Natuurdagboek


Natuurdagboek 2007                            Natuurdagboek Zomer 2010
Natuurdagboek 2008                            Natuurdagboek Herfst 2010
Natuurdagboek Winter 08/09             Natuurdagboek Winter 2010/2011
Natuurdagboek Lente 2009                Natuurdagboek Lente 2011
Natuurdagboek Zomer 2009               Natuurdagboek Zomer 2011
Natuurdagboek Herfst 2009               Natuurdagboek Winter 2011/2012
Natuurdagboek Winter 2009/2010
Natuurdagboek Lente 2010

 

 

Herfst 2011

 

Wie na het openen van deze website nog steeds hier terecht komt moet het volgende doen:
Ga terug naar de homepage.
Bovenin de witte balk zie je aan de rechterkant een gekromd pijltje. Klik hierop en je pc vernieuwt de pagina. (Een pc houdt veel bezochte pagina's vast in het geheugen.)

20 december 2011

Het verschil in temperatuur tussen plekken waar de zon niet komen kan, en die waar de zonnestralen de aarde bereiken, kan in dit jaargetijde behoorlijk groot zijn. Dat was gisteren midden op de dag mooi in het bos  te zien. De bodem op zonloze plaatsen bleef bevroren terwijl het er verderop een heel stuk vriendelijker uitzag. Tijdens mijn rondje door het bos, hoorde ik overal bonte spechten, vloog een havik boven mijn hoofd richting andere havik die luid zat te kekkeren, en hoorde ik de roep van een zwarte specht: een zeer herkenbaar kri-kri-kri. In het voorbijgaan maakte ik een slapend zwijn aan het schrikken die met een ontstemde knor het struikgewas in rende en zag ik even verderop een zestal herten staan. Te ver weg om goed te fotograferen maar desondanks niet minder mooi. Een fijne en opwekkende wandeling dus.

19 december 2011

Het is pas een kleine drie weken geleden dat het water in de IJssel zo laag stond dat schepen op sommige stukken elkaar niet meer konden passeren en de aanlegplekken voor de pont verder moesten worden uitgebouwd omdat het steeds vaker voorkwam dat de pont niet kon aanleggen vanwege de lage waterstand. Nu is er alweer zoveel regen gevallen en binnengestroomd vanuit Belgie en Frankrijk dat de rivier de Maas gisteren vier centimeters per uur steeg en het vee uit de uiterwaarden gered moest worden. Een groep van tientallen Shetland pony's werd nog net op tijd gered. En dit zullen we volgens de verwachtingen steeds vaker krijgen. Enorme plensbuien zullen ons deel worden en het weer zal wisselvalliger zijn. Toch slaan de mensen die het denken te weten, de plank vaak mis. Weerkundigen uit de hele wereld voorspelden eerder dit jaar dat wij een barre winter zouden krijgen die al begin november zou invallen. En wat zien we nu: terwijl Bing Crosby door de ether zingt dat hij droomt van een white christmas, krijgen we temperaturen van 10 graden in de plus. Ik las dat er in het land op meerdere plekken al narcissen bloeien!

18 december 2012

Van tijd tot tijd stuurt wel eens een lezer van mijn dagboek een foto op die betrekking heeft op een eigen natuurbelevenis. Zoals ook deze foto van een juveniele vrouwelijke sperwer die zich vergrepen heeft aan een onoplettende mus. De vogel koos de tuintafel uit om zijn prooi te ontdoen van diens verenkleed en nadat hij de mus had opgepeuzeld bleven er nog wat botjes op de tafel achter. Aldus het verhaal. Het is in onze mensenogen altijd weer een naar gezicht om zoiets te zien. Maar ook de sperwer moet eten om in leven te blijven en als je deze dingen nu maar in het juiste perspectief blijft zien, is het niet zo dramatisch, ook al ziet het er naar uit. Denk maar zo: velen van ons eten zelf ook prooidieren, en die worden daarvoor nog wel speciaal gefokt. Juist in deze tijd van het jaar, wanneer de winkels vol liggen met de meest exotische en uitheemse vlees-soorten, zouden we ons eens kunnen afvragen of dat allemaal nu zo nodig is!  De sperwer voedt zich het hele jaar met voornamelijk vogeltjes en vooral in de broedtijd kost dat aan echt heel veel pas uitgevlogen kool- en pimpelmeesmes het leven. De jongen worden op het nest een maand gevoerd en na het uitvliegen ook nog een tijd. Jonge vogeltjes zijn in die periode het hoofdmenu van de sperwers en die vangen er vele, vele malen meer dan de door sommigen zo gehate huiskatten. Maar voor die laatste geldt het criterium dat ze thuis al genoeg te eten krijgen, waarbij dan weer voorbij wordt gegaan aan natuurlijke instincten, die ze als alle dieren hebben.
Reactie: De sperwer blijkt toch een juveniele man te zijn, geen vrouw.

17 december 2011

Mensenkinderen, wat een weer hebben we achter de rug de laatste dagen! In het bos is het een zompige bende, zonder laarzen kun je er niet lopen. Het weer nodigt niet bepaalt uit op pad te gaan maar in huis blijven zitten is ook geen optie. Ik kwam gisteren langs een boomstam waar een beukennootje in geklemd zat. Soms snap ik zelf niet dat ik zulke dingen zie in het voorbij gaan. Bij gebrek aan voldoende licht moest de flitser er aan te pas komen om het tafereeltje vast te leggen maar door zo'n platte plens licht wordt je foto er niet mooier op. Het zijn de boomklevers die de nootjes graag vast zetten in een stam zodat ze die op hun gemak kunnen openhakken. Blijkbaar werd de klever die dit van plan was, gestoord door een voorbijganger en liet hij het nootje voor wat het was. Of heeft hij het niet meer terug gevonden, dat kan natuurlijk ook!

16 december 2011

Slapen bij dichte gordijnen vind ik naar. Als ik wakker word, wil ik zien hoe de ontluikende dag eruit ziet. Vanmorgen deed ik mijn ogen open en zag dikke witte sneeuwvlokken vallen en besneeuwde takken van de krentenboom. Zo snel als de takken wit werden, was het ook weer voorbij, de stijgende temperatuur maakte er snel een eind aan. Sneeuw vind ik mooi als het pas is gevallen en de wereld er nog maagdelijk en sprookjesachtig uit ziet. Al snel heb ik er genoeg van omdat elke kleur uit het landschap verdwenen is. Als het langdurig gaat vriezen, krijg ik weer medelijden met de dieren die daaronder lijden en vogels geen voedsel meer kunnen vinden, alhoewel dan vaak de zon schijnt en de de vrieslucht aangenaam aanvoelt in je longen. Zijn de dagen goed op temperatuur, hetgeen vaak gepaard gaat met het grauw en het vocht dat december kenmerkt, dan word ik er weer humeurig van. Zo ben ik voor mezelf soms een lastig mens.

15 december 2011

De walnoten die voor mij op de schaal liggen, hebben een positieve werking op je zenuwen, aldus een Tsjechische dame die mij dat eens vertelde. Ze bevatten vetten van de goede soort en uitstekende voedingsstoffen. Van alle noten schijnt de Walnoot (Juglans regia) de beste te zijn. Elke dag een handjevol noten eten en je cholesterolgehalte wordt geheid verlaagd. In een Amerikaans onderzoek door de Yale University werd vastgesteld dat een dagelijkse portie walnoten gunstig is voor mensen met diabetes, het eten van noten zou de hart- en vaatfunctie verbeteren. Men vermoedt dat deze boomsoort oorspronkelijk voorkwam in de omgeving rond de Kaspische zee maar daar hij al eeuwenlang in ons land voor komt, beschouwen we hem toch als inheems. Het hout van de walnoot of okkernoot is van een uitstekende kwaliteit. In de Eerste Wereldoorlog lieten de Duitsers heel wat notenbomen kappen om van het hout geweerkolven te maken, meubelmakers gebruikten het hout voor de indertijd zeer gewaardeerde wortelhouten meubels. Veel van die mooie houtsoorten van toen  zijn in de loop der jaren ingeruild voor kunststof en andere moderne materialen. Wel goedkoper maar toch minder mooi, lijkt me.

14 december 2011

Soms zie ik dingen in het bos die ik mooi vind zonder dat ik nu meteen de behoefte heb om er een naam aan te verbinden of er een uitleg over te geven. Dat kan een aparte groeiwijze zijn van een boom, een mooie vorm in een stuk dood hout of een tafereel als bijvoorbeeld op de foto. Net een schilderijtje, vind ik.  Het is de Paarse knoopzwam (Ascocoryne sarcoides) die je vinden kunt op dood hout van loof- en naaldbomen. De zwam is te zien tot maart. De Latijnse naam doet denken aan de ziekte sarcoïdose die ook ziekte van Boeck genoemd wordt. Bij mensen die aan deze ziekte lijden kunnen onder meer paarsrode vlekken of zwellingen op de huid ontstaan. Maar of nu de naam van de zwam is afgeleid van de ziekte of andersom, zou ik werkelijk niet weten.

13 december 2011

In de bekken van dieren zitten heel gemene bacillen! Dat heb ik dit weekend aan den lijve ondervonden toen onze kater Max mij voluit in mijn pols beet en met zijn scherpe hoektand een gemene snee in mijn vel trok. Max is een heel lief en aanhankelijke dier dat af en toe een floers voor zijn ogen krijgt als hij weer eens last heeft van een hardnekkige haarbal die het hem dagenlang onmogelijk maart te eten terwijl hij verhipt van de honger. En aangezien ik zijn voedselverstrekker ben, raakt hij dan op een gegeven moment zeer geïrriteerd doordat ik in zijn beleving dat hongergevoel niet stil door hem te voeren. Geen kruid blijkt  tegen deze kwaal gewassen. Omdat ik hem van haver tot gort ken, weet ik altijd wanneer dit zich voordoet en ben dan op mijn hoede. Behalve dit keer toen ik er compleet door werd overvallen. Het is verbijsterend te zien hoe snel die vieze bacteriën een enorme infectie veroorzaken. Ik moest er zondag mee naar de dokterspost voor een tetanusinjectie en een antibioticumkuur. Nu zit ik hier nog steeds met een onderarm die rood en opgezet is en aanvoelt als een haardvuurtje. Wat ik er maar mee zeggen wil: word je gebeten door een dier, of dat nu het een cavia, hond of kat is, ga er meteen mee naar de dokter! Dit is echt noodzakelijk en je voorkomt levensgevaarlijke toestanden.

12 december 2011

De reclamefolders rollen weer bij bosjes te brievenbus in. De ene super biedt nog goedkoper vlees aan dan de ander. Aan de prijs kun je al zien dat dit vlees afkomstig is van dieren die hun armzalige levens hebben moeten slijten in de stallen van de intensieve veehouderijen. Regelmatig wordt mensen onder de neus gedrukt dat wij dergelijke "kiloknallers" in de schappen moet negeren en vlees kopen dat diervriendelijk geproduceerd is. Nu is dat natuurlijk eenvoudiger gezegd dan gedaan, kijk maar een naar het verschil in prijzen. Gisteren kocht ik biologisch kippenfilet en de kiloprijs op het etiket vermeldt dat dit vlees op een stuiver na dertig euro kost! Drie euro per kilo. Leg daarnaast nu eens de prijzen voor het vlees dat in de folders van de supers staat. 1 kilo beenham: nog geen tientje, een magere varkensrollade kost twee euro minder. Kippenvlees kost slechts enkele euro's. Het komt van kuikentjes die door overvoedering in zes weken uitgroeien tot een homp vlees van twee kilo. Volkomen begrijpelijk dat mensen het beste voor hebben met de dieren maar toch niet overgaan tot aankoop van dit dure vlees. Het verschil in prijs door de verschillende productiemethoden is gewoon te groot! En zolang dit zo blijft, kan Wakker Dier roepen wat ze wil, de consument zal er geen oren naar hebben. Dit is een aangelegenheid voor de overheid die de intensieve sector teveel subsidieert. Maar ja, van deze huidige overheid valt helaas niets te verwachten. Eigenlijk is het te treurig voor woorden!

11 december 2011

Er zijn weer heel veel molshopen te zien, iets waar begrijpelijkerwijs veel mensen niet blij mee zijn. Maar ik vraag clementie voor het beestje met de kolenschophandjes en het zwarte zachte bontjasje waarvan de haartjes zo dicht opeen groeien dat er geen druppel of korrel doorheen kan.
In de winter moet onze mol veel harder werken om zijn kostje bij elkaar te scharrelen dan in de zomer. De lage temperatuur maakt dat hij zijn kacheltje veel harder moet opstoken om in leven te blijven. En dat betekent, eten, heel veel eten. Een etmaal zonder voedsel betekent zijn dood. De mol eet hoofdzakelijk regenwormen, die bestaan voor 80% uit water. Vanwege al dat vocht hoeft de mol nooit te drinken. Zolang het niet vriest, blijven die waterige wormen dicht onder de oppervlakte en hoeft de mol alleen maar extra veel gangen te graven om er genoeg te kunnen vangen. Daarom zie je nu zoveel molshopen. Gaat het vriezen, dan kruipen de wormen dieper de aarde in en is het voor de mol nog moeilijker ze op te sporen. Als je er dus geen last van hebt, laat je gewoon die molshopen liggen. In de lente trap je ze plat en zijn ze snel weer overgroeid!

10 december 2011

In de omgeving waar ik woon, zijn nogal wat  Hereford koeien te zien. Een buitengewoon vriendelijk ras dat zelfs als er kalveren zijn, nooit agressief zal reageren. Het zijn echte oerbeesten en nog precies zoals een koe bedoeld is te zijn. Kunnen in de intensieve veehouderij de koeien niet eens meer melk maken van gras, deze koeien eten uitsluitend gras en varen daar wel bij. Bijvoeren is alleen maar in het nadeel van de koe, dus dat gebeurt ook niet. Ze kunnen het hele jaar probleemloos buiten blijven en hebben niet eens een stal nodig. Hun kalveren worden voorspoedig en zonder hulp geboren. Die wegen op het moment van hun geboorte in vergelijking met andere rassen maar weinig, en door hun lichte botjes komen ze makkelijk ter wereld. Een Hereford koe geeft zeven maanden melk waardoor de kalveren voorspoedig opgroeien en een goede start in het leven krijgen. Wat een verschil met hun doorgefokte productiezusters die vanwege de melkgift  worden gehouden en waarvan de kalfjes na hun geboorte meteen van de moeders gescheiden worden. Zo wreed vind ik dat! De Hereford koeien worden gefokt voor hun uitstekende vlees. Daarnaast worden ze vanwege hun goede eigenschappen ook ingezet in natuurgebieden. Niet alle dieren hebben zo'n mooi gekrulde vacht als deze stier, het lijkt wel astrakanbont.  Koeien, stier en kalveren lopen altijd gezellig bij elkaar. Mooi om te zien.

9 december 2011

Ergens in het bos ligt een zwijnenzoel. Althans, het gat dat gegraven werd om het regenwater tijdens diens uithollende werking op te vangen, wordt door de zwijnen hiervoor gebruikt. Ze begeven zich in het water om lekker te zoelen en als ze kleddernat zijn, laten zich vervolgens plat in de modderige rand vallen en schuiven daarna  hun borstelige lijven heen en weer tegen de stam van een bepaalde boom om samen met de modder parasieten kwijt te raken. Altijd tegen diezelfde boom zodat de stam daarvan grijs ziet van de modder. In het voorjaar zie je zelfs de nog heel kleine biggetjes dit gedrag nadoen. We zien hier nog maar bar weinig zwijnen in het bos. Wat er de oorzaak van is, weet ik niet; ik heb de boswachter al een poosje niet gezien. De zwijnen die er nog zijn, zijn vast blij met alle die regen van de laatste dagen want nu kunnen ze zich weer lekker wentelen in de voorheen opgedroogde waterplassen.

8 december 2011

Eergisteren vond ik langs een bospad wel dertig exemplaren van dit zwammetje. Ik had geen idee wat dit waren want ik had ze  nog nooit eerder gezien. Misschien een Sparreveertje dat op de humuslaag groeit in de buurt van naaldbomen maar ook wel in het loofbos onder sommige bomen? Ik had echter grote twijfels omdat hier voornamelijk beuken stonden. Plaatsing op het forum van Waarneming bracht het antwoord: het is de Witte koraalzwam, waarbij een padden-stoelendeskundige erbij vermeldde dat je zelden een zo fraai ontwikkeld exemplaar vindt als ik op de foto had gezet. Dat vond ik natuurlijk wel leuk. Vandaag dacht ik met spijt aan al die mooie zwammen die gegeseld werden door vreselijke stortbuien en daardoor snel te gronde gingen.

7 december 2011

En dit is dan de derde veel voorkomende wintervlinder die nu volop te zien is: de Kleine wintervlinder (Operophtera brumeta). Evenals de vorige zijn het vlinders uit de familie van de spanners, hetgeen je in het voorjaar het beste kunt zien aan de rupsen. De kleine heeft maar een spanwijdte van 22-28 mm. Eigenlijk heeft dit insect alles tegen: de gevleugelde mannetjes zijn heel onopvallend en saai gekleurd. Zijn ze eerst nog bruinachtig, al snel worden ze valer en onaantrekkelijker. Hun leven is akelig kort, ik zie nu alweer overal dode vlinders en losse vleugeltjes. Uit de eitjes komen rupsjes die in mei volgroeid zijn. Ze verschuilen zich in de bladerlaag om te verpoppen. De koude herfstnachten prikkelen de poppen tot uitsluipen. Dan volgt het bekende scenario: man zoekt vrouw om mee te paren en het leven is alweer finito. En dat allemaal in die vochtige en kille herfstnachten!

6 december 2011

Onlangs  las ik een krantenartikel over de kwetsbaarheid van het internet. Zou het wereldwijde web vijf dagen uit de lucht zou zijn, dan zouden de schappen in de winkels leeg zijn doordat er geen aanvoer van nieuwe producten mogelijk zou zijn. Griezelig idee!  We hebben ons dermate afhankelijk gemaakt van dit medium dat er echt rampen zouden ontstaan als het internet door wat voor reden dan ook niet meer zou werken. Dit gevoel had ik de laatste week heel sterk toen ik het internet niet meer op kon. Niet meer bij bankgegevens, website en mailboxen. Het contact met de buitenwereld was in één klap afgesneden, en dan merk je pas hoeveel invloed dat  heeft! De reden was de manier waarop onze koninklijke  voormalige postbezorger haar zaken regelt. Goed voor de eigen portemonnee maar slecht voor de klant die zich een nieuw pakket heeft laten aanpraten. Enfin, ik kan met mijn super-de-luxe nieuwe modem weer contact maken met de buitenwereld en dus gaan we vanaf nu weer vrolijk verder met onze groene zaken.
Foto: mooi uitgegroeide Nevelzwam. (zie ook 22 november)

30 november 2011

Berken zijn sierlijke bomen waar je niet omheen kunt, al was het maar vanwege de non-stop productie van vallende katjes, bendes stuifmeel, idem zaadjes en vroeg vallend blad. In de winter hangen de staartmezen als kerstballen aan de dunste takjes om de laatste zaadjes uit de nog vastzittende katjes te peuren en hoog in de top zitten de kauwtjes zomer en winter bij elkaar.  Het wintersilhouet van de berk is door al die ijle takjes ook heel aangenaam. De mooiste  variant is de Papierberk (Betula papyrifera) die een blikvangende witte stam heeft. Stammen, moet ik zeggen want deze boom is altijd meerstammig. Van tijd tot tijd laten de stammen ragdunne velletjes los en als je die heel voorzichtig los trekt, kun je ze drogen tussen een paar boeken en er op schrijven. Het materiaal is wel heel broos dus voorzichtigheid is geboden.

29 november 2011

Op de beukenstammen in het bos zie ik nu regelmatig de Grote wintervlinder (Erannis defolaria). De een is veel meer gekleurd dan de ander, er is veel variatie in deze soort. De vlinders vliegen gedurende de nacht maar als het 's nachts vriest, blijven ze doodstil zitten waar ze zijn. De vlinders leven maar heel kort, hun enige bestemming is paren en zich voortplanten. Soms vraag je je af wat er de zin van is. Hun nakomelingen, de rupsen, worden gevreesd door de fruittelers. Blad van allerlei loofbomen wordt gegeten en een heleboel van die vlinders samen kunnen een grote schade aan de fruitbomen toebrengen. Het "defolaria" in de Latijnse naam geeft het al aan: ontbladeren. Gedurende hun leven als imago kunnen de vlinders niet eten, ze hebben geen monddelen. Het is voortplanten en sterven. Een heel kortstondig leven, het is niet anders.

27 november 2011

Bij de Vossenbes (Vaccinium vitis-idaea)  of Rode bosbes zitten zowel vruchten als bloemen nog samen aan de struikjes. De besjes zien er verlokkelijk uit maar ze zijn niet te eten: zuur en bitter. Maar tot jam, compote of sap verwerkt zijn ze niet alleen heerlijk maar ook heel gezond. Vossenbes groeit op droge, voedselarme en zure grond en is op de Veluwe overvloedig te vinden. Je zou het niet vermoeden maar de plant hoort thuis in de heidefamilie. Heide was vroeger een heel ander begrip dan tegenwoordig. Lang geleden werd onbebouwde en onbeheerde grond die niemands eigendom was ermee bedoeld. Pas in de 19e eeuw kreeg het de betekenis van een type landschap met een grondsoort die vooramelijk planten uit de heidefamilie herbergden, zoals dop- en struikheide, en ook de blauwe en rode bosbes. In Duitsland vind je de rode bosbes in potjes die de naam Preiselbeeren dragen. Heel erg lekker bij bepaalde vleesgerechten.

26 november 2011

Enige nabloei is bij veel planten in het najaar een bekend fenomeen. Zo bloeit er nu nog steeds heel wat, zij het in zeer gematigde vorm. De Gulden primula (Primula veris) in onze tuin dacht even dat het voorjaar gekomen was en maakte een nieuwe stengel met bloemknoppen. Aarzelend schuiven de bloemblaadjes naar buiten maar het lijkt of ze dan pas in de gaten krijgen dat ze in het verkeerde seizoen terecht zijn gekomen. Nadat er een klein stukje van de bloem te zien is, houdt de plant het  meteen voor gezien en gaat niet verder, en voor de bloempjes zich volledig hebben ontplooid, geven ze er alweer de brui aan en verschrompelen zonder nog moeite te besteden aan de vorming van zaad. In de volgende lente maar opnieuw proberen!

25 november 2011

In deze tijd van het jaar denk je niet zo snel aan vlinders maar ze zijn er wel. De wintervlinders zijn al volop te zien, vooral als 's avonds de buitenlampen aanblijven. Hier geen wintervlinder maar een Najaarsspanner (Agriopsis aurantiaria) en ik zag er meerdere op verschillende boomstammen zitten. Hun tijd zit er bijna op, ze vliegen over het algemeen tot eind november, en door het aanhoudende zachte weer misschien nog wel langer. Als de avond valt, gaan ze op zoek naar de vleugelloze vrouwtjes die ongeduldig zitten te wachten tot de kereltjes op hun uitgestuurde feromonen afkomen en met ze paren. De eitjes overwinteren en leveren in het voorjaar kleine groene rupsjes op die dan massaal in het bos te zien zullen zijn. De Najaarsspanner is een echte vlinder van de bossen. In het oosten van het land is hij een gewone verschijning, elders in het land laat hij zich niet zien.

24 november 2011

Televisie, kranten en radio brachten met veel bombarie het bericht over het veestallenbeleid van Henk Bleker. Eindelijk eens goed nieuws! Het deed me denken aan het spreekwoord over de holle vaten. Want wat houdt dat plan nu eigenlijk in: een stop op de groei van veehouderijen, een einde aan de megastal, duurzaam geproduceerd vlees? Henk zei er meteen bij dat het zijn visie is, maar dat de uitvoering ervan overgelaten wordt aan de gemeenten en provincies. Die moeten zelf maar uitmaken wat ze met zijn hersenspinsels doen. Geen betutteling door de overheid maar eigen verantwoordelijkheid. De sector zelf, net als de supers en de consumenten zijn zelf verantwoordelijk. Komt er hiermee een eind aan de kiloknallers? Gaan consumenten straks massaal over op het duurder wordende vlees? Gaan de veehouders weer gezellige gezins-bedrijfjes worden terwijl ze nu steeds zeggen dat die geen toekomst meer hebben en groter moeten worden? Het is een wollig bericht in deze economisch barre tijden waar niemand wat voor koopt. Ik verdenk Henk ervan dat hij begint te lijden onder de niet aflatende stroom van kritiek op zijn desastreuze natuurplannen. Dus geeft hij het land een zoethoudertje dat niets voorstelt.

23 november 2011

Het was saai in het bos, niets te beleven. De mist hing landerig tussen de bomen en maakte alles vochtig en kil. Ik kwam een paard tegen en dacht: misschien heeft hij wel zin in een praatje, zo gezellig is het in die wei nu ook weer niet in deze omstandigheden. Dus zei ik: dag paard, lukt het een beetje vandaag? (Ik klets altijd tegen alle dieren die ik tegenkom). Het paard hief even zijn hoofd op, keek me een paar tellen aan en boog weer naar de grond om onverstoorbaar verder te eten van het kleddernatte gras. Nou, dan maar niet!

22 november 2011

Het is een slecht paddestoelenjaar maar de Nevelzwam (Clitocybe nebularis) is volop present. Deze paddestoelen zijn er tot laat in de herfst en zijn altijd met vele. Als je ook zo saai bent, maak je natuurlijk meer indruk door met een hele groep aanwezig te zijn. Hun ondergrondse mycelium groeit heel gelijkmatig steeds verder naar buiten waardoor op den duur grote en wijde  heksenkringen  ontstaan. Hoe ouder nevelzwammen worden hoe breder ze uitgroeien,  tot ze royale en zwierig gegolfde hoeden hebben. Dan zijn ze op hun mooist en ook zeer fotogeniek. Op de foto zijn ze nog niet zover. Ze voelen zich graag omringd door een humeuze dikke bladlaag.

21 november 2011

Vanuit het kille vochtige en mistige vaderland vlucht ik nog even terug naar de zonnige Portugese kust. De rotsen langs de zeekusten bestaan hier uit een mengsel van zeer poreus kalksteen en het hardere gesteente genaamd schist. Vanwege de zachte kalksteen is er een geweldige erosie te zien in de rotswanden. Zonder ook maar enige kracht te zetten, brak ik een klein stukje af en het verpulverde meteen in mijn handen. Als je dan weet dat deze rotsen meer dan 350 jaar geleden werden gevormd, kun je je nauwelijks voorstellen dat ze er nog altijd zijn. Overal vallen stukken omlaag en zie je waarschuwingsborden staan. In een poging dit proces nog enigszins tegen te gaan, werden langs de wanden van het gesteente langs de wegen geulen aangelegd om de regen af te voeren. Een heel intrigerend en indrukwekkend proces van afkalving is hier te zien. Natuurlijk is dit wel afhankelijk van de verhoudingen van beide steensoorten ter plaatse.

20 november 2011

Nooit eerder had ik een minikoe gezien, ik wist niet eens dat ze bestonden. Maar hier in de buurt, bij een zorgboerderij zag ik ze voor het eerst. Wat een leuke beesten! Toch zijn ze er al heel lang, vooral in Ierland worden ze gefokt, al meer dan een eeuw! Het zijn wat je noemt makkelijke koeien, ze leveren veel vlees en aardig wat melk en je hebt er geen omkijken naar. Deze Dexter-koeien werpen in tegenstelling tot hun grote zusters probleemloos kalveren. Op kinderboerderijen zijn ze zeer geliefd, dat valt goed te begrijpen. Je kunt deze aardige dieren al houden op een klein stukje grond. Nu leek het mij altijd al heerlijk om op een klein boerderijtje te wonen met een lapje grond er omheen waar kippen, geitjes, ganzen, een schaap en wat konijnen zouden rondlopen. Daar zou dan mooi een koppeltje minikoeien bij kunnen. Zo blijft er altijd wat te dromen.

19 november 2011

De planten van de Hottentotvijg (Carpobrotus edulis) overwoekeren de Zuid-Europese rotskusten. Het is een invasieve plant die zijn oorspronkelijke groeigebied in Zuid-Afrika had. Nu bedreigt hij de inheemse flora. De meeste invasieve of exotische planten veroorzaken geen problemen voor de natuur waar ze zich buiten hun leefgebieden vestigen maar er zijn er een aantal die grote problemen vormen voor de natuur. De Japanse bottel- of Rimpelroos is er een van. Net als de Reuzenbalsemien, de Reuzenberenklauw en de Japanse duizendknoop. De laatste is officieel wereldwijd de meest agressieve invasieve plant.  Hij wordt wel eens "duivel in bruidskleed" genoemd vanwege zijn aardige witte bloeiwijze. In België is een officiële zwarte lijst van dit soort planten samengesteld en deze mogen in tuinen niet meer worden aangeplant.

18 november 2011

De Kurkeik (Quercus suber) groeit in Zuid-Europa en Noord-Afrika. Ik zag langs de weg een rij van deze bomen staan die nog niet lang geleden waren ontdaan van hun kurken bast. Je kunt je dat bijna niet voorstellen, zou je dat doen met een van onze inheemse bomen, dan zou deze al spoedig sterven. Nota bene heeft de eik deze kurklaag om zich te beschermen tegen de droogte en de hitte in de streken waar hij voorkomt. De kurk wordt gebuikt voor vloeren, wandbekleding, isolatie, reddingsboeien, kurken enzovoort. Als de eiken geschild zijn, hetgeen heel nauwkeurig gebeurt, worden ze ongeveer negen jaren met rust gelaten. Die tijd hebben de bomen nodig om weer een nieuwe bruikbare bast om zich heen te laten groeien. Een eik kan geschild worden als hij dertig jaar oud is. Maar de eerste kurk is nog niet zo goed van kwaliteit, die noemen ze "maagdenkurk". Een kurkeik kan op deze manier wel 250 jaren oud worden. Zou hij met rust gelaten worden, dan zou dat waarschijnlijk nog veel ouder zijn. De napjes waarin de eikels zaten, zijn zilverkleurig, je zou ze zo kunnen verwerken in een kerststukje. Bijzondere wonderbomen! Op de foto is een stukje te zien van de kurkloze stam, heel schilderachtig.

17 november 2011

Dat valt niet mee om na een poosje Portugal met zijn milde klimaat 's nachts te landen op een luchthaven waar de vorst je meteen alweer om je hoofd drapeert! Een spectaculaire zonsonder-gang was hier te zien boven de Atlantische oceaan. Je blijft er eindeloos naar kijken tot de zon het opgeeft en zo laag onder de horizon zakt dat de wolken niet langer belicht worden. Eenmaal weer thuis aangekomen, word je de volgende ochtend wakker en ziet dat alles buiten in de tuin overdekt is met een laagje ijs. Wat doe je dan als eerste: de vogels voorzien van pinda's en vetbollen zodat het toch weer leuk wordt! En o, wat was die zwarte kater van ons weer blij dat we er waren. Hij werd uitstekend verzorgd en vertroeteld maar de knuffels van zijn vrouwelijke baasje worden als van geen ander gewaardeerd. En zo gaan we weer verder met het gewone leven.

7 november 2011

Het natuurdagboek gaat over anderhalve week weer verder.

6 november 2011

Het zit er weer op voor de meeste bomen, nieuw blad ligt al kant en klaar in de knoppen opgevouwen dus het werk is gedaan, ze gaan in winterrust. Door het zachte weer zaten de bladeren lang aan de bomen, en vooral bij eiken zie je dat sommige nog niet eens verkleurd zijn. Dat de herfstkleuren opeens begonnen te vlammen, lag aan de nachtvorsten die we eerder hadden. Als die er zijn geweest komt de herfst pas goed op gang. Voor veel dieren in het bos is het weer even wennen, de varens waaronder ze schuilen konden, zijn er niet meer, de groei van de kruidenlaag komt binnenkort tot stilstand, dus wacht ze weer een lange periode voordat de kringloop weer rond is en alles weer opnieuw begint.

5 november 2011

Wie kent Das & Boom niet! De vereniging die zich enorm heeft ingespannen voor de bescherming van de Das en zijn biotoop. Lang geleden was ik in Beek Ubbergen bij Das & Boom en kon met eigen ogen een stel jonge verweesde dasjes aanschouwen. Die waren opgevangen nadat het moederdier was gedood in het verkeer. Door de niet aflatende inzet van deze vereniging ging het steeds beter met de Das, zo goed zelfs dat Das & Boom zichzelf kon opheffen. Nu door het verwerpelijke beleid van onze CDA-vrind Henk Bleker alleen nog maar dieren beschermd zullen worden die met uitsterven worden bedreigd (Europese wetgeving) ziet het er voor de Das beroerd uit. Zo zullen, als dit domme nieuwe natuurbeleid doorgaat, dassen en burchten alsook hun leefgebied niet langer beschermd zijn. Hoe kan die man nou zoiets verzinnen! Das & Boom heeft zich inmiddels heropgericht en zamelt nu geld in om dit beleid in zijn totaliteit met een proces te bestrijden. Burgers kunnen dit initiatief steunen door natuurrechten te kopen bij Das & Boom, want er is wel heel veel geld nodig om de gang naar de rechter te kunnen betalen.

4 november 2011

Op een groot heideveld zag ik slechts dit ene plukje Open rendiermos (Cladina portentosa). In ons land is dat van de hele Cladinafamilie de meest gewone. In Scandinavië zie je er hele velden van en is dit het belangrijkste voedsel voor rendieren. Hier wordt het veel gebruikt in kerststukjes.  De takken, die op geweien lijken, zijn hol. Het rendiermos kan in heel extreme omstandigheden overleven, koude, ijs maar ook grote droogte, het is een heel sterk mos dat evenwel zeer te lijden heeft onder luchtvervuiling. Een korstmos is een samenlevingsvorm tussen een alg en een schimmel, beide kunnen niet bestaan zonder elkaar. Symbiose, zo leerden we dat op school.

3 november 2011

Ik de tuin vond ik een onfortuinlijke Blauwe glazenmaker. Hoe zij aan haar eindje kwam, weet ik niet. Misschien aangevallend door een vogel, waarbij zij een vleugel kwijt raakte. Deze libellen worden ook nogal eens gepakt door katten doordat ze zo laag over de grond vliegen. Nou ja, de libellenvrouw was sowieso al bijna aan het eind van haar leven. Wie weet hoeveel nakomelingen er inmiddels in onze vijver zitten; rooflustige larven die met een ingenieus vangmasker flink kunnen huishouden onder de waterbeestjes. Ze eten in de zomer wel tien kikkervisjes per dag. De larven leven afhankelijk van de soort 1 tot 5 jaar onder water. Als het hun tijd is sluipen ze uit, gaan op zoek naar een vrouwtje, paren, vrouwtjes leggen eieren in het water en dan is het finito! Je zou het liever andersom zien want het zijn toch zeer fraaie wezentjes.

2 november 2011

In het bos wordt hout gekapt. Het is bedoeld voor de verkoop, een boseigenaar moet ook eten. Je ervaart bijna een plaatsvervangende fysieke pijn als ze ziet hoe dat gaat. In enkele minuten is de boom van zijn wortels gescheiden door een cirkelzaag, is hij beroofd van zijn takken door een snijdmechanisme dat de stam in snel tempo van boven naar onder stript, en is de boom naar de kant van het pad gesleept om daar ontdaan en letterlijk verslagen op de grond gegooid te worden. Daar ligt hij dan met zijn makkers met wie hij tientallen jaren in de bosgrond stond. Zo voelt het tenminste. De houtsplinters die ontstonden door de ruwe behandeling, zien er bijna uit als een aanklacht. Wat een verschil met vroeger, toen de mens zo'n boom eigenhandig moest vellen!

1 november 2011

Het lijkt wel of we aan het begin staan van een nieuw groeiseizoen, als je tenminste je ogen sluit voor de enorme bladval die plaatsvindt nu de eerste nachtvorsten geweest zijn. Op mijn volkstuin fladderen nog steeds Koolwitjes rond en veel bijen die de nog bloeiende planten aandoen op zoek naar nectar. Mijn Zépherine Drouhin begint weer vrolijk aan een nieuwe bloei. Vanaf de eerste bloei in de zomer gaat deze roos maar door. De takken hebben geen doorns en de rozen ruiken subtiel naar vroeger, toen er nog veel meer geurende rozen waren. Bij veel van de huidige rozen is de geur opgeofferd ten faveure van  rijkere bloeiwijzen. Het is maar waar je van houdt. Steeds meer bloemen gaan er nog even tegenaan: goudsbloem, campanula, moederkruid, Oost-Indische kers, klaproos, echt heerlijk hoor! Zo wordt de winter nog even op afstand gehouden.

31 oktober 2011

De grote groep Sijsjes die hier dagenlang luidruchtig zat te kwetteren in een berkenboom, is weer verder gevlogen. In deze tijd van het jaar komen grote groepen van deze vogels vanuit het hoge noorden afzakken naar het midden van Europa om hier de winter door te brengen. Ze vertonen zich ook wat vaker buiten de naaldbossen waardoor ze zelfs de voedertafels aandoen als de honger begint te knagen. Vroeger begreep men helemaal niets van het verdwijnen van vogels in de herfst. Halverwege de achttiende eeuw dacht men nog dat zwaluwen onder water in de modder de winter doorbrachten en dat de koekoek veranderde in een sperwer. Ringonderzoek heeft heel veel duidelijkheid gebracht. Zo ontdekte men dat de Noordse stern die in de Noordpool cirkel broedt, de winter doorbrengt tot in het zuidpoolgebied. De afstand bedraagt wel 16.000 km en die vliegt de stern dus tweemaal per jaar! En wat te denken van Amerikaanse Goudplevieren die zonder tussenstop in een keer over zee van Canada naar Zuid-Amerika vliegen, of van Alaska naar Hawaï, een afstand van 48.000 km. Ongelooflijk toch? Alleen daarom verdienen de vogels die ons land hebben uitgekozen het om verwend en vertroeteld te worden op onze voertafels!

30 oktober 2011

Een fraaie boom of struik in de herfst is de Kardinaalsmuts (Euonymus). Hij groeit in het wild maar er zijn inmiddels heel wat cultivars op de markt. Het is ook een aantrekkelijke struik om in de tuin te hebben. Allereerst kleuren de bladeren in de herfst mooi naar rood en dan komen daar nog de grappige vruchten bij. Deze zijn vernoemd naar de kardinalen van de Katholieke kerk, die tijdens festiviteiten vermiljoenrode baretten dragen die qua vorm wat aan de vruchten doen denken, of andersom natuurlijk. Alle delen van de plant zijn giftig. Dat wil zeggen: voor de mens want vogels, ezels, konijnen enzovoort, hebben er geen last van. De vogels eten de oranje zaadjes die onder de muts hangen en verspreiden de struiken door de pitjes in hun uitwerpselen. In onze tuin groeit een exemplaar met roze hoedjes en ik heb hem nooit geplant.

29 oktober 2011

Dat de Engelse dol zijn op het dieren- en natuurleven zal niemand verbazen. De mooiste documentaires komen er vandaan. Vandaag vieren ze pontificaal hun Bird Feeding Day. Iedereen wordt opgeroepen de vogels met een enorme verwentafel in hun tuinen uit te nodigen om aan te geven dat de gevleugelde vriendjes vanaf nu geholpen worden de winter goed door te komen. En die winter belooft wat! Door heel veel weerkundigen in Europa en daarbuiten wordt voorspeld dat we een zeer strenge winter voor de boeg hebben met snerpende temperaturen en veel sneeuw. En dat zou al beginnen in november! Ik moet er niet aan denken! Een recept voor een Engelse vogelcake is het volgende: meng vogelzaad, rozijnen, pinda's, geraspte kaas en bijna gesmolten reuzel (slager) in een deegkom en meng het met je handen goed door elkaar. Neem een yoghurtbeker of iets dergelijks en maak in de bodem een gaatje. Doe daar een touwtje doorheen en maak aan de binnenkant een flinke knoop of bind er een houtje omheen zodat het touw er niet meer door kan. Het touw moet lang genoeg zijn om de beker te kunnen ophangen aan een tak. Doe het vogelmengsel in de beker en stop de beker een uurtje in de vriezer zodat alles goed aan elkaar zit. Een blik zonder bodem en deksel voldoet ook. En nu maar wachten op de vogels!

27 oktober 2011

De esdoorns staan te vlammen momenteel, zo prachtig. Nooit kan ik langs zo'n boom of  struik lopen zonder een paar bladeren mee te nemen. Je kunt ze goed drogen en dan zijn ze weer te gebruiken op een zelf in elkaar geknutselde kerstkaart of zo. Inlijsten kan ook, je laat ze goed drogen tussen de bladeren van het telefoonboek en schikt ze dan tot een mooie compositie. Ik heb ze dit keer onder de scanner gelegd. Volgens mij zijn alle varianten Esdoorn de mooiste bomen in de herfst. Van knalrood tot gemengde rood- en bruintinten, allemaal even fraai.

26 oktober 2011

Het is een fantastisch vruchtenjaar! In de mooie zomer van vorig jaar werden de voorwaarden al gecreëerd voor een uitstekend bessen- en notenjaar in 2011. Doordat ook in het afgelopen voorjaar bedreigende late nachtvorsten achterwege bleven, werd dit proces nog eens extra versterkt. Het resultaat is dan ook dat er nu zoveel vruchten aan de bomen hingen en hangen dat ze door de vogels niet eens allemaal gegeten worden. De besjes van de Taxus lagen hier op de grond, net als de bessen van de cotoneaster en veel Hulststruiken hangen nog boordevol. Inmiddels zijn grote groepen Kramsvogels en Koperwieken in ons land gearriveerd om hier de winter door te brengen. Wie weet, zijn al die bessen binnenkort dan ook verdwenen.

25 oktober 2011

De zon is al een tijdje op reis richting evenaar en dat is goed te zien aan de schaduwen die tot 21 december steeds langer worden.  De schaduw is afhankelijk van de hoogte van de zon en omdat de zon continu beweegt, heeft elke dag zijn specifieke schaduwlengte. In het bos geeft dat in deze tijd een prachtig effect wanneer bundels zonlicht tussen de bomen glippen. Op 21 juni volgt de zon weer haar hoogste baan langs de hemel en kunnen wij optimaal genieten van lange dagen. Over het algemeen kijken mensen in de winter daar met verlangen weer naar uit. Ook hebben nogal wat mensen veel last van die almaar korter wordende dagen en krijgen soms winterdepressies. Daar vroeger de mensheid niet beschikte over de huidige geavanceerde apparatuur gebruikten ze verschillende soorten zonnewijzers, maar altijd hadden ze de zon en de schaduw nodig om te kunnen aflezen hoe laat het was en welke datum. De onbekende meneer die mij tegemoetkwam heb ik voor deze gelegenheid ongevraagd gefotografeerd, hij paste zo mooi in het plaatje dat ik het niet laten kon. Bovendien is hij in de lichtval geheel onherkenbaar.

24 oktober 2011

Tijdens de wandeling van afgelopen zaterdag vonden wij een fraaie Stinkzwam en ik zag ter plekke ook verschillende duivelseieren in de bosbodem liggen. Ik vertelde mijn kleinzoon dat mensen lang geleden geen flauw idee hadden wat dit voor iets was en dat deze paddestoel omgeven was met heel veel geheimzinnigheid. We namen een duivelsei mee naar huis en legden het in een plantenbak. Mijn kleinzoon keek zijn ogen uit toen hij daar de volgende morgen een kersverse Stinkzwam zag staan. Terwijl wij allen op één oren lagen, was die uit het duivelsei omhoog gegroeid. In het begin ruik je niet zoveel maar als zo'n zwam die sporenlaag verder ontwikkelt, is de aasgeur niet te harden! We hebben hem dus maar een stuk verder in het gazon gelegd waar de vliegen in een dag alle sporen naar binnen werkten. Vieze dingen, die zwammen.

23 oktober 2011

Als ik met mijn kleinzoon het bos in ga, gaat meteen zijn fantasie met hem op de loop. Om de haverklap staat hij stil om met bomen te spreken en geheimzinnige handelingen uit te voeren. Gistermorgen liepen wij er ook weer en opeens zag ik hem verstijven en het bos in staren: daar stond een edelhert, mooi gewei op de kop, op slechts een meter of twintig bij ons vandaan en even onbeweeglijk als mijn kleinzoon. Ze bleven elkaar strak in de ogen kijken tot het hert de kop omlaag boog en rustig verder ging met eten. Met een nauwelijks hoorbaar stemgeluid hoorde ik het kind zeggen: de vader van Bambie...., wat dichtbij! De film over Bambie bekijkt hij allang niet meer maar hij heeft hem vroeger zo vaak bekeken dat hij nog elk detail in zijn hoofd heeft. Eventjes kwam dat prachtige verhaal weer naar boven: de vader van Bambie. Prachtig! Nu zijn hij en zijn broertje die hier ook logeerde weer naar huis. Ik mis ze nu alweer.

22 oktober 2011

Dit kunstwerk heb ik, Robin, samen met oma gemaakt. Wij hebben samen een druppel gefotografeerd die onderaan een blauwe fles hing. Vinden jullie dit ook mooi?

20 oktober 2011

Aardappelbovisten (Scleroderma citrinum) zijn paddestoelen die mij maar matig kunnen bekoren. Misschien is dat wel omdat ze zo massaal voorkomen. Bovendien zien ze er niet aantrekkelijk uit en doen inderdaad denken aan aardappels. Er zijn verschillende vormen van de bovist maar dit is de Gele aardappelbovist. Het is een zeer algemeen voorkomende, licht giftige paddestoel die je in alle stadia vinden kunt in het humusrijke bos. Pak hem op en je ziet dat onderaan nog een bosje myceliumdraden zit. Als de buikzwam, want dat is het, volwassen is, scheurt hij aan de bovenkant open en kunnen de sporen eruit stuiven. Als halve uitgeholde aardappels blijven de restanten op de bodem liggen. Doordat dit een erg vochtig zomerseizoen was, ook weer gevolgd door een nat herfstbegin, zijn de zwammen veel groter dan in andere jaren.

18 oktober 2011

Hier en daar staat nog wat Jacobskruiskruid te bloeien in het bos. Meer en meer wordt het duidelijk dat de fanatieke bestrijding van dit kruid behoorlijk overdreven is. Er komt meer kennis over de ontwikkelingscyclus van de planten en ook over het veronderstelde aantal paarden dat door deze plant de dood vindt. Net als in ons land bestaat er ook in Engeland een website waar de kwaadaardigheid van het Jacobskruiskruid tot normale proporties wordt teruggebracht. De mensen die achter de website thepoisongarden,co zitten, probeerden bij de universiteit van Liverpool de feiten te achterhalen. En wat bleek: in vijf jaar tijds werden daar in totaal 18 paarden behandeld voor leverkwalen (in principe kan het JKK daar voor verantwoordelijk zijn). Daaruit bleek dat wellicht in 6 gevallen de leverkwaal was te herleiden naar Jacobskruiskruid. Jaarlijks werden in de universiteitskliniek 2 paarden behandeld wegens vergiftiging door willekeurige planten. Wie weet wordt ooit dit kruiskruid weer gegund aan de honderden insecten die er op leven waaronder de soorten die er zelfs voor hun hele levenscyclus van afhankelijk zijn.

17 oktober 2011

Op zondag en dan vooral bij mooi weer, hangt er een heel gezellig sfeer bij de veerstoep in mijn dorp. De pont vaart heen en weer en brengt fietsers van de ene kant naar de andere. En er zijn wat fietsers op pad hoor! Er komen altijd mensen naar het water. Sommigen blijven in hun auto zitten, anderen nemen plaats op de banken en weer anderen staan, hangend op hun fiets de bedrijvigheid gade te slaan. Langs de kant zitten vissers in bootjes of op de kribben in de rivier. Boven de rivier vliegen meeuwen en een enkele aalscholver. Waar die laatste heen gaat is niet duidelijk, hij vliegt in horizontale lijn pijlsnel voorbij en komt even later weer op dezelfde manier terug. Uit het grasland aan de overkant van de rivier klinkt het geluid van honderden ganzen. Ja, het is er echt heerlijk en ook ik heb de mooie dag op een bankje deels voorbij zien gaan.

16 oktober 2011

De kauwtjes dribbelen weer met vele over de straten en de grasvelden. De hazelnoten zijn namelijk weer gevallen en daar zijn deze vogels dol op. Ik vind het verdraaid knap dat ze die dingen kunnen open pikken want zelfs met de notenkraker heb ik er moeite mee. Met hun felle lichtgekleurde ogen houden ze onder het zoeken en eten de passanten in de gaten. Ze willen niet te dicht benaderd worden. Overschrijd je hun grens dan gaan ze meteen op de wieken, dalen een stukje verderop weer neer, kijken de kat uit de boom en als je je hielen gelicht hebt zijn ze er weer als de kippen bij om met de maaltijd verder te gaan. Ik mag ze graag zien zoals ze koket lopen te stappen. Straks komt de veegwagen weer langs en kaapt een deel van het voedsel gewoon weg.

15 oktober 2011

Wie tijdens deze mooie zonnige dagen in de vroegte door bos of veld loopt, wordt zich gewaar van het feit dat er duizenden spinnen om hem heen moeten zijn. De heide hangt boordevol hangmat-webben en in het bos worden die afgewisseld met wielwebben. In het bos zijn de hangmatjes niet alleen in het lage struikgewas te zien maar zijn ze ook gedrapeerd tussen de takken van de bomen. Het zijn de dauw en de mist die dat in deze tijd van het jaar allemaal zo zichtbaar maken. In de vroege ochtend waan je je daardoor in een sprookjeswereld, echt prachtig! Zonde om lang in je bed te blijven liggen, pluk de dag en trek er op uit. Er volgen nog genoeg grauwe dagen die niets te bieden hebben en waar je flink chagrijnig van wordt. Vooral in december!

13 oktober 2011

De bosbodem is weer geheel doorweekt geraakt na al die regen en daarvan profiteren de mycelia van allerlei paddestoelensoorten.  Het ene na het andere vruchtlichaam wordt de zwamvlok uitgestampt, zo lijkt het wel. Oude stronken worden gekoloniseerd door fraaie bundelzwam-metjes, wat natuurlijk een prachtig gezicht is en waar menig wandelaar een foto van maakt. Ik ging op zoek naar wat anders, soorten die minder algemeen waren, maar er was niets te vinden. Bovendien zijn er zoveel slakken dat geen paddestoel ongeschonden zijn ontwikkeling kan voltooien. Bijna ergerlijk! Ik heb dan ook nauwelijks foto's gemaakt. Deze Sponszwam (Sparassis crispa) stond in de verte zo enthousiast te pronken dat ik hem maar even op foto heb vastgelegd nu hij nog in zijn volle glorie is. Deze zwam kan heel slecht tegen regen en al snel is er niet meer moois van over. De Sponszwam is eetbaar en hij schijnt goed te smaken maar ik heb het nooit geprobeerd. Deze zwam is te vinden onder naaldbomen, vaak groeit hij dicht bij de stam.

12 oktober 2011

Ik heb dit jaar nauwelijks zwijnen gezien al moet ik erbij zeggen dat ik minder vaak in het bos was dan andere jaren. Maar toch, bij navraag blijk ik niet de enige. Van zwijnen is bekend dat zij precies weten wanneer het jachtseizoen weer geopend wordt en ze maken zich dan onzichtbaar door zich overdag nauwelijks nog te vertonen. Nu is er op deze dieren de laatste jaren zeer intensief jacht gemaakt, bijna het hele jaar door. Misschien worden ze daar in z'n algemeenheid wel schuw door. Diep in het bos, waar ik geen mens tegenkwam, ontwaarde ik in de verte een hele familie. Dat werd dus sluipen van boom naar boom maar de waakzame moeder had me te snel in de gaten om dit  tweetal jonge biggen dicht te kunnen benaderen en riep de hele familie de dekking in. Er is geen spoor meer te bekennen van een streepjespak maar deze biggen waren nog best klein. Door de honger en de sneeuw waren de overgebleven zeugen na vorige winter in slechte conditie en kregen veel later dan normaal jongen omdat ze eerst  op krachten moesten komen. Voedsel is er nu genoeg in het bos maar of dit tweetal  heelhuids de winter door zal komen, zal moeten blijken. Juist de biggen worden veel geschoten. Nu Bleker van plan is de jacht op deze dieren (maar ook op het edelhert en ree) helemaal vrij te geven ten faveure van de plezierjagers, zullen we het wild in de bossen in de toekomst helaas nog veel minder zien.

11 oktober 2011

Vanuit de menselijke beleving gaat een Mestkever op een zielige manier dood. Als het einde van hun leventje zich aankondigt, openbaart zich dat in het op de rug liggen van de kever die met zijn poten nog een tijdje hulpeloos in de lucht blijft zwaaien. Zet je zo'n kever weer op zijn pootjes, dan helpt dat niet en binnen de kortste keer valt hij weer om. Liet het zich in de eerste helft van de zomer aanzien dat er opnieuw dit jaar weinig mestkevers waren, in de rest van de zomer waren het er gelukkig beduidend meer. In september waren ze druk bezig holletjes in de zanderige bodem te graven om daar mest in te brengen en eitjes te leggen. Vooral in het hondenlosloop-gebied was dit veelvuldig te zien. Mestkevers hebben prachtig gekleurde buikjes van een onwaarschijnlijk mooi blauw, daar zou ik graag een kledingstuk van willen hebben.

10 oktober 2011

Dit is een stukje boerenland. Een slootje met een heleboel potentie. Doe je ogen dicht en denk daarbij een oever met Dotters, Echte koekoeksbloem, Valeriaan, Waterranonkel en vele andere planten, zou dat niet heel veel fraaier zijn dan dit tot aan het water gemaaide grasland? Onze eminente staatssecretaris van Landbouw en Innovatie zou zeggen: boerenland is ook natuur, natuur waar je niet voor gestudeerd hoeft te hebben, simpel en doeltreffend en vooral zo economisch mogelijk. Nou, geef mij maar de boerenslootjes uit het tijdperk Thijsse; af en toe kom je ze nog tegen en je word er meteen verliefd op. Juist omdat je ze nog maar zelden ziet.

9 oktober 2011

Guerilla gardening is een term die haar oorsprong vindt in Engeland. Als je een guerilla tuinder bent, probeer je de natuur te vergroenen door op allerlei plekken planten te zetten, te zaaien, tuintjes aan te leggen of, zoals vandaag, tulpenbollen te poten. Want vandaag is het International Tulip Day en overal op de wereld doen mensen daar aan mee. Je poot de bollen in de berm, in het plantsoen, op braakliggende terreinen enzovoort. Het begrip Guerilla gardening bestaat al een jaar of twintig en in heel veel landen doen er mensen aan mee. Met guerilla gardening laat je zien hoe belangrijk groen in je omgeving is, hoe weldadig voor mens en dier en hoe goed voor het milieu. Hè, gelukkig, toch nog een stukje idealisme in deze turbulente tijd. En wat een heerlijk alternatief voor die afschuwelijke bestrate "onderhoudsvrije" tuinen die je tegenwoordig steeds meer ziet. Geen tulpenbollen gekocht? Volgende week kan het ook nog.

7 oktober 2011

Ik vond nog een Rhododendroncycade (Graphocephala fennahi) op de Rhododendron in het bos. Zulke grappige beestjes zijn het, ook al hebben ze een slechte reputatie vanwege de schade die ze toebrengen aan de knoppen van de stuik. In het bos valt dat reuze mee, ik moet echt zoeken naar zwarte knoppen. Hoe klein ze ook zijn, nog niet eens een centimeter, ze hebben je altijd in de gaten. Iedere kleinste beweging doet ze meteen op de vlucht slaan. Ze springen weg of kruipen onder een blad. Als je niet weet dat ze op deze struiken te vinden zijn, ontdek je ze nooit maar het is de moeite waard eens op zoek te gaan. Vaak zitten er meerdere bij elkaar. De oogjes zitten in de donkere lijn die om hun kop loopt die vloeiend aansluit bij hun gestroomlijnde lichaam. Driekwart eeuw geleden kwamen ze met plantenmateriaal mee vanuit Noord-Amerika naar ons continent waar ze het uitstekend naar hun zin hebben. Een ingeburgerde exoot dus.

Voordat de herfstbuien hem terneer zullen slaan, heb ik gisteren nog even deze bloem van de Oost-Indische kers gefotografeerd. Ooit heb ik deze plant gezaaid op mijn volkstuin en jaar na jaar komt hij terug in verrassende kleuren die er oorspronkelijk niet bij zaten. Hij heeft een enorme groeikracht en slingert zich gezellig door de nu treurig uitziende bessenstruik, alsof hij de almaar bruiner wordende blaadjes van de struik compenseren wil. En overal staan al jonge planten die zijn opgekomen uit het zaad van uitgebloeide bloemen. Daar komt niets van terecht natuurlijk maar er is nog altijd genoeg zaad in de bodem om volgend jaar de tuin weer "op te leuken". Bloemen, hoe klein dan ook, verdienen het om goed bekeken te worden. Pas dan zie je hoe ingenieus ze in elkaar zitten en op allerlei manieren in staat zijn om hun eigen wijze insecten te lokken. De Oost-Indische kers is wat dat betreft letterlijk en figuurlijk een plaatje!

6 oktober 2011

Dieren hoeven er niet over na te denken of ze de zomergarderobe al dan niet zullen opbergen en inruilen voor de winterse kledij. Het overkomt ze gewoon. Vogels hebben de ruiperiode inmiddels al hoog en breed achter de rug en deze meeuw heeft zijn chocoladebruine kopveertjes dan ook weer ingewisseld voor de bekende koptelefoontjes. Daar kijk in in het voorjaar altijd hoopvol naar uit: hebben de meeuwen hun zomerpetjes al op? Dat is net zoiets als uitkijken naar het eerste Speenkruid. Maar goed, dat duurt nog wel een tijdje voor het weer zover is.

5 oktober 2011

Ik hou van rozen. Helaas groeien ze op onze zandgrond niet goed. Alleen als je de grond waarin ze staan jaarlijks stevig op pept met veel voeding, willen ze nog wel groeien. Maar daar begin ik niet aan. Toch bezwijk ik regelmatig voor een mooie roos die ik dan meteen ga stekken. Dat heb ik vele jaren geleden ook met deze New Dawn gedaan, zo'n lief babykleurtje. Het is in onze tuin een armetierig geval maar hij mag blijven. Momenteel bloeit hij weer alsof de zomer net pas begon. In een pot staat nu ook een gelukte stek van een schitterende oranje roos die in een boeket zat. De eerste winter is cruciaal en daarom laat ik hem buiten staan met een heel goede vorstbedekking. Volgend jaar is hij dan sterk genoeg om in de volle grond te groeien. Ik ga hem planten in mijn volkstuin waar wind en zon volop vrij spel hebben. En daar houden rozen van.

4 oktober 2011

Het is weer voorbij die schitterende herfstweek. De kortdurende "zomer" was ook te mooi om waar te zijn maar de extremen zijn er dit jaar wel heel veel. De laatste zonnige en warme dag moest natuurlijk optimaal geconsumeerd worden en wat is daarvoor beter dan per fiets langs de rivier. Grote groepen meeuwen zaten er in het grasland maar als door een onhoorbaar signaal daartoe aangezet, vlogen ze allemaal tegelijk op om met veel kabaal neer te strijken op het water van de IJssel. Daar keerde de rust meteen weer terug. Het zal vast een overvliegende roofvogel zijn geweest. Voor mij was het een raadsel.

3 oktober 2011

Bij en soms ook in het water leeft het kleine tere, schaduwminnende Barnsteenslakje. Het huisje van dit slakje is zo dun dat wanneer de zon erdoor schijnt, het de kleur van barnsteen krijgt. Soms wordt dit slakje geparasiteerd door bepaalde platwormen. Als de slak over een plek kruipt waar de larven van de platworm zitten, raakt hij besmet. In het lichaam van de slak deelt zo'n larf zich in wel honderden heel kleine wezentjes die samen een soort zak maken waarin ze zich ophouden. Deze zak, de sporocyste, die ongeveer een centimeter groot is, beweegt zich naar en in de tentakels van de slak (waarop de ogen zitten) en beginnen pulserende bewegingen te maken. Door hun opvallende kleuren en de aandacht trekkende bewegingen van de sporocyste worden vogels gelokt. De slak klimt tegen zijn gewoonte in omhoog tegen een stengel en de vogel denkt hier een lekker hapje te vinden en rukt de tentakels uit de kop van de slak. In het achterlijf van de vogel ontwikkelt de sporocyste zich tot een heleboel platwormen die met de ontlasting van de vogels worden verspreid waarna het gruwelijke proces weer opnieuw plaatsvindt. Als de slak niet aangevallen wordt door een vogel, barsten op den duur zijn tentakels uit elkaar en kunnen de wormen zich verspreiden. Soms overleeft de slak de aanval en groeien de tentakels weer aan. Klik maar op de link en huiver!   http://www.youtube.com/watch?NR=1&v=G4NaklGxKkQ

2 oktober 2011

Volkstuinders hangen hun geoogste uien netjes op om te drogen. Ze maken bosjes en binden die tezamen en hangen die aan hun schuurtjes. Op de akkers liggen de uien in eindeloze rijen in de zon te drogen. De boer is vast blij met het huidige weer, voor hetzelfde geld had het kunnen regenen. Overal is te zien hoe agrariërs  hun gewassen binnenhalen. De maïs gaat door de versnipperaar en zal dienen als veevoer terwijl de akkers achterblijven met een bodem vol omhoogstekende restanten van de stelen. Nog steeds wordt er ook gehooid en verschijnen de bekende ronde in plastic verpakte balen. Allemaal veevoeder voor de komende winter.

1 oktober 2011

De enorme Kruisspin (Arachne diadematus) laat er geen gras over groeien. De glazenwasser is nog niet geweest of ze heeft alweer een nieuw web voor het raam gehangen. Ze moet ook wel want haar tijd zit er bijna op. De prooi die in haar web vliegt, wordt niet eens meer ingesponnen maar meteen onder handen genomen. Haar kaken boren zich door het lijf van het slachtoffer en ze zuigt het helemaal leeg. Intussen worden in haar lichaam de eitjes gevormd die ze weldra zal leggen; haar laatste daad in haar spinnenleven. Zorgvuldig zoekt ze daar een plekje voor en spint de eitjes in draden die een stof vergelijkbaar met antivries bevatten. Hoe hard het ook vriest, de eitjes zullen overleven. Opeens zie je dan in het voorjaar gele propjes in spinseldraad en als je ertegen blaast, vliegen minuscule kruisspinnetjes over de draden. Ze zijn dan al goed herkenbaar door een piepklein kruisje op hun rug. Hongerige vogels zullen veel van die spinnetjes verorberen en daarop worden er ook zoveel gelegd. "Less is more" gaat in dit geval dus niet op.

30 september 2011

Op de volkstuinen bloeit nog veel. Afhankelijk van de hoeveelheid en soort mest die tuinders in de grond stopten, staan sommige planten er mini, midi of maxi bij wat hoogte betreft. Op het lapje van een medetuinder staan de Zinnia's groot en fier te pronken in allerlei kleuren. Ik vind het heel mooie bloemen en ze doen mij denken aan mijn grootmoeder die ze elk jaar zaaide en bij wie ik in de zomer altijd logeerde. Bij mij staat de Zinnia in miniformaat, ik zou eigenlijk de bodem ook eens moeten voorzien van een lekker maaltje koemest maar ik zie als tegen een berg op tegen het verspreiden en onderspitten van dat zware spul. Daarom ben ik heel blij als een rijk voorziene tuinder mij een bosje van deze mooie bloemen aanbiedt. De weerkundigen verwachten vandaag dat een nieuw record wordt gevestigd en dan de zomerse herfst er nog een schepje bovenop gaat doen. Het kan mij niet lang genoeg duren, deze heerlijke dagenreeks. En velen met mij.

29 september 2011

Van het prachtige weer wordt druk gebruik gemaakt om nog een keer te hooien. Met vernuftige apparaten wordt eerst gemaaid en vervolgens het gras in keurige rijen op een hoop gelegd. Het kan nog even lekker drogen en dan wordt het door weer andere machines ingepakt in plastic en bewaard voor het vee dat er in de winter mee gevoed wordt. Wat een verschil met hetgeen te zien was op de oude schoolplaten, waarop hele families in de weer waren om alles binnen te halen. Door de lage zonnestand en de lichte nevel in de ochtend, ziet het landschap er bekorend uit in deze tijd van het jaar. Het is dan nog wel wat kil maar ook zeer de moeite waard er op uit te trekken. Pluk de dagen in alle vroegte, zou ik zeggen Ze zijn nu nog even om in te lijsten.

28 september 2011

De zomer zat zich in een hoekje te schamen over wat ze de mensen had aangedaan. Regen, regen, regen. Vakanties waar zo lang naar was uitgekeken, gingen de mist in, onkruiden tierden onbeheersbaar en iedereen zat te griepen over al die kostbare zomerdagen die je door je handen moest laten glippen omdat je er niets aan had.  Daarom kwam de zomer, vermomd als herfst, nog even terug. En in de afgelopen en nog voor ons liggende dagen gaat ze het goed maken zodat wij ons niet zo mismoedig en teleurgesteld zullen voelen als Zomer ons weer overhandigt aan Herfst. Zomer heeft nog snel een paar achtergehouden vlinders los gelaten en die fladderen nu enthousiast rond. Ik zag meerdere Gehakkelde aurelia's, Kleine Vos en warempel voor de tweede maal dit jaar de mooie Dagpauwoog (Aglais io). Ze zaten allemaal op de nectarrijke Hemelsleutel. Maar koele nachten en mistige ochtenden laten ons weten: het is maar voor even!

27 september 2011

Er moest nodig stevig gesnoeid worden in onze tuin. Ik ben erg van "laat maar groeien, dat is leuk voor de beestjes" maar er komt een moment dat er ingegrepen moet worden.  De erg wild en ver uitgegroeide klimop langs de muur veroorzaakte de nodige schaduw in huis en de diverse hagen werden ook te slordig. Door één haag groeide een nog bloeiende Clematis, een zeer makkelijke en royale groeier. Die moest er ook aan geloven en dat vond ik wel jammer. Hij lijkt op de C. vitalba maar ik zie er nooit zaadpluizen aankomen. In de klimop was het 's avonds een gezellige boel als de mussen er kwamen slapen. Een eindeloos gekwetter volgde dan, en een hoop gedoe tot iedereen op het juiste takje zat, dan gingen de snaveltjes toe en werd het stil. Jammer genoeg zitten ze nu in de klimop die langs een ander huis groeit. Afgaande op alle geluiden in de buurt, zitten hier heel wat mussen in diverse kolonies. Uitermate gezellige vogeltjes.

26 september 2011

De zomer is op haar schreden teruggekeerd! Wat een heerlijk weer. Het zoemt, fladdert, kruipt en vliegt weer dat het een lieve lust is. De bloemen produceren weer nectar en de hommels duiken erin om het eruit te halen. Roodborsten vanuit het noorden zitten hier nu luidkkeels hun liedjes te zingen en de merels, die er het zwijgen toededen, zitten aldoor stiekem, door de zon aange-moedigd, hun liedje te zingen. Niet meer met zoveel bravoure maar, alsof ze zich een beetje generen, binnensmonds. Dat vind ik zo schattig, dat stiekeme gezang omdat het er gewoon uit moet! Af en toe hoor ik vogelgeluiden die ik niet weet thuis te brengen, dat zullen vast de door-trekkertjes zijn. Er wordt volop afgereisd en naar ons toegevlogen, de vogeltrek is al in volle gang.

25 september 2011

Zoals veel vogels momenteel, zijn ook ganzen in de rui. Hun afgedragen verenpak moet worden ingewisseld voor een nieuw, waarmee ze de koude seizoenen goed kunnen doorstaan. Als vogels in de rui zijn, zijn ze niet in staat om erg goed te vliegen.  Daarvan maakt onze eminente staatssecretaris Bleker gebruik om per 1 oktober toe te staan dat honderdduizenden ganzen in kooien bijeen gedreven mogen worden waarin ze vergast worden. Wat dat voor de ganzen betekent is te hier te lezen: http://www.pinkpolitiek.nl/tegengas  En wie dat wil kan ook via deze link zijn of haar afkeuring over dit beleid kenbaar maken. Als je bedenkt wat in dit land allemaal wordt afgeschoten, word je diep bedroefd: vossen, edelherten, zwijnen, konijnen, kraaien, damherten en ga zo maar door. Aangezien door al die eliminering van dieren er geen enkel probleem wordt opgelost, kun je rustig concluderen dat het een nutteloze bezigheid is. Dat in ons land een enorme hoeveelheid ganzen overwintert - en tegenwoordig ook overzomert - is te wijten aan de overbemesting van de weilanden. Tja, de gier van alle vee moet toch ergens blijven! Dus door ons mestbeleid lokken we een massa vogels hierheen en als ze er zijn maken we ze dood!

24 september 2011

Vanuit de auto zag ik vorige week in de wegberm een stel enorme paddestoelen staan. Thuis heb ik de fiets gepakt en ben teruggegaan om ze eens goed te bekijken. Ze waren zo groot dat ik al snel de conclusie trok dat ik deze soort nog nooit gezien had en hoe ik ook zocht in mijn boeken en op het internet, ik kon de naam van deze giganten niet vinden. De hoeden waren 30 centimeter in doorsnede. Maar de groeiwijze had mij op het goede spoor moeten zetten: de stelen staan zo dicht bij elkaar dat de hoeden elkaar ondersteboven duwen. Specialisten brachten mij de uitkomst: het waren uit hun krachten gegroeide exemplaren van de Prachtvlamhoed (Gymnopilus junonius), een zwam met een hoed  die normaliter niet groter wordt dan 15 cm. Door alle vocht in de bodem konden ze zo enorm uitgroeien. Ze waren echt spectaculair!

23 september 2011

Eerste dag van de herfst. De zomer, die veel mensen weigeren een zomer te noemen, is voorbij. Een recordhoeveelheid regen werd ons deel, weinig avonden om tot laat buiten te zitten en nu maken we ons weer op voor het seizoen van korter wordende dagen, vallende bladeren en meer en meer binnenshuis verblijven. Vogels vertrekken, andere nemen hun plaats in. De winkels hangen weer vol met stemmig gekleurde kleding terwijl een mens juist behoefte heeft aan kleuren die de herfstige neergang in de natuur kunnen compenseren. Maar nog even krijgen we een toegift van een aantal fraaie en warme dagen. Als compensatie, of als het afscheid van het groeiseizoen wat te verzachten? Pluk de mooie dagen, ze zijn snel voorbij in deze tijd van het jaar!

 

naar boven