluid van vegende bezems.  Het kan niet op deze winter! Meteen zie je ook weer een enorme toename van vogels in de tuin, allemaal op zoek naar voedsel. Het brood ligt er nog niet uitgestrooid of de hongerige meeuwen dalen krijsend omlaag om het naar binnen te schrokken. Onze kater Max vindt de sneeuw maar niks en het duurt hem ook allemaal veel te lang. Buiten komt hij nauwelijks de laatste weken.

29 januari 2010

De sneeuw is hier in de buurt wel weggesmolten maar het ijs nog lang niet. Ook niet bij de oude watermolen in Laag Keppel. Een aardige meneer van waterschap Vallei en Eem reageerde op mijn bericht van eergisteren, waarin ik schreef over dode vissen onder het ijs. Ik zal het door-geven: de huidige vissterfte treedt op doordat er op de langdurige ijsbedekking ook nog een dikke laag sneeuw ligt, of heeft gelegen. Daardoor werd het aardedonker in het water en het gebrek aan licht maakt dat de productie van zuurstof , die ook in de winter nog wat doorgaat,  stopt. Normaliter kunnen de vissen het met dit beetje zuurstof prima doen omdat zij in winterrust gaan. Waar geschaatst wordt of op het ijs gespeeld, worden echter ook geluiden veroorzaakt. Deze maken dat de vissen wakker en actief worden. Door het gebrek aan zuurstof sterven ze. Tja, dat zijn zo van die dingen waar je niet bij stil staat als je vrolijk en onbezorgd per schaats over het ijs zwiert!

28 januari 2010

Wat zijn dit bij tijd en wijle irritante vogels! In onze tuin is voedsel genoeg voor elke vogel maar de Merel gunt niemand ook maar een kruimel. Alles wil hij voor zichzelf en de hele dag is hij drukker met het verjagen van andere vogels dan met het vullen van zijn eigen maag. Wat een energie-verspilling. Het lijkt erop dat hij nu een enkel vrouwtje toch begint te tolereren en wie weet, wordt dat straks zijn partner bij het grootbrengen van een nest jongen. Hij is in het voorjaar best bereid om samen met haar een goede nestplek te zoeken, maar voor de rest zoekt zij het zelf maar uit, schijnt hij te denken. Het broeden duurt twee weken, daar levert de man mondjesmaat zijn aandeel in. Maar als eenmaal de jongen geboren zijn, toont hij zich een plichtsgetrouw vader.

27 januari 2010

Degenen die houden van ouderwetse "echte" winters, worden op hun wenken bediend. Potverdrie wat was het koud de afgelopen twee dagen! Opnieuw is de ijslaag op de diverse wateren aan-gegroeid en dat blijkt niet altijd zonder problemen te zijn. Sportvissers melden dat er heel veel vissen sterven doordat te lang het water met ijs bedekt blijft. Dat geldt vooral voor ondiepe wateren; er wordt gesproken over duizenden vissen hier en daar. Op de website van SOVON las ik dat naar verwachting het aantal IJsvogels net als vorig jaar gehalveerd is. Jammer, we zullen ze komende zomer minder zien. Eerder werd al gemeld dat er ook veel andere vogels sterven in deze winter. In de Oostvaardersplassen leggen eveneens weer veel dieren het loodje en daar is weer veel commotie over. Bijvoeren doet men daar niet. Laat het voorjaar maar snel komen!

26 januari 2010

Afgelopen zaterdag heb ik eindelijk weer eens een paar herten gezien. Het waren er twee en ze stonden een flink eind weg in het bos. Edelherten houden niet van mensen, hoever je ook uit de buurt staat, altijd houden ze je in de gaten. Een van beide dieren is er vast bij gaan liggen om een poosje te herkauwen. Edelherten hebben vier magen: pens, netmaag, boekmaag en de lebmaag. Hierdoor kunnen ze heel snel een portie voedsel naar binnen werken om die elders op een een rustige plek verder te verwerken. Bij het herkauwen worden steeds beetjes voedsel uit pens en netmaag opgerispt om herkauwd te worden. Bij elkaar duurt het wel zeven uren per dag voor ze hun voedsel verteerd hebben. In de winter dragen de herten mooie langharige halskragen: deze dieren dragen met recht de titel: koningen van het bos!

25 januari 2010

De jaarlijkse tuinvogeltelling heeft wederom de Mus als nummer 1 opgevoerd. Ik heb hem niet gezien! De mussenkolonie die al jarenlang aan onze tuin gebonden wordt door een voerhuisje in een grote Taxus, is spoorloos. Ze komen vast wel weer een keer terug. Wat ik heb kunnen tellen waren vooral Pimpelmezen en Vinken, aangevuld met een stuk of wat Goudvinken, Houtduiven en een koppeltje Turkse tortel. Natuurlijk was er ook de Merel en tot mijn plezier deze Zanglijster. Wel een vogel die uiterst schuw is en moeilijk te fotograferen vanachter het raam omdat hij schrikt van elke beweging. Hoewel een tuinbank wat in de weg zat, kon ik hem toch vereeuwigen. Koolmezen zijn opvallend weinig te zien dit jaar, Appelvinken al helemaal niet en ook heb ik deze winter de Kuifmees, Boomklever, Keep en Winterkoning in onze tuin gemist. Je kunt er geen peil op trekken, elk jaar is weer anders en dat maakt het altijd weer boeiend.

24 januari 2010

Polders en uiterwaarden zitten vol Knobbelzwanen (Cygnus olor). Deze eendvogels behoren tot de eendenfamilie. Op het water is er geen vogel zo gracieus als een zwaan maar op het vaste land is hij een soort Wammes Waggel. En moet je eens opletten hoe deze vogel opstijgt: om zijn zware lichaam de lucht in te krijgen, moet hij eerst een flinke aanloop nemen waarbij hij krachtige vliegbewegingen maakt. Als hij genoeg vaart heeft, stijgt hij op en vliegt de vogel met een span- wijdte van bijna 2Ĺ meter op. Net als ganzen kunnen zwanen enorme schade toebrengen aan het grasland. Daarom mogen ze afgeschoten worden, d.w.z. als er eerst een vergunning is aange-vraagd. In Engeland heerst er een aardige zwanentraditie. Al sinds de twaalfde eeuw behoren alle in vrijheid levende zwanen toe aan de koning of koningin. In de maand juli vindt de traditionele "swan upping" plaats waarbij de koninklijke zwanenteller in een traditionele boot en  bijbehorend kostuum de zwanen op de Theems gaat tellen. Hare majesteit vaart altijd een stukje mee!

23 januari 2010

Heerlijk, de eerste bloemen verschijnen aan de Toverhazelaar. De boom wordt recht gedaan met deze betiteling want zo zie je niets, zo schijnt er opeens iets geels door de takken! De sloten en kanalen zijn nog steeds bevroren en ontoegankelijk voor het waterwild en langs de rivier ligt nog ook nog ijs. Wat zal er allemaal boven komen drijven als straks de tuinvijvers weer ontdooien. Ik hoorde van iemand dat zijn met ijs afgesloten vijver een tijdje geleden geŽxplodeerd was en dat er een enorme straal water uit omhoog spoot. Dat moet te maken hebben met het feit dat het water nog relatief warm was toen half december de vorst toesloeg. Maar heeft dat gevolgen ge-had voor wat in het water leefde? Het worden spannende tijden! De Japanse toverhazelaar (Hamamelis japonica) brengt ons vast een klein beetje lentegevoel. Een dergelijke boom of struik die bloemen draagt lang voordat het blad verschijnt, is afhankelijk van de wind die voor de bestuiving zal zorgen. Je zou bijna van vreugde een kopje toverhazelaarthee gaan zetten om deze eerste bloei te vieren. Ja, die bestaat inderdaad en zou helpen tegen alle mogelijke kwalen.

22 januari 2010

Een huis heeft u nooit voor uzelf alleen maar u moet het delen met allerlei ongewenste gasten. In de bloempotten of in de kelder wonen springstaartjes, in de keukenkastjes leven mijten die stiekem van het bakmeel eten, en zilvervisjes zijn bijna in elk huis wel te vinden. Gelukkig zijn er binnenshuis ook spinnen die ze opeten, ook in de winter. Het zijn onze indringertjes die hun plekje hier opeisen! Toen ze nog jong waren kon ik mijn kleinkinderen nog wel eens iets op de mouw spelden. Ik maakte hen wijs dat de spin die altijd en eeuwig in de toiletruimte zat, niemand minder dan Sebastiaan was, uit het gelijknamige liedje van Annie M.G. Schmidt. Daar namen ze dan genoegen mee, gingen hem zelfs een beetje waarderen. Maar die dikke zwarte jachtspinnen die zo razendsnel over de vloer of de muur kunnen rennen, vonden en vinden ze doodgriezelig. Dit exemplaar woont alweer een hele tijd bij ons in huis en ik laat hem lekker zitten.

21 januari 2010

Aanstaand weekend moet er weer geÔnventariseerd worden en iedereen wordt gevraagd daaraan mee te doen. Het gaat om de tuinvogeltelling die georganiseerd wordt door Vogelbescherming. Het is de bedoeling dat u gedurende een half uur bijhoudt hoeveel en welke vogels u ziet en de gegevens vervolgens doorgeeft. Dat kan via het internet. Goed opletten natuurlijk dat u niet dezelfde vogel meerdere malen meetelt. Dit is een uitstekende manier om landelijk inzicht te krijgen over aantallen, soorten, vooruit- of achteruitgang. Het tijdstip lijkt niet zo gunstig want her en der hoor je dat het een stuk minder druk is geworden op de voederplank. Misschien zijn de vogels blij dat ze even niet meer zo afhankelijk van ons zijn, of willen ze lekker onbezorgd rondvliegen in bos of veld, maar dat zijn maar mensengedachten natuurlijk. De nood is gewoon wat minder geworden en wat we nu in de tuinen waarnemen is de normale situatie. Er staat over het project van alles te lezen op: www.tuinvogeltelling.nl

20 januari 2010

Lang niet overal is de sneeuw helemaal weggesmolten. In de grote natuurgebieden als Loenermark en Posbank zijn nog veel paden onbegaanbaar. Doordat ze veelvuldig  belopen zijn in de afgelopen weken, werd de sneeuw er flink aangestampt waardoor ze, zeker met de huidige dooi, geworden zijn tot spiegelgladde ijsbanen. Helaas gaat het opnieuw vriezen, zo wordt ons voorgehouden en dat betekent dat we weer een tijdje moeten wachten tot we ons onbekommerd en veilig overal kunnen begeven. Het is winter en dat zullen we weten ook. De een vindt dat heerlijk, de ander wacht ongeduldig op de lente. Het is maar waar je van houdt! Feit is wel dat het buiten goed vertoeven is. Zoals vandaag, nu de zon met wisselend succes ruziet met de nevel en de lichtval daardoor echt prachtig wordt. Je voelt ook gewoon dat het voorjaar dichterbij komt.

19 januari 2010

Voor ons, die hier aan de Veluwse bosrand wonen, wordt het al bijna normaal om de sporen van wild aan te treffen. Waren het vorige winter de edelherten die tot ver in het voorjaar onze tuinen afgraasden, nu zijn het de dassen of hun sporen die regelmatig gespot worden. Deze foto werd zaterdag gemaakt in de tuin van vrienden die hier gelukkig heel enthousiast over kunnen zijn, in tegenstelling tot anderen die direct de bosbeheerder gaan bellen vanwege de "overlast".  Wij vinden het echter een rijkdom om deze dieren zo dicht om ons heen te weten en daar hebben wij best een afgeknaagde struik voor over! De dassen geven geen enkele overlast, hooguit graven ze een mestputje. Niemand heeft nog ontdekt waar deze jonge dassen hun burcht gebouwd hebben, maar dat het dichtbij moet zijn, kan niet anders. Hopelijk sneuvelt er niet een van deze magnifieke dieren vandaag of morgen onder een voorbij rijdende auto!

18 januari 2010

Nog een enkele pluk sneeuw herinnert aan de witte weken die nu achter ons liggen! Het is aardig om te zien hoe de diverse planten op het wekenlange sneeuwdek gereageerd hebben. De ene ligt totaal verpieterd en geplet ter aarde terwijl de andere opeens jonge uitlopers blijkt te hebben, hetgeen het geval is bij de Tradescantia in onze tuin. De sneeuwklokken hangen hier en daar nog wat vermoeid terneer maar de meeste staan alweer recht overeind en gaan verder waar ze halverwege december  opgehouden waren. Heerlijk, je gaat weer ontwikkelingen zien! Ik vond het deze winter moeilijk om dagelijks dit dagboek te blijven vullen maar nu kan ik me weer gaan richten op wat er langzaam maar zeker zichtbaar wordt in de natuur, en daar verheug ik me op!

17 januari 2010

Edelherten en ReeŽn zijn van nature grazers die zich het liefst in het open veld ophouden. Maar de mens heeft ze veranderd in schuwe dieren die de mens liever zien gaan dan komen. Met een beetje geluk zie je ze hier aan de Veluwezoom toch wel van tijd tot tijd gaan. Soms liggen ze in de zon te herkauwen, op een ander moment kruisen ze je pad waarbij ze zich zonder uitzondering snel uit de voeten maken. Gedurende de zomer voeden edelherten zich voornamelijk met grassen en kruiden; in tijden dat die er niet zijn staan twijgen en knoppen op het menu. Ik zag vandaag verse knaagsporen aan een naaldboom. Uit de hoogte waarop die zaten, viel op te maken dat deze van een hert waren. Het schillen van boomstammen komt bijna altijd voor als het normale voedsel onbereikbaar is door sneeuw of vorst. En dat was hier ook het geval. Omdat de Veluwe nogal voedselarm is, kan er maar een beperkt aantal edelherten leven. Al meer dan tien jaren wordt gepraat over uitbreiding van het leefgebied maar veel is er nog niet gerealiseerd.

16 januari 2010

Er heerst dooi! Het is gedaan met het winters natuurschoon. Wat ik hieronder schreef was een dag later al de werkelijkheid niet meer. Slechts een paar graden boven 0 en uit de bomen vallen plukken sneeuw naar beneden, glijden van de takken af, smeltwater druipt van de naalden. Je ziet de sneeuwlaag per uur dunner worden en overal begint weer groen zichtbaar te worden. De massa Grauwe ganzen in de uiterwaarden zijn er blij mee want ze kunnen weer vrijelijk hun magen vullen met maar liefst een pond groenvoer per dag. Daar is de boer niet blij mee maar daar hebben de ganzen geen boodschap aan. Als je al die groepen langs de IJssel ziet, kun je je niet voorstellen dat deze vogels pakweg 75 jaar geleden praktisch waren uitgestorven. De Grauwe gans (Anser anser) is een jaarvogel; in de winter komen daar nog vele duizenden vogels bij die vanuit het hoge noorden hier komen overwinteren.  Ik vind het prachtig ze te zien vliegen!

15 januari 2010

Jij lijkt wel een wipwap, zei een vriendin tegen mij: de ene keer zeg je dat je de sneeuw heel erg zat bent en als ik je uit het bos zie komen lijk je wel in hoger sferen! Ik moet toegeven dat ze gelijk heeft maar het gaat hier om twee totaal verschillende werelden. In de bewoonde wereld is overlast; de stoepen zijn glad, de straten besproeid met zout en zand en om de haverklap moet alweer die stoep worden schoongeveegd. Maar in het bos, mensen, daar is het zo mooi! Je wordt er gewoon een beetje high van. Vooral als je wat dieper het bos in gaat en de meeste wandelaars achter je laat, ervaar je de natuur om je heen als zů zuiver. De frisse lucht in je neus, al die vogelgeluiden in je oren, overal op de bodem een overvloed van bewijzen dat het bos barstensvol leven is. En dan de bomen: het komt maar zelden voor dat de sneeuw zo lang op de takken blijft liggen waardoor het plaatje nog helemaal compleet is. Ik heb een tijdje staan kijken naar een winterkoninkje dat als een muisje onder omgevallen stammen naar voedsel zocht; hoera klein Jantje heeft deze periode overleefd! Zwijnen zie je niet maar hun sporen zijn werkelijk overal.

14 januari 2010

Hazen en konijnen laten een heel herkenbaar spoor achter in de sneeuw. Twee stapjes met de voorpoten en dan worden beide achterpoten tegelijkertijd daarvoor gezet. Het wemelt van de diersporen in het bos. Ik hoorde er de eerste rollertjes van een mannetjesvink. Het klinkt als zo'n ouderwets fluitje met een kersenpit erin, dat je moest vullen met een beetje water. De zogenaamde "vinkenslag" komt pas later in het jaar. Ook de koolmees begint al voorzichtig te roepen en ik hoorde gisteren de melancholieke roep van de Zwarte specht. Onder invloed van de toenemende daglengte en de intensiteit van het licht voltrekken zich allerlei veranderingen in de vogellijfjes. De geslachtsorganen die in de herfst en winter totaal overbodig waren en tot niemendalletjes in elkaar waren gekrompen, beginnen zich nu weer te ontwikkelen. De vogels voelen instinctief dat er veranderingen op komst zijn. Koolmezen vormen daarom nu al paartjes (let op hun geluiden!) maar verder stelt het nog niet veel voor. Het moet eerst wat warmer worden, dan wordt manlief door het wijfje getraind voor het vaderschap en controleert ze of hij bereid is tot voeren door om hapjes te bedelen.

13 januari 2010

Smienten worden ook wel fluiteenden genoemd. Smientenwoerden onderhouden het contact met de wijfjes door fluittonen. Maar dit geluid laten ze ook horen als er gevaar dreigt of als ze aan het ruziŽn zijn. Ze zijn meestal samen in grote groepen en brengen hier de winter door. Het is een heel luidruchtig en agressief eendje. Als zich in de winter paartjes gevormd hebben, zwemmen de woerden soms dreigend op elkaar af met de vleugels omhoog gericht waarbij de vleugel-punten zich kruisen, Net kleine oorlogsscheepjes! Ze foerageren in de weilanden waarbij ze zich hoofdzakelijk tegoed doen aan plantaardig voedsel. Andere jaren zie je ze volop in de groene uiterwaarden, die liggen nu bedekt met  sneeuw. Als het flink gaat vriezen, trekken ze weer een stukje verder naar het zuiden. Het schijnt  dat momenteel veel (water)vogels sterven door verhongering. Gelukkig wijzen de weersverwachtingen nu eindelijk in de richting van dooi. Maar ja, voor menig waterhoen, reiger of ijsvogel is dat helaas te laat.

12 januari 2010

Vandaag maar eens even geen sneeuw! Wat mij niet bevalt in het huidige landschap om mij heen is het statische ervan. Het is nu al zo lang wit dat ik steeds meer ga verlangen naar de kleuren die ik nu meer en meer mis. Er gebeurt zo weinig nu. Sommige orchideeŽn hebben dat ook. De supermarkten staan er tegenwoordig vol mee en ze zijn allemaal even prachtig. Ik heb er in de herfst een gekocht die nu voor een tweede maal bloeit. De bloemen zien er dag in dag uit onberispelijk uit en ze blijven maandenlang zo aan de plant zitten. Dat wekt bijna de illusie van nep; tegenwoordig kun je heel fraaie nepbloemen kopen. Maar de orchidee die ik voor de kerst van een aardige vriendin kreeg is van een ander type. De bloemen zijn maar een centimeter of drie in doorsnede en na een paar dagen vallen ze af. Het is een jungle orchidee - een Dendrobium phalaenopsis-soort om precies te zijn - en de plant groeit voornamelijk op de
rotsen in Noord-Australie en Nieuw-Guinea. Hij schijnt moeilijk opnieuw in bloei te krijgen.
De bloemen zijn zeer fraai en met spijt zie ik de bloemtros dunner en dunner worden.

11 januari 2010

Bij menig voordeur ligt een mat waarop "welkom" gedrukt staat. In veel gevallen geldt dat echter niet voor de trottoirs die naar diverse voordeuren leiden. Nu heb ik toch altijd gedacht dat het een burgerplicht was je stoep te kuisen en jaar in jaar uit wordt die bij ons ontdaan van sneeuw. Het blijkt echter dat deze verordening is afgeschaft; het wordt dus aan de bewoners overgelaten of ze sneeuwruimen of niet. De reden hiervan heet dat de politie domweg niet in staat is om er controle op uit te oefenen. Zelfs worden waar ik woon door de gemeente de openbare trottoirs niet eens meer schoongemaakt met het gevolg dat op sommige wegen nauwelijks nog te lopen is zonder gevaar een flinke smak te maken. Hetgeen menigeen al is overkomen. Die verordening moet gewoon terug in de regelgeving want het blijkt dat veel mensen lak hebben aan hun mede-mensen! Opvallend is dat het om ons heen hoofdzakelijk ouderen zijn die hun verantwoor-delijkheid nog nemen op dit punt. Op de website van NRC werd dit weekend de vraag aan de lezers gesteld of zij al dan niet hun stoep schoonmaakten. Opvallend veel mensen piekerden er niet over, vonden het zelfs een zot idee! Ik vind dat een vorm van normvervaging......

10 januari 2010

Ooievaars in een zomers weidegebied..., nee het is geen vergissing! Ooievaars doen het in ons land goed! Op sommige plekken zelfs goed waardoor de weidevogels bedreigd worden in hun voortbestaan. Fokstations zijn er niet meer, in tegenstelling tot eerder toen de ooievaars uit Nederland dreigden te verdwijnen en er een speciaal project werd opgezet door Vogelbescher-ming om deze mooie vogels weer in ons landschap terug te brengen. Er zijn er nu weer genoeg en in april nam de stichting STORK (STichting Ooievaars Research & Knowhow) het onderzoek over van Vogelbescherming. Als gevolg van de vele zachte winters die we achter de rug hebben, bleven meer en meer vogels in ons land overwinteren in plaats van weg te trekken naar het warme zuiden. Op dit moment loopt er een wintertelling naar overwinterende ooievaars. Wie in dit jaargetijde ooievaars in de omgeving ziet, kan een melding doorgeven aan
wintertelling@ooievaars.eu  Op die manier probeert men aan nieuwe gegevens te komen.

9 januari 2010

De vaargeul in het IJsselmeer en het Markermeer moet met ijsbrekers opengehouden worden maar op de rivieren met hun stromende water is nog niets aan de hand. Hoewel het water in de rivier aardig hoog staat en hier en daar buiten haar oever is getreden, vaart de pont over de IJssel nog gestaag door. Vorige winter waren delen van de IJssel niet bevaarbaar maar nu is daar (nog) geen sprake van. De winter houdt nog minstens een week aan, met strenge vorst in de komende week. Je hoort nu om je heen steeds meer mensen zeggen dat ze genoeg hebben van de sneeuw en de kou en alle overlast  die dat allemaal met zich meebrengt. Ik voel dat eigenlijk ook wel zo, na een lange periode met sneeuw wil ik graag weer de kleuren terug in de natuur.

8 januari 2010

De meerkoeten (Fulica atra) bij het kanaal, die zich doorgaans niet laten benaderen, komen nu onmiddellijk uit het water zodra ze een mens zien, in de hoop dat die wat eetbaars komt brengen. Het is een akelig gezicht. Ze hebben, samen met een stel eenden,  nog een heel klein stukje water onder de brug tot hun beschikking maar het gras ligt verborgen onder de sneeuw. Uit mededogen ga ik ze morgen een fijngesneden brood brengen, al realiseer ik mij wel dat dit maar voor even soelaas biedt. Ik vind het zo naar om die dieren te zien hongeren. In de Friese courant stond dat heel veel meerkoeten doodgereden worden omdat de honger en de koude hen naar het relatief warmere asfalt drijft. Meerkoeten voeden zich met waterplanten, gras, visjes en slakken.

7 januari 2010

Alle waarschuwingen ten spijt wordt er overal op het Apeldoorn-Dierens kanaal geschaatst. De verleiding is te groot, ondanks de open plekken water die her en der nog liggen. Het is een geweldig gezicht, zo oer- en oer Hollands! Op sommige plekken stonden de bomen gehuld in een gewaad van rijp, elders was dat weer weggesmolten want de temperatuur schommelde besluiteloos rondom het vriespunt. Een ijl zonnetje scheen  van tijd tot tijd door de overwegend bewolkte lucht en het landschap was oogverblindend mooi! Het is me het wintertje wel hoor! Vanmorgen moet alwťťr de sneeuwschuiver van stal worden gehaald want opnieuw is er een laagje sneeuw gevallen. In tegenstelling tot andere provincies stelt Provincie Gelderland  zich op het standpunt dat de (water)dieren er geen last van hebben en dat een jachtverbod niet aan de orde is omdat hazen, zwijnen, reeŽn en edelherten nog best een poosje kunnen teren op hun vetreserves. Daar denken de jagersvereniging en faunabescherming genuanceerder over. Zij verzochten de provincie de dieren in deze sneeuwperiode met rust te laten i.p.v. op te jagen.

6 januari 2010

Als ik 's ochtends opsta, ga ik meteen over op het voeren van de vogels. Soms lijkt het wel of ze al zitten te wachten, zoals deze roodborst die eerst op het raamkozijn zat en vervolgens naar een tak dichtbij vloog. De weerschijn in het vensterglas maakt het tot een wat vreemde foto maar hij kijkt zo schattig! Alsof hij zeggen wil: "kom op zeg, voeren!!"  Mijn dagboek gaat momenteel wel veel over vogels maar andere onderwerpen liggen niet zo voor het grijpen momenteel. In onze
gemeente zijn de publieke trottoirs niet geveegd met het gevolg dat de een na de ander een smak maakt op de gladde en aangetrapte sneeuw. Dat maakt een wandeling ergens heen niet bepaald aanlokkelijk. Ook het bos is niet veilig begaanbaar doordat de sneeuwlaag daar eerst gesmolten is en daarna weer opvroor. Onder het nieuwe poederlaagje sneeuw is het verraderlijk glad! Helaas blijft de koude nog een tijdje aanhouden. Geef mij maar een stijging van temperatuur! Een stevige  winter heeft altijd twee gezichten: mooi en wreed.

5 januari 2010

Kleumend staat dit stel Nijlganzen (Alopochen aegyptiacus) op de bevroren bodem. Ze worden nog steeds beschouwd als exoten terwijl ze al bijna een halve eeuw in ons land verblijven. Het zijn de nakomelingen van vogels die uit gevangenschap zijn ontsnapt. De omstandigheden voor deze vogels, die oorspronkelijk in Afrika thuis horen, zijn in ons land uitstekend. Broedsels worden het hele jaar door gevonden, zelfs in herfst en winter. Ze gaan behoorlijk agressief te werk bij het inpikken van andermans nesten en vooral buizerds en haviken hebben veel last van Nijlganzen omdat de roofvogels ook vrij vroeg beginnen met een nest. Soms leggen Nijlganzen gewoon hun eieren bij die van de roofvogel. Zo'n nest gaat dan wel verloren want een dergelijk grote hoeveelheid eieren kunnen de vogels niet aan. Nijlganzen behoren tot de snelst in aantal toenemende broedvogels in ons land. In tegenstelling tot zijn naam, is deze vogel geen gans maar een eend; een heel forse soort.  Er broeden enige duizenden paren in ons land.

4 januari 2010

Als het flink koud is en bewolking ontbreekt, kun je werkelijk zien aan de kleur van de lucht dat het stevig zal gaan vriezen. Blauw is wat men noemt een "koele kleur". Toch kan je blauw op verschillende manier interpreteren. In de zomer spreek je van een "stralend blauwe hemel". De uitwerking van het blauw is dan blijkbaar totaal anders dan die van de blauwe lucht tijdens de winter. Als het heel koud is en de lucht helderblauw, lijkt het of de kleur blauw steeds lichter wordt als je in de richting van de horizon kijkt. We hebben het nu over "helder vriesweer" of een strakke blauwe vrieslucht. Zelf ben ik dol op blauw in alle schakeringen, zou ik nu een "koele kikker" zijn?

3 januari 2010

En alweer blijkt de wereld om ons heen bedekt met een verse sneeuwlaag. Het smetteloos witte sneeuwdek, gecombineerd met de uitbundig schijnende zon levert een weldadig plaatje op dat een uitstekende uitwerking heeft op je energie! Opvallend is wel dat we heel veel minder vogels in onze tuin zien dan in de eerste sneeuwweek. De conclusie dat er in andere tuinen ook gevoerd wordt, lijkt me te makkelijk maar wat dan de verklaring is, weet ik ook niet. De grote winnaar is de pimpelmees die hier met vele rondvliegt. Gevolgd door koolmees, vinken en groenlingen. Een enkele merel zie ik ook en de altijd aanwezige roodborst. De twee spreeuwen die hier dagenlang rondhingen, zijn verdwenen naar elders en goudvinken zien we maar heel weinig in tegenstelling tot andere jaren. Opvallend is dat heggenmusjes helemaal niet te zien zijn, heel ongewoon.  En ik blijf maar hopen op appelvinken die hier hier vorig jaar tot de lente zonnepitten kwamen halen.

2 januari 2010

Hemel, wat is het opeens koud geworden. De oostenwind waait door je kleren heen! Wat een overgang! Vanmorgen was ik al heel vroeg wakker en toen ik de gordijnen open trok zag ik deze kauw zitten op de kraaienkap van een huis in de buurt. Slim bekeken, daar komt nog wat warmte uit tenminste. Ooit zat er in deze schoorsteen een nestelend kauwenpaartje toen de huiseigenaar er zo'n kraaienkap opzette. Mijn aandacht werd getrokken door een heel stel familieleden die luid  roepend almaar over de schoorsteen heen en weer vlogen. De kauwtjes probeerden er wanhopig doch  tevergeefs uit te komen. Gelukkig kon ik de huiseigenaar snel inseinen en heeft hij dat ding er afgehaald tot de vogels opgelucht wegvlogen. Ze zijn wel nuttig, deze voorzieningen. Wij hadden regelmatig nesten in onze schoorsteen en als je je oor tegen de muur van het rookkanaal legde, hoorde je de jonge kauwtjes roepen. Nu staat er ook op onze schoorsteen zo'n kap.

1 januari 2010

Het nieuwe jaar ligt nog smetteloos als pas gevallen sneeuw voor ons. De eerste dag van het nieuwe jaar associeer ik onbewust met  de eerste dag van een  nieuw schooljaar. Alle boeken waren zonder vlek of kreuk gekaft en de nieuwe schoolagenda werd keurig beschreven met de nodige informatie. Helaas veranderde dat al snel naarmate de tijd vorderde. Als we 2010 proberen te vullen met veel informatie die het terugbladeren in de jaarkalender de moeite waard zal maken, kunnen we aan het eind van het jaar vaststellen dat we het goed gebruikt hebben. Dat de natuur daarin een grote rol mag spelen, dat wens ik u toe! Ik hoop ook dat u mijn website komend jaar vaak zult bezoeken;  ik ga weer mijn best doen mooie en wetenswaardige natuur-fragmentjes voor u bij elkaar te sprokkelen! Zoals men vroeger zei: "veel heil en zegen".

31 december 2009

De mollen zitten hoog in de grond zolang strengere vorst afwezig blijft. Dagelijks struinen ze hun gangen af op zoek naar voedsel. Mollen zijn knorrige en eenzelvige mijnwerkertjes. In het donker jagen ze op schadelijke diertjes die het voorzien hebben op de wortels van planten, zoals ritnaalden en emelten. Per dag kan een mol wel 250 gram wormen aan. In een weiland kan hij door zijn gegraaf lastig zijn voor koeienpoten en in sportvelden is hij om begrijpelijke redenen ook niet bepaald welkom. Maar om dit beestje nu overal te bestrijden, is ook onzinnig. Helaas is hij bij veel tuinliefhebbers ook niet geliefd en sneuvelt hij nogal eens in een moordende klem. Dat we nu zoveel molshopen zien, komt omdat insecten en wormen nu niet actief zijn en niet regelmatig als lekker hapje in de mollengang terecht komen. De mol moet dus veel meer graven om voedsel te vinden; daarbij wordt de uitgegraven grond van de nieuwe gang boven de grond gewerkt.

30 december 2009

Als ik aan de IJssel sta, zie ik door de verrekijker in de weilanden aan de overkant van de rivier heel veel ganzen op het grasland. Dat geluid uit die honderden kelen brengt mij altijd weer even terug naar de dag dat de Golfoorlog uitbrak. Op tv was te zien hoe  vliegtuigen in formatie Irak binnenvlogen en bommen afwierpen. Ik ging die dag naar de uiterwaarden die vol ganzen zaten en heb ademloos naar het schouwspel daar gekeken. Op de grond zat een massa vogels en door de lucht kwamen telkens nieuwe groepen aan- en overvliegen. De vogels beneden verwelkomden de nieuwelingen met luid gesnater en de ganzen in de lucht  antwoordden enthousiast zodat uit honderden ganzenkelen gesnater klonk. Die associatie van vliegtuigen met ganzen toen was heel bizar. Ganzen communiceren altijd en eeuwig met elkaar. Hoe vaak ik me niet afvraag wat ze toch in hemelsnaam elkaar duidelijk proberen te maken! Als ik naar de IJssel fiets, hoor ik ze  al  van verre. Toen ik er onlangs was, wilden ze helaas even niet op de wieken.

29 december 2009

De vogels die zich bij en op het Apeldoorn-Dierens kanaal ophouden, hebben bij de bruggen nog steeds genoeg open water tot hun beschikking gehad. Tussen de eenden zat ook een Aal-scholver. Deze vogels zie je hier steeds vaker. Ze vliegen heen en weer tussen kanaal en rivier en soms zie je er een heel stel in de bomen zitten. Het was gisteren een heerlijke dag om er even tussenuit te gaan en frisse lucht in de longen te laten stromen. De zon staat nu laag, wat wel lastig is als je wilt fotograferen maar het geeft de begroeiing een heel mooi strijklicht. Het was echt genieten buiten!  De weermannen spreken de verwachting uit dat we ons na deze  week moeten instellen op een "elfstedenperiode", met vorstnachten tot 15 graden onder nul. Voor mij niet iets om me op te verheugen; ik ben al blij dat de vogels en andere dieren zich weer kunnen redden in de natuur en voedsel kunnen vinden. Er zijn al heel wat (roof)vogels door de dikke sneeuwlaag doodgegaan, verhongerd omdat ze niet meer bij het voedsel op de bodem konden.

28 december 2009

Nu de sneeuw praktisch overal verdwenen is, steekt overal het groen de kop weer op. De ene plant ligt er verslagen bij, de andere staat erbij alsof hem niets overkomen is. Deze korstmossen groeien op een steen. Het bekermos heeft de familienaam Cladonia. Dit is er ťťn van de vele soorten die bij ons voorkomen en waaronder ook het Rendiermos valt en de mooie Heidelucifer. De ene soort heeft blaadjes, de andere bekertjes van diverse afmetingen. Niet ver hier vandaan, in de buurt van de Soerense beek, groeit het Rood bekermos (Cladonia coccifera), dat fraaie rode sporenvormende lichaampjes bovenin de bekertjes heeft. Daar ga ik binnenkort naar op zoek. Voorlopig stel ik me tevreden met deze soort die je ook vaak op boomstammen ziet.

27 december 2009

Ik ben dol op spreeuwen! Momenteel vliegt er een rond die enthousiast in onze krentenboom gaat zitten zingen zodra de zon maar schijnt. Ik zet de keukendeur open om verrukt te luisteren naar het gekwetter, het gepiep, het gefluit dat tezamen tot een onweerstaanbaar spreeuwenliedje wordt gesmeed. Sinds twee dagen heeft hij een vrouw op de kop getikt. Tenminste dat verbeeld ik mij. Samen zitten ze op de tuintafel: "zeg meid, het is nog wel wat vroeg maar voel jij er misschien wat voor om samen binnenkort een nestje op touw te zetten? Het mag dan eind december zijn maar vanaf 13 december gaat de zon alweer dagelijks wat later later onder en sinds 21 december komt de zon een ietsje eerder op. En je weet het: een slimme meid is op haar toekomst voorbereid!"  Met dergelijke commentaren waarmee ik het buitenleven graag begeleid, probeer ik het een en ander in te prenten bij mijn kleinkinderen. En echt, het helpt hoor! Situaties gaan spreken en dat is precies de bedoeling. Deze spreeuwenman lijkt er snavel en voeten voor nodig te hebben!

26 december 2009

Aan het begin van de eerste kerstdag lag er nog heel wat sneeuw in het bos en overal zag je sporen van dieren. Vooral de zwijnen waren flink bezig geweest. Volop lagen hopen blad boven de sneeuw door het wroeten naar voedsel en waar de sneeuw nog maagdelijk was gebleven lagen de loopsporen van de dieren. Zoals sommige domme inbrekers zich lieten pakken in de afgelopen week, door de voetsporen die ze achterlieten, zo zou je de zwijnen ook naar hun slaap-plaatsen kunnen volgen. Die liggen meestal in de dennenbosjes en bestaan uit een simpele heel ondiepe kuil waar ze meestal met een anders zwijn lekker liggen te knorren. Aan het eind van de dag was het tafereel totaal anders; door de aanhoudende regen en dooitemperatuur was de meeste sneeuw alweer verdwenen. Nog zo'n dag en alles is weer terug bij het oude!

25 december 2009

Er ligt nog steeds sneeuw buiten, ik zou zeggen: geniet daarvan nu de dooi nog niet is ingetreden.
Klik op de link:
http://www.jacquielawson.com/viewcard.asp?code=2118950511169&source=jl999

24 december 2009

In heel veel huizen staat de kerstboom, al dan niet echt,  maar weinig mensen zullen de Mistletoe in huis halen, zoals bijvoorbeeld in Engeland gangbaar is. De Mistletoe die de Nederlandse naam Maretak (Viscum album) draagt is een bijzondere verschijning. In de zomer valt de plant die groeit en parasiteert op andere bomen niet op maar in de winter des te meer. Als een groot vogelnest hangt hij onderaan een tak te pronken. Vroeger groeiden ze hoofdzakelijk in Zuid-Limburg maar ze zijn steeds meer naar het Noorden opgerukt en groeien nu in het gehele land op diverse boomsoorten. Vogels verspreiden de zaden die heel kleverig zijn en door het afstrijken van de snavels langs een boomtak blijven de zaden daarop plakken. Zijn de omstandigheden gunstig, dan ontkiemen ze en worden een nieuwe plant die  vanwege de manier van verspreiding ook Vogellijm genoemd wordt. De gewoonte om een takje van de Mistletoe boven de deur te hangen in de hoop gekust te worden door er samen met een aantrekkelijk persoon onder te belanden, heeft in ons land nooit veel navolging gevonden. Misschien een ideetje?

23 december 2009

Nu het hele land met sneeuw bedekt is, lopen schapen en pony's nog steeds in de weilanden. Sommige mensen vinden dat zielig. Dit zijn echter dieren die uitstekend tegen winterse omstan-digheden kunnen. Schapen en pony's hebben een heel dikke vacht en tussen al die haartjes zit lucht. Zoveel lucht dat er een isolerende laag ontstaat. Zo kan de vacht van een pony bedekt zijn met sneeuw of rijp die gewoon blijft liggen. De lichaamswarmte gaat niet verloren en het dier blijft lekker warm. Wel is het van uiterst belang dat een dier dat in een besneeuwde wei staat, kan beschikken over voer en water. Ook moet ervoor gezorgd worden dat bevroren sloten langs het weiland de dieren niet de kans bieden om de weg op te gaan met alle gevaren vandien.

22 december 2009

Er is momenteel weinig gelegenheid om er opuit te trekken: wat een enorme hoeveelheid sneeuw!! Gelukkig biedt de tuin voldoende soelaas, vooral de vogels. Tjonge, wat hebben die het nu te kwaad! Kijk deze merelman nou toch eens! Het lijkt wel of hij wat wil vertellen: jasses, ik vind hier geen fluit aan, ik heb het koud, mijn tenen doen pijn door die bevroren ondergrond en ik heb honger! Heb je nog wat rozijnen voor me, aan de struiken is geen besje meer te vinden? Natuurlijk, denk ik dan, en geef hem havermout, stukjes appel en rozijnen... Toen gistermorgen de zon scheen, was het prachtig en in onze besneeuwde krentenboom zat een spreeuw recht uit zijn ziel een lied te zingen. Ongelooflijk! Zou een vogel ook de weldaad van de zon voelen?

21 december 2009

Vandaag begint officieel de winter en de heerser van dit rijk heeft op indrukwekkende wijze zijn plek opgeŽist. Er is zoveel sneeuw gevallen dat de vogels zich met moeite in leven houden. Wie dichtbij de mensen woont, vindt wel hulp maar in de velden en bossen is het leven hard en streng. Omdat de sneeuw los en luchtig is, weten de zoogdieren zich er nog wel door te slaan. Ook meeuwen hebben honger; voor hen, maar ook voor de kauwtjes, haal ik nu een goedkoop brood uit een prijsvriendelijke supermarkt en snijd dat in stukjes voor deze prachtige vogels. In formatie vliegen ze boven de huizen en met hun scherpe ogen nemen ze elk stukje brood vanuit de lucht waar. Dan dalen ze krijsend omlaag, kijken of de kust veilig is, landen en schrokken het voedsel naar binnen om in een ommezien weer op de wieken te gaan. Zo te zien heeft deze Kokmeeuw koude poten of misschien zelfs bevriezingsverschijnselen. De temperatuur van hun voeten neemt bijna de omgevingstemperatuur aan maar het was de laatste nachten wel bitter koud. In deze tijd van het jaar hebben ze nog een bescheiden koptelefoontje op maar tegen de lente verkleuren hun koppen naar chocoladebruin. Ik kijk er altijd weer verlangend naar uit!

 


naar boven