Natuurdagboek 
 

Natuurdagboek 2007                        Natuurdagboek 2009

 

31 december 2008

Op de laatste dag van dit jaar wil ik alle bezoekers van mijn website danken voor de aandacht die ze gaven aan mijn foto's en natuurdagboek. Ook dank aan degenen die vriendelijke woorden schreven in het gastenboek en aan hen die waarderende e-mails stuurden. Ik heb aldoor met veel plezier aan mijn website gewerkt en het noopte mij het jaar door om er veel opuit te gaan teneinde van alles te ontdekken en te fotograferen. Ik zie iedereen heel graag terug in 2009!

30 december 2008

Ik heb honger!! Mensen vinden het niet leuk als ik op de voerplank kom om wat te eten en jagen me weg. Ik ben te groot en ik eet te veel, vinden ze. Mensen vinden het alleen leuk als kleine vogels op de plank komen. Die kauwen, eksters en duiven, zo vinden ze, eten veel te veel en dan is de voerplank al snel leeg. Maar ze vergeten dat ook de grote vogels honger hebben in deze barre weersomstandigheden. Mensen zouden natuurlijk ook een aparte voerplek voor grote vogels kunnen maken en zorgen dat we op de plank voor kleine vogels dan niet kunnen landen. Wij grote vogels zijn ontzettend dankbaar voor het simpelste strooivoer, een overgebleven pannenkoek, een verschrompelde appel en een stukje oud brood. Laat ons niet in de steek!!

29 december 2008

Prachtig zijn ze, al die blaadjes waarop de vorst zich heeft afgezet! Ik vind het net kunstwerkjes en je zou ze in een fotovergroting zo aan de muur kunnen hangen. Dat de vorst niet droog is, kun je weer zien op sommige plekken waar ook nog ijsnaaldjes op het blad zijn aangegroeid. Die kunnen weer gegeten worden door vogels die daarmee toch vocht binnen krijgen.

28 december 2008

Van merels was ik wel gewend dat ze zeer onverdraaglijk zijn t.o.v. soortgenoten die in de winter ook graag een hapje van de voederplank willen halen maar dat duiven zo knokken, heb ik nog niet eerder waargenomen. Het zijn Turkse tortels die elkaar voorturend te lijf gaan om te voorkomen dat er meegegeten wordt van de hoeveelheid zaad die hier in onze tuin wordt aangeboden. Ik vind het een naar gezicht terwijl het tegelijkertijd ook iets fascinerends heeft, dat beschermen van het eigen territorium. Gisteren zag ik in Den Haag en onderweg naar het oosten des lands hoe overal reigers ineengedoken langs de bevroren slootjes stonden en hoe de ganzen in weilanden in dichte groepen bij elkaar zitten te kniezen. Tja, voor dieren in de natuur is zo'n vorstperiode een ramp en als het lang duurt, sterven vogels bij bosjes. Ze bijstaan met voedsel is het enige dat je kunt doen. Ik verstrek momenteel ook goedkoop blikvoer voor katten, daar zijn eksters, merels en kauwtjes dol op en in de vroege ochtend zitten ze in de krentenboom al hongerig te wachten!

26 december 2008

Als dat geen mooi kerstcadeautje is: een Appelvink (Coccothraustes coccothraustes) in onze tuin! Behoorlijk vaal van kleur, dus dit moet een vrouwtje zijn. Het schijnt dat deze vogels ook in de winter een paartje vormen, maar de man heb ik toch niet gezien. Dit voederruifje voor zonnepitten is al zo oud dat het van ellende bijna uit elkaar valt. Toch hang ik het elke winter weer op want bij de vogels is het zeer populair. Zo'n appelvink valt vanuit de verte al meteen op door de enorme snavel. Het schijnt dat hij daarmee een kracht kan uitoefenen tot 50 kilo, ongelooflijk! Met het grootste gemak splijt hij een kersenpit. Ik hoop dat dit exemplaar dat nu een gedekte tafel ontdekt heeft, blijft terugkomen! Vanuit de huiskamer en vanachter glas, waar ik ook deze foto maakte, blijf ik het haarscherp in de gaten houden!

25 december 2008

Kerstmis 2008:
                            In the beauty of the season
                            in the joy of Christmas Day
                            may you find a special meaning
                            that brings happiness your way.

24 december 2008

Aan wie ik het ook vroeg, telkens kreeg ik hetzelfde antwoord: nee, een zwijn heb ik in geen tijden meer gezien. Toch moesten ze er zitten want in de bosbodem zijn overvloedig sporen te zien van zeer naarstig wroeten. Rondom de stammen van heel veel van bomen wordt de grond diep losgemaakt in de hoop er wat eetbaars te vinden. Zo stuitte ik tot mijn verrassing op een zwijn dat zo druk was met wroeten dat hij mij niet eens zag. Zo'n beest s al kippig en de dichte mist hielp nog een handje mee zodat ik hem onopgemerkt op de kiek kon zetten. Ik wenste hem zachtjes het allerbeste en hoop nu maar dat hij de jacht - die ellendig genoeg nog steeds niet is afgesloten - zal overleven. Zijn hongerige en opgejaagde bestaan is al hard genoeg!

23 december 2008

Ze zijn maar piepklein, maar o zo lief, deze tuincyclaampjes. Ze staan nu volop in bloei maar het feest zal helaas snel voorbij zijn als over een dag of wat de winter een serieuze inval gaat doen. Dus heb ik ze nog maar even vereeuwigd. Dat doe ik ook altijd bij dode vogels. Even de mooie veertjes fotograferen en laten zien, zodat er nog wat van ze blijft voortleven. Vandaag ga ik  het luchtpompje in de vijver hangen zodat er een wak ontstaat waar de vogels kunnen drinken als ook overdag de temperatuur binnenkort niet meer boven nul graden komt. Een paar er omheen gelegde afgewaaide dennentakken uit het bos moeten voorkomen dat de vogels gaan badderen. In dergelijke winterse omstandigheden lokt een beschikbare waterbron een ongelooflijke hoeveelheid vogels naar je tuin, zo is de ervaring.

22 december 2008

De Edelherten die hier op de Veluwe leven, zijn momenteel behoorlijk mobiel. Ze verplaatsen zich frequent, op zoek naar voedsel en dat  is er nog maar weinig in de winter. Het voedsel van deze dieren bestaat uit grassen blad, takjes, knoppen, bosvruchten, enzovoort. Voor een goede spijsvertering hebben ze niet alleen zacht maar ook vezelrijk voedsel nodig. Dus schillen ze om beide redenen momenteel volop de bast van bomen. Meestal overleeft een boom dit wel.
Vanuit de jagerswereld klinkt weer de roep om afschot van deze prachtige dieren. Een derde deel van de huidige populatie zou moeten verdwijnen. Ik word altijd erg treurig van deze berichten!

21 december 2008

Vandaag is officieel de winter begonnen en wat past daar beter bij dan sneeuwklokjes. Deze staan al een week in onze tuin. Ik zag op de Natuurkalender van Wageningen Universiteit dat de eerste melding van een bloeiend sneeuwklokje op 11 december was gemeld. Nu kun je daar gerust je twijfels over hebben want met sneeuwklokjes werd heel veel gekruist en er zijn bolletjes die op allerlei verschillende tijdstippen in bloei komen. Onze sneeuwklokjes behoren tot een vroege soort die altijd in december bloeit. Maar de natuurlijke sneeuwklokjes die langs onze vijver staan, komen pas in het nieuwe jaar tevoorschijn. In de buurt van Arnhem is een kwekerij die in februari elk jaar een "sneeuwklokjesfestijn" organiseert. Daarop komen mensen af van heinde en ver, zelfs uit het buitenland. Je moet wel zeer goed kijken wat nu precies de verschillen van al die klokjes zijn en dit festijn is dan ook  voor de echte liefhebbers die graag iets bijzonders in hun tuinen hebben staan! En daar zijn er heel veel van.

20 december 2008

Toen ik op mijn volkstuin wat peterselie ging halen, viel mijn oog op een stuk regengoot dat nog bij het schuurtje lag. Het was een overblijfsel van een renovatie. Aangezien nu alles in onze tuin om vogels draait, was de keuze snel gemaakt: het stuk goot ging mee naar huis. Het leek me beter het maar even op te hangen op een moment dat ik alleen thuis was, zodat ik bij enig protest onmiddellijk zou kunnen uitroepen: nou, kijk eens hoe het werkt!! Ik hing het stuk goot tussen de rozenboog, vulde het met zonnepitten, uit elkaar gerafelde vetbol en wat fijngehakte pinda's en ging vanachter het raam hoopvol zitten wachten op de eerste bezoekers. Nou, die waren er snel bij! De ene keer is het een roodborst, de andere keer een heel stel groenlingen dat op hun gemak in de goot gaat zitten dineren. Voordeel is nog dat nu de schilletjes van de zonnepitten in de goot achterblijven, zodat ik die steeds netjes kan opruimen. En het regenwater loopt er meteen uit. Er kwam geen enkel protest want de nieuwe voerplek is net een natuurfilm!

19 december 2008

Hoe kun je nou al die beesten uit elkaar houden oma, ik kan dat niet hoor! Ik loop met mijn kleinzoon door het plassengebied in de buurt van zijn huis. Ezelsbruggetjes, houd ik hem voor.
Deze watervogels heten Meerkoet en die we daar ginds zagen, waren waterhoentjes. Onthoud gewoon dat er "koe" in de naam zit en dat koeien meestal zwart-wit zijn. Dat vindt hij wel een slimme tip. Tussen het riet vonden we een dode Meerkoet en we zagen dat aan die malle grote poten helemaal geen zwemvliezen zitten maar dat zo'n  vogel een soort flapjes aan de buitenkant van de poten had waarmee hij zich kennelijk uitstekend kan redden. In de winter zijn meerkoeten grotendeels herbivoren. Ze komen massaal het land op om gras te eten. In betere tijden verblijven ze meer op het water en eten dan ook waterdiertjes, omnivoren worden het dan.

18 december 2008

Een Aalscholver (Phalacrocorax carbo) zit op een paal in de Oude IJssel zijn vleugels te drogen. Eigenlijk is het vreemd, een foutje van de natuur zou je kunnen denken, dat deze vogels niet beschikken over een vetklier waarmee ze hun veren in kunnen vetten c.q. waterafstotend kunnen maken. Telkens als ze in het water zijn geweest om een visje te vangen, zoeken ze een plek aan de wal om al wapperend hun veren te drogen, hetgeen een mooi gezicht is. Maar wie weet, is het juist wel een teken van evolutie en is de Aalscholver op weg te veranderen van een land- in een watervogel. Op de Galapagoseilanden leeft een Aalscholver die niet eens meer vliegen kan. In plaats van te duiken, zwemt hij en ooit  zou het best zo kunnen zijn dat hij vinnen zal hebben gekregen en veranderd zijn in een waterdier.  

17 december 2008

Dit meeuwenkoppel had het voorjaar al in de bol en was druk aan het baltsen. Met een scala aan geluiden, buigingen en parmantig vleugelgedraai paradeerden ze achter elkaar aan en maakten ze elkaar het hof.  De eenden trokken zich er geen lor van aan en bleven lekker doormaffen! De meeste Kokmeeuwen hebben nu niet meer dan een bescheiden donkerbruin koptelefoontje op maar binnenkort verschijnen op hun koppies weer de kenmerkende chocoladebruine veertjes. Voor mij is dat altijd het eerste teken van de naderende lente. Heb je het al gezien, zeggen we dan tegen elkaar, de meeuwen hebben weer bruine koppies! Omdat het net lijkt of de meeuwen in het voorjaar een kap over hun kop krijgen, worden ze ook wel kapmeeuwen genoemd.

16 december 2008

Met enige verbazing zag ik hoe onbemerkt de katjes van de Hazelaar zich al aardig ver ontwikkeld hadden. We denken altijd wel dat de natuur stil staat in herfst en winter maar niets is minder waar! Let maar eens op de knoppen van de diverse bomen, waren die aan het begin van de herfst nauwelijks zichtbaar, nu zijn ze al een stuk verder ontwikkeld. In hun winterjassen van schubben en beschermd door hun suikers die als antivries werken, liggen ze al kant en klaar te wachten tot ze straks mogen uitbotten. Uit een knop komt niet altijd alleen een bloem, er kan ook een twijgje uitkomen, de plek waar een knop zit, bepaalt hoe het verder gaat. En in aanleg is dat allemaal al gevormd, het hoeft alleen nog maar uit te lopen, wonderlijk! De knoppen werden al gevormd voordat het oude blad afviel. Stel je voor dat bomen en struiken dat zouden doen aan het begin van de lente, dan zou het voorjaar veel langer op zich laten wachten! Ik moet er niet aan denken.

15 december 2008

Nogmaals Judasoren.
In mijn gastenboek schreef iemand dat het verhaal dat ik eergisteren over de Judasoren schreef, niet klopte. En zij heeft geheel gelijk, ik haalde enige zaken door elkaar. Het was Judas die voor 30 zilverlingen Jezus kuste en daarmee aangaf dat Jezus degene was die de vijandige priesters wilden hebben. Maar het was Petrus die tot driemaal ontkende dat hij Jezus kende.
Mattheus 26:  En terstond kraaide de haan; en Petrus werd indachtig het woord van Jezus, Die tot hem gezegd had: Eer de haan gekraaid zal hebben, zult gij Mij driemaal verloochenen. En naar buiten gaande, weende hij bitterlijk.
Mijn christelijke opvoeding begint hiaten te vertonen......

14 december 2008

Aan de hoefafdrukken van de edelherten is te zien dat ze volop lopen op plekken waar je ze in de zomer niet ziet. Ze springen met het grootste gemak over de afrastering voor de zwijnen heen, komen zelfs momenteel het bos al uit en foerageren in de tuinen bij huizen die het dichtst aan de bosrand liggen. Natuurlijk is daar niet iedereen blij mee maar anderzijds heeft het ook iets geweldigs: edelherten in je voortuin! Bewoners binden daarom roodwitte linten boven het rooster die het bos van de bewoonde wereld scheidt in de hoop dat die de herten weerhouden uit hun normale territorium te komen.

13 december 2008

Ondanks het koude weer, tref je toch nog steeds hier en daar paddestoelen aan. Deze Judasoren groeien in de late herfst op een oude Vlierstruik en ik fotografeerde ze gisteren. Ze zien er fluweelachtig uit, je krijgt bijna de neiging ze te aaien. Over Judas, die Jezus voor dertig zilverlingen tot driemaal toe zou hebben verraden bij het eerste kraaien van de haan, bestaan veel legendes. Een daarvan is het verhaal dat Judas zich na zijn verraad uit schaamte zou zou hebben opgehangen aan een vlier. Als teken daarvan groeien aan deze boom nu Judasoren.  Op de foto zijn de judasoren nog tamelijk jong. Als ze oud worden , krijgen ze een heel donkere kleur en schrompelen ze in elkaar. Leg je evenwel zo'n verdroogde lob in het water, dan zwelt dit op en ziet er even later bijna uit als een echt mensenoor!

12 december 2008

Onderweg zag ik een stel Groenlingen aan de maaltijd zitten. Ze waren bezig de zaden uit de bottels van een Hondsroos te peuren. Helaas vlogen ze weg toen ik al te dichtbij kwam. Deze vogels zijn echte zaadeters, dat kun je meteen zien als je snavel bekijkt: fors en sterk. Momenteel zie ik ze nog niet in onze tuin maar dat verandert meteen als ik een ruifje ga neerhangen met uitsluitend zonnebloempitten. Ze zijn dol op de oliehoudende zaden. Ook Goudvinken zijn meteen present als de zonnepitten aangeboden worden. Ze blijven op hun dooie gemak op de rand van het ruifje zitten en laten met hun tong en snavel de zaden ronddraaien en bewerken ze op die manier net zo lang tot de schil eraf valt. Omdat het na de winter op de plek waar het ruifje hing een enorme bende is van al die schilletjes, ben ik er nog maar niet aan begonnen ze in de aanbieding te doen. Maar daar ga ik morgen dan maar eens mee beginnen!

11 december 2008

Langs het fraaie kasteel Keppel, waarvan de oorsprong in 1300 ligt,  loopt een water dat een paradijs is voor ijsvogels. Er zitten meerdere paartjes en een visser vertelde me eens dat hij zo'n vogeltje wel eens op zijn hengel zag verschijnen. Dat moet toch een geweldige natuurervaring zijn! Toen ik er onlangs was, begon de dag met een mysterieuze nevel die over het water hing, waarna de zon langzaam maar zeker terrein begon te winnen. Zo mooi!  In deze maanden is het licht vaak prachtig, het kan per uur verschillen. Dus moeten we gewoon veel naar buiten gaan!

10 december 2008

Deze vinkenvrouw komt af op de gehakte pinda's. Over de voederplank heb ik een stuk grofmazig gaas gebogen en onder de plank vastgezet door er een stok doorheen te steken. Dat weerhoudt (vooral) de duiven ervan om in een recordtijd alle voer naar binnen te schrokken. De eksters trekken zich van de barrire niets aan en steken gewoon hun kop er doorheen. Het is zo leuk om vogels te voeren. Je ziet dat elke vogel een eigen karakter heeft; de een is zo brutaal als de beul terwijl de ander zich meteen laat verjagen. De winterperiode is wel bij uitstek geschikt om de diverse vogels te leren determineren. Met een eenvoudige vogelgids is dit "een fluitje van een cent". En je beleeft er zoveel plezier aan!

9 december 2008

De winter is al prominent aanwezig, ook al is het officieel nog herfst. Maar wie spreekt er tegenwoordig nog over de seizoenen! Het lijkt wel allemaal in elkaar over te gaan of door elkaar heen te lopen. Afgelopen zondag fotografeerde ik nog ergens een bloeiende clematis! Nu is de wereld alwr bedekt met een laagje sneeuw. Er gingen heel wat jaren voorbij dat we in een totale winter niet zoveel dagen hadden dat er sneeuw viel, als in de laatste paar weken.
Een mooie website voor sneeuwkristallen: http://www.its.caltech.edu/~atomic/snowcrystals/photos/photos.htm

8 december 2008

Aan de bosrand vond ik deze forse Gele trilzwam (Tremella mesenterica ) op een dode tak. De tak was blijkbaar al een keer door iemand opgepakt en weer weggegooid, want de paddestoel lag op zijn kop. Jammer, want hij had daarvan wel te lijden gehad. Naarmate de trilzwam jonger is, is zijn kleur lichter, meer naar geel neigend. Je ziet deze soort nu overal in het bos. Het is een door zijn felle kleur opvallende paddestoel die een gelatineachtig vruchtlichaam heeft. Geen drilpudding maar een drilpaddestoel! Het is altijd jammer dat veel van de fotokwaliteit verloren gaat als je een fotobestand zo moet verkleinen als naar dit formaat. 

7 december 2008

Wat een verrukkelijke dag vandaag! Een uitgelezen moment om een kijkje te nemen bij de Ransuilen (Asio otus). We telden er maar liefst 8 die bij elkaar in het zonnetje zaten te soezen, in afwachting van het nachtelijk duister, het moment waarop deze vogels weer op jacht gaan. Als je onder zo'n boom staat en omhoog kijkt, is het of de vogel je recht in de ogen zit te kijken. Misschien is dat ook wel zo! De ransuil is zo groot als een duif. Zij mooie oorpluimen zijn een beetje asymmetrisch op zijn kop geplant waardoor hij uitstekend kan horen en lokaliseren waar geluid vandaan komt. Deze uilen kunnen spookachtige geluiden maken en hebben daarmee menig mens in het avondduister de stuipen op het lijf gejaagd.......

6 december 2008

Vandaag deed een stel Barmsijsjes (Carduelis flammea) onze tuin aan. Ze deden zich uitgebreid tegoed aan de zaden van de Gulden Roede. Het was leuk om te zien en goed voor mijn gemoedsrust. Velen vinden onze tuin in de winter maar een "puinhoop". Dus als ik zulke mooie vogeltjes zie foerageren op allerlei uitgebloeide planten, kan ik e.e.a. rechtvaardigen door daar enthousiast op te wijzen. Niet dat ik daar nou echt behoefte aan heb, want de tuin is feitelijk een biotoop voor alles wat kruipt, fladdert en krioelt.  En ik speur er rond en geniet van alles dat ik er zie. In de winter vermeerdert de in ons land aanwezige populatie Barmsijsjes zich tijdelijk met exemplaren uit het hoge noorden. Mooie vogeltjes met fijne streepjes en een rode kruin (man).

5 december 2008

Als de bomen in hun blootje staan tegen een achtergrond van blauwe lucht, zien ze er vaak prachtig uit. Veel meer dan in de zomer, wanneer hun vormen door blad verborgen worden, kun je nu zien hoe ze zich vertakken. En ook dat in hun kronen allerlei vogeljongen werden grootgebracht in nu onbewoonbaar verklaarde huizen. De meeste vogels bouwen elk voorjaar, zelfs voor elk legsel een nieuw nest. Met name grote vogels gebruiken het meerdere jaren. Ooievaars keren graag elk jaar terug naar hun oude nest, sommige roofvogels hebben in hun territorium vaak meerdere vaste nesten waar ze van tijd tot tijd terugkeren. Maar over het algemeen worden vrij gelegen nesten niet vaker dan n broedseizoen gebruikt. Dat is maar goed ook want dergelijke nesten vallen na verloop van enige maanden onder invloed van regen en wind geheid uit elkaar.

4 december 2008

De Kouwen die ik hier al een paar weken mis, blijken zich op te houden langs het Apeldoorn - Dierens Kanaal. Andere jaren scharrelen ze hier tot de lente in de buurt rond rond  op de diverse grasvelden, op zoek naar iets eetbaars. En waar Hazelaars staan, vinden ze de hele winter nog noten op de bodem en zijn daar gewoonlijk zeer druk mee in de weer. Maar ook de Hazelaar heeft afgelopen voorjaar nauwelijks vruchten gevormd, het is schraalhans in de natuur dit keer! Tussen de kauwtjes lopen ook altijd roeken stijfjes en ietwat deftig in het rond. Met hun kale snavelbasis doen ze me altijd wat denken aan gieren, hoewel deze vergelijking toch wel enigszins mank gaat. Maar toch....! De blauwogige kauwtjes mis ik wel, het zijn buitengewoon vermakelijke vogels.

2 december 2008

Onderweg kwam ik vandaag langs een tuin waar een bloeiende bloem opviel tussen wat groen. Het was een of andere cultuurplant, misschien zelfs wel eenjarig. Wonderlijk dat zo'n plant ondanks sneeuw en nachtvorsten, en ook nog in een totaal verkeerd seizoen, toch nog bloemen voortbrengt. Maar zo'n enkele blom, het lijkt meer op een vergissing. Een lezer van dit natuurdagboek stuurde mij gisteren een foto van een bloeiende tuincyclaam. Maar deze knollen bloeien juist in deze tijd van het jaar. In de zomer houden ze zich verborgen en pas na voldoende koude worden de knollen tot bloeien aangezet. In onze tuin staan ze ook, maar hier verkeren ze nog in het knopstadium. Het zijn in deze tijd van het jaar de vrolijke noten in de wintertuin!

1 december 2008

Kabouter Spillewip in de problemen! En wat moeten onze kleutertjes nu zingen? Gaat het liedje over de fameuze kabouter nu ook in de ban? Met ingang van vandaag is onze bekendste paddestoel tot verboden paddo gebombardeerd! Met nog 185 andere soorten, zelfs al staan ze op de Rode Lijst! Wat een commotie over dit onderwerp...
De genoemde paddestoelen mogen alleen maar niet langer beroepsmatig worden gekweekt en verkocht omdat hun hallucinerende stoffen bij inname gevaarlijk kunnen zijn. Zouden wij het enige land zijn met een dergelijke wet? Straks gaat ook de cactus in de ban want ik las al dat de paddoliefhebbers daar op over zullen stappen. Die geeft hetzelfde effecten naar het schijnt.

30 november 2008

Hoewel het grauwe weer me niet bepaald naar buiten lokte, ben ik toch maar even op pad gegaan en daar had ik geen spijt van! Overal in het bos lagen op de bodem takken vol witte pruiken: ijsveren. De eerste die ik in dit seizoen tegen kwam. Maar wat ik nog nooit eerder had gezien waren ijsveren die overal in de bomen op de takken zaten. Alsof er kwistig gestrooid was met wattenplukken. Sommige takken zagen er schitterend uit, zoals die op de foto. Het zijn de gassen die onder invloed van rottingsprocessen naar buiten gedreven worden. Als de temperatuur even onder 0 is, het het tevens vochtig is, bevriezen deze gassen en ontstaan de prachtige ijsveren, ijsharen of hoe ze ook genoemd worden. Je vindt ze alleen in oude beukenbossen. Terwijl de sneeuw zachtjes begon te vallen wandelde een zeer tevreden mens met een camera vol mooie opnamen van dit schone natuurfenomeen langzaam weer huiswaarts.

29 november 2008

Jeneverbessen zijn (Juniperus communis) van die bijna voorwereldlijke boompjes/struiken. Ze groeien bij voorkeur op zanderige, kale gronden. Ook willen ze het rijk alleen hebben en geen last van concurrerende gewassen. Daarom zie je ze ook in solitaire groepen staan, als hier op de Loenermark. Toen zandgronden in de 20ste eeuw gingen stuiven, verschenen de Jeneverbesstruiken massaal. In de loop van de tijd is hun aantal enorm afgenomen, de boompjes zijn nu zelfs wettelijk beschermd. Vaak zitten er twee kleuren bessen aan, rode en blauwe. De rode zijn van het huidige jaar, de blauwe van het voorgaande. In de bes zit een stof die vroeger gebruikt werd in de jeneverstokerij om een bepaald smaakje aan de alcohol mee te geven. Die natuurlijke smaakstof werd later vervangen door een chemische. In oude tijden vond men dit maar enge stuiken en als er bij avond of nacht  witte mistnevels rond de donkere silhouetten van de boompjes dwaalden, sprak men vol vrees over  "de witte wieven".  De exemplaren op de Loenermark hebben erg geleden onder de natte zware sneeuwlast van een jaar geleden. Veel Jeneverbessen zijn toen afgebroken of uit elkaar gescheurd.

27 november 2008

Op de zure grond groeit de Rode bosbes (Vaccinum vitis-idaea) die ook wel Vossebes heet. Niet te verwarren met de Grote veenbes (Cranberry) die in ons land zeldzaam is en hoofdzakelijk voorkomt op Terschelling. De Vossebes heeft nog steeds volop rode besjes, zag ik pas. De struikjes blijven 's winters mooi groen en kunnen  temperaturen onder de 20 doorstaan.
In de bessen en de blaadjes zitten veel stoffen die in de natuurgeneeskunde tegen allerlei kwalen worden ingezet. In een oud boekje over heelkunde las ik:  "bevordert de opname van calcium en ondersteunt bij vroegtijdige veroudering van de botten, vermindert prikkeling van de mannelijke klier". 't Is maar dat u het weet!

26 november 2008

Ondanks dat het gisteren flink gedooid heeft, ligt er overal nog sneeuw hier in het oosten. Vooral op plekken waar de sneeuw ongerept gebleven is, is het sneeuwdek bijna ononderbroken. Maar hier en daar zie je toch al weer planten tevoorschijn komen. Waar deze lampionnetjes staan, is goed te zien hoe beschermend en isolerend zo'n sneeuwlaagje kan zijn. De wind kan er niet komen en voorkomt daarmee uitdroging. De bodem en de planten produceren toch nog enige warmte waardoor een holletje ontstaat waar de planten  het natuurgeweld uitstekend kunnen doorstaan. Rondom boomstammen zie je ook de sneeuw het eerst wegsmelten; de stam geeft nog wat warmte af. Die holle ruimtes onder de sneeuw bieden ook  fantastische schuilplekken voor de muizen en andere kleine zoogdiertjes die zich er kunnen verstoppen voor roofvogels, uilen, vossen enzovoort.

25 november 2008

Nog een foto die ik gisteren in het bos maakte.  In de bioscoop zag ik  een tijd geleden de drie delen van Tolkiens prachtig verfilmde epos "In de ban van de ring". In deel drie trekken de bomen mee ten strijde in de oorlog tegen de kwaadaardige Sauron. Toen ik deze besneeuwde naaldbomen zag staan, kreeg ik meteen die oprukkende bomen uit de film voor ogen. Degenen die de film hebben gezien, zullen dat vast begrijpen! Het lijkt net of deze naaldbomen voorwaartse bewegingen maken. Vandaag doet de zon een poging rigoureus af te rekenen met het winterse sneeuwdek. Tot blijdschap van de vogels.

24 november 2008

In het bos was het vanmorgen sprookjesachtig mooi! Doodstil, alleen een Raaf liet zich horen.  Nadat ik er een tijd gelopen had, begon het te dooien waardoor de sneeuw nat en zwaar werd. Overal om mij heen hoorde ik vervolgens de doffe knallen van afbrekende takken die de last niet meer konden dragen. Dat was angstaanjagend en ik bevond me diep in het bos.... Ondanks alles heb ik volop lopen genieten van dit schitterende wintertafereel!

23 november 2008

Ik kan het nooit nalaten om in de herfst mooie, afgevallen bladeren op te rapen. De plataan heeft fraai ingesneden blad, dat van de esdoorn is schitterend gekleurd, de tulpenboom heeft weer heel apart gevormd blad en de Amerikaanse eik herbergt alle zomerwarmte nog in haar afgeworpen bladeren. Ik leg ze te drogen in oude telefoonboeken en als de oudste kleinkinderen komen, maken we er kaarten van die volgende maand naar  familieleden en vrienden gaan. Ik plak ze ook wel eens in een schrift, waarna de kinderen er de namen bij moeten zoeken. Dat is een leuke bezigheid en ze leren er ook nog van. Ik zeg het altijd tegen ieder die het horen wil: met de natuur kun je alle kanten uit!

22 november 2008

Dat het herfst is, zullen we weten! Waaiden gisteren tijdens een kwartier durende felle storm bomen uit de grond (dat is nou zinloos geweld!), vanmorgen werden we wakker en was de wereld om ons heen wit besneeuwd. Altijd weer een mooi gezicht. Het feest was maar van korte duur want de zon en de oplopende temperatuur deden de sneeuw al snel weer smelten. De opvolgende sneeuwjachten waren niet meer van blijvende aard. Ik keek in mijn fotoarchief en zag dat vorig jaar op 21 november de omgeving hier in een fenomenaal sprookjesland veranderd was. Foto's daarvan staan in mijn winteralbum. Grappig dat nu de eerste sneeuw dit jaar op hetzelfde tijdstip is gevallen.

21 november 2008

De wind giert om het huis, regen striemt tegen de ramen, het is herfst!! Geen weer om erop uit te trekken en dat is jammer want ik hoorde over een plek waar Ransuilen zitten en daar had ik graag even willen gaan kijken. Dat moet dan maar even wachten, in de hoop dat de uilen er blijven. Buiten staan de mooie rode rozenbottels heen en weer te zwiepen op de takken. Een paar takjes op een kleine vaas, samen met wat bloeiende winterjasmijn en je hebt weer een stukje zon in huis!

20 november 2008

Onze heidevelden hebben feitelijk niets natuurlijks meer maar omdat we dit cultuurlandschap zo mooi vinden willen we het in stand houden. Natuurlijk ook omdat het een overblijfsel is uit het verleden. Vroeger waren er nog heel veel schaapskuddes die de heide afgraasden waardoor de velden open bleven. Nu zijn die er hier en daar nog wel maar ze zijn niet groot genoeg om al het benodigde graaswerk te verrichten. De Loenermark  (prachtig wandel- en fietsgebied) heeft ook een schaapskudde maar desondanks moet de heide geplagd of afgebrand worden om de enorme hoeveelheid vergrassing door Bochtige smele terug te dringen. Zou de heide niet worden onderhouden, dan zou die al rap verdwijnen door oprukkend bos, gras, vossebes en andere soorten. Maar al dat werk is de moeite meer dan waard want in alle jaargetijden is het hier mooi!

18 november 2008

Kringloop.
Het blad heeft weer z'n taak vervuld
en ligt nu langzaam te vergaan
tot eer en glorie van de aarde
waar bomen in te rusten staan.
Stille kracht werkt ongezien
aan het voorjaar dat stil wacht.
Hier is ook de dood van waarde,
in de grond krijgt afbraak macht.
 

17 november 2008

Een rivier trekt altijd mensen aan. Je kunt er urenlang doorbrengen met het kijken naar het kabbelend water, naar de watervogels die zich er ophouden of naar het botenverkeer. De IJssel is eigenlijk overal en altijd mooi maar op heldere najaarsdagen, met het prachtige licht, is het er dubbel genieten.  Jacq. P. Thijsse schreef er een Verkade-album  over vol en dit jaar verscheen de poziealbum "Dichter bij de IJssel", met nieuwe gedichten. Maar ook vroegere dichters, als bijvoorbeeld Ida Gerhardt schreven over deze  rivier.  Bij de veerpont in Dieren is altijd veel vertier. Mensen komen vaak met hun auto naar de kade, thermosfles koffie mee, en dan maar kijken en genieten van wat er op en langs het water te zien is.  Het uitzicht is er wijds, de luchten vaak indrukwekkend mooi en telkens is de sfeer er anders.

16 november 2008

In het bos kun je nauwelijks nog zien waar je loopt. De hele bodem is bedekt met een dikke luchtige bladlaag. Bovenop dat pas gevallen blad heeft ergens een spinnetje een web geweven. Zou dat beestje nu echt de illusie hebben dat hier wat te vangen valt? Heeft het spinnetje honger en daardoor uit radeloosheid maar ergens een vangmatje geweven? We zullen het nooit weten!

15 november 2008

Dat merels braakballetjes produceren, zag ik voor het eerst toen zo'n vogel eens op het besneeuwde gazon een klein rood balletje uitspuwde. Door de kleur van het braakballetje kon ik het eenvoudig terug vinden en zien dat het bestond uit kleine pitjes. Vanmorgen zag ik opnieuw hoe een merelman zijn snavel wijd opensperde, een paar kokhalsbewegingen maakte en iets uitspuugde. Grappig, je denkt bij braakballen eigenlijk alleen aan uilen en roofvogels. Het produceren van braakballen is eigenlijk heel slim want het spaart de darmen heel wat werk. Reigers, kraaien en meeuwen produceren ze maar ook ijsvogeltjes. Zo'n klein balletje bestaat natuurlijk geheel uit visgraatjes. Op de foto is links de braakbal van een steenuil te zien en rechts die van een ransuil.

14 november 2008

Als uitgelaten feestvierders hangen deze paddestoelen op de boomstam te lellebellen. Het is de Honingzwam ( Clitocybe melea), die wat later in de herfst verschijnt. Een beruchte parasiet die de boom langzaam maar zeker vernielt. De lange draden van het mycelium lopen aan de binnenkant van de schors, op zoek naar cellulose. Ze breken de houtstof af waarna de cellulose vrijkomt en  de boom gaat daardoor  uiteindelijk  ter ziele. Ligt het mycelium in de bodem dan lopen de zwamdraden van de ene boom naar de andere en kunnen zo een hele rij aantasten. Zolang het niet vriest, blijven de vruchtlichamen van allerlei paddestoelen verschijnen maar hun leven is aanmerkelijk korter dan de exemplaren die eerder in het najaar verschenen. Toen was de bodem veel minder koud en de nachten aanmerkelijk minder vochtig. En de vele regenbuien die we hadden en nog krijgen, doen de rest! Als je de steel van de honingzwammen verwijdert, kun je de paddestoel eten. Ik begin er maar niet aan.

13 november 2008

Vandaag doet de zon haar best om het van de buien te winnen en dat lukt aardig. De wereld verandert op zo'n moment compleet! Het licht is prachtig en diffuus. Het resterende blad, voornamelijk van beuk en eik, staat roestbruin te imponeren. Als je onderweg bent, wil je overal wel even stil staan om te genieten van deze grandioze finale in de natuur. Nog even schitteren de bomen op volle sterkte om straks maandenlang te staan rusten in de bodem. Even geen problemen met verzuring, vermesting en verdroging van de bodem maar gewoon stilstaan, het winterseizoen laten passeren  en wachten tot in het voorjaar weer werk aan de winkel is.

12 november 2008

Alleen de kelkblaadjes zijn nog over...
Het begint aardig kaal te worden in de natuur. Door de wind die de laatste dagen enthousiast door het overgebleven gebladerte joeg, is er veel nog resterend blad van de takken verdwenen. De enorme bladeren van de Duitse pijp die in onze tuin staat, warrelen als bruine schijven in het rond en of je het nu wilt of niet, je moet er nu echt aan geloven: het seizoen van kleurloze dagen, kilte en mist, korte dagen en lange nachten is onherroepelijk aangebroken. Vogels kunnen nog best zonder onze hulp maar ze zijn er als de kippen bij als ze vanuit hun slaapplaatsen regelrecht naar een voerplank kunnen vliegen die voorzien is met lekkere hapjes. Want na de lange nachten knagen de maagjes. Dus voeren wij gemengde zaden, zonnepitten en fijngehakte pinda's . En we genieten enorm van alle vogels die daar op afkomen.

9 november 2008

De bosgrond aan de Veluwezoom is hier en daar behoorlijk leemachtig. Als het veel geregend heeft, moet je op sommige paden behoorlijk oppassen niet onderuit te gaan. Het is er glibberig, ongelijk en overal liggen regenplassen die niet weg willen zakken. De laatste tijd heb ik geen zwijnen meer gezien, hetgeen niet verbazingwekkend is. In het bosgedeelte rondom mijn woonplaats is nauwelijks iets te eten. Dus trekken de zwijnen wat verder weg. Maar soms kom je toch bewijzen tegen dat  ze er wel recent geweest zijn, zoals bij deze plas waar de afdruk van een zwijnenlijf goed zichtbaar is. Zo'n zwijn laat zijn lichaam voluit in de modder gaan en als je wat nauwkeuriger kijkt, vind je soms nog van die stijve haren uit hun vacht, die in de modder achterbleven. 

8 november 2008

Stort alles buiten zo'n beetje in elkaar: beschimmelde paddestoelen, rottend blad, aftakelende tuinplanten, de onvolprezen Winterjasmijn (Jasminum nudiflorum) staat te bloeien alsof het lente is. Een heerlijke plant vind ik dat, de laatste die ik ooit uit onze tuin zou verwijderen. Deze soort is een zogenaamde naaktbloeier, er verschijnen bloemen terwijl er nog geen blad is. De Winterjasmijn is een kortedagplant, hetgeen betekent dat hij maar weinig daglicht nodig heeft om in bloei te geraken. Zodra het gaat vriezen, stopt de plant met bloeien maar bij afwezigheid van vorst, gaat hij weer onverdroten verder. De bloei gaat door tot vroeg in het voorjaar. Dan is hij een welkome nectarbron voor ontwakende insecten. Wie last heeft van grijze, grauwe dagen die in dit seizoen nogal veel voorkomen, moet een Winterjasmijn kopen en zodanig planten (desnoods in een grote pot) dat je er de hele dag zicht op hebt. Echt waar, hij heeft een louterende werking,  je wordt er een vrolijk mens van!

7 november 2008

Als een elfje uit een tekenfilm kwam deze Gaasvlieg (Chrysopa perla) door de nevel op mij afgedwarreld, om toen om een boomstam neer te strijken. Dit insect vlieg nogal onbeholpen, de vleugeltjes "wiekelen" meer, daarom vallen ze al snel op. Doordat hun vleugels net glas-in-loodraampjes zijn, glanzen al die afzonderlijke vakjes je tegemoet. Ze lijken zo teer, deze insecten die niets met echte vliegen van doen hebben maar ze zijn toch in staat de winter te overleven en in de lente weer vrolijk verder te vliegen. Ze overwinteren in schuren e.d. maar komen ook in huis om een tijdelijk plekje te zoeken en ik soms zie je ze dan opeens 's winters rondvliegen, door onduidelijke reden wakker geworden. Net als de larven van het lieveheersbeestje kunnen ook de larven van de gaasvlieg heel wat bladluizen naar binnen werken en daarom zijn het nuttige diertjes in de tuin. Ze hebben een bijzondere manier van eitjes leggen: vrouwtje gaasvlieg maakt aan een blad een lang, stijf,  draadje, meestal dichtbij de bladluizenkolonie, en aan het eind daarvan worden de eitjes afgezet. Zo zijn ze enigszins veilig voor passerende mieren die ook op de bladluizen afkomen. Ik vind het sprookjesachtige wezentjes om te zien.

6 november 2008

De laatste voorbije dagen waren vlees noch vis, er zat smaak noch kraak aan, ze raakten kant noch wal en ik houd er niet van. Het is me allemaal veel te grauw en mat. Buiten is het kil en vochtig, veel bomen zijn inmiddels kaal geworden. De eiken staan er momenteel werkelijk prachtig bij. Nog even een korte grandioze finale alvorens ook zij het blad laten vallen. Als het al niet afgerukt wordt door een stevige windvlaag. Veel kleur blijft er dan niet over. Hier zie je nog wat bleke koekoeksbloemen, daar een zielig plant van het Jakobskruiskruid die niet van plan is het bijltje er nu al bij neer te komen.  Dapper blijft de plant bloemen produceren en die worden meteen met door vocht bepareld spinrag bedekt.  Wel mooi!

5 november 2008

Onder mijn ogen wordt het land vermoord
beroofd van zijn bezittingen.
Bomen worden geveld, dieren weggenomen
en een oneindig niets ligt voor me,
wegen leiden naar nergens.

uit: Mist, Inez Meter

4 november 2008

Er is misschien wel geen tweede te vinden die het z leuk vindt om het de vogels naar de zin te maken als Jeanette, ergens in Nederland. Haar tuin is zo uitgekiend ingericht en beplant dat de meest bijzondere vogels er leven en nestelen. In de winter is het daar een waar vogelparadijs en onder andere haar "blikvangers" zijn mateloos gewild onder de gevederde vriendjes. Het is dus de moeite waard het recept hiervoor verder te verspreiden. Nodig zijn: een leeg conservenblik, 2 postelastieken, 1 takje of stok, een touwtje, ongebruikt  frituurvet, en een vulling van strooivoer dat je eventueel nog kunt aanvullen met fijngestampte pinda's, insectenvoer e.a.
Laat in het blik alleen de bodem zitten en maak aan boven- en onderkant een gaatje;  bind daar een touwtje aan vast. Doe de elastieken om het blik en knoop dan de touwtjes samen, zodat het blik kan worden opgehangen. Smelt het frituurvet zachtjes in een pan en roer er flink wat vogelvoer doorheen. Laat de pan afkoelen in een bak water en als het vet begint te stollen, wordt het blik gevuld. Laat dit door en door koud worden in de koelkast. Verwijder dan voorzichtig de bodem uit het blik. Steek een stok door de elastieken en hang het geheel ergens in de tuin op. En dan maar nauwgezet kijken wat er op afkomt! Ik ga morgen snel wat blikvangers maken.

2 november 2008

Paddestoelen mag je ongegeneerd onder hun rokken kijken. Het is zelfs aan te bevelen want alleen dan kun je zien waar je mee te maken hebt: gaatjes- of plaatjeszwammen. De Dennenschelpzwam (Panellus mitis) is een heel klein wit paddestoeltje dat als een schelpje vastzit op oude, dunne naaldboomtakjes. Als ik zulke takjes op de bosbodem vind, neem ik ze altijd mee naar huis. Het zijn de kabouters onder de paddestoelen. Thuis leg ik zo'n takje met de voet in het water van de vijver, zodat het hout vochtig blijft, en zo kan ik nog dagenlang genieten van deze kleine juweeltjes. Voor wie het leuk vindt paddestoelen te determineren, is hier een website waarop relevante informatie staat: http://www.entoloma.nl/html/nederlands.html

1 november 2008

"Komt Allerzielen met zonneschijn, winter zal het spoedig zijn", aldus een van de gezegdes die onze voorouders er op na hielden. Als het klopt, hoeven we niet te vrezen voor een strenge winter. Aan de Veluwezoom is het grijs en regenachtig.  Allerzielen was vroeger een belangrijke dag voor katholiek Nederland. Er werd gebeden voor de dolende zielen die nog ergens in het "voorgeborchte" waren, in de hoop ze op die manier in de hemel te krijgen. Ook werden bloemen gelegd op de graven van overleden dierbaren. Het was echter ook een eikpunt in het dagelijks bestaan van de boeren. Na Allerheiligen was het werk op het land voorbij. Er werd na deze datum niet meer geoogst, geploegd en gezaaid. De seizoensarbeiders kwamen naar huis om met hun gezinnen Allerheiligen te kunnen vieren. Hierna brak het winterseizoen aan waarbij de accenten op andere werkzaamheden kwam te liggen. Wat was het leven vroeger eigenlijk duidelijk en overzichtelijk!  De mensen van nu staan niet eens meer stil bij het wisselen der seizoenen. De ene dag glijdt over in de andere, zelfs de zondagsrust bestaat niet meer.

31 oktober 2008

Vochtige lucht en lichte vorst maken van afgevallen blad iets moois. Het zijn altijd de randjes en de nerven die het eerst met ijsnaaldjes bezet worden. Hebben we in het voorjaar de IJsheiligen, momenteel hebben we de IJsduivels. Die heersen tussen 28 oktober en 2 november. Ze komen dit jaar precies als gepland. Ze delen even een gevoelige tik uit en gaan er dan weer vandoor.

30 oktober 2008

De dag van gisteren begon geweldig! In een wit bevroren wereld hingen blad en bloemen als gesuikerde schoonheden aandacht op te eisen. Zo mooi! Nevel hing over de velden en nadat de zon die grotendeels had opgelost, was de hemel verrukkelijk blauw, maar toch nog ietwat wazig. Koeien stonden verstild in de weilanden, plantenstengels waren versierd met bedruppelde webben, de lucht tintelde van frisheid en alles bij elkaar gaf dat een groot gevoel van welbehagen. Zulke dagen geven een mens een heleboel energie!

29 oktober 2008

Dit vind ik nu een leuke vondst! Elke herfst zoek je ernaar zonder ze te vinden en nu liggen de sparrenkegels waar piepkleine paddestoeltjes op groeien gewoon voor het oprapen! Dankzij het kleddernatte bladerdek op de bosbodem. De komende nachten kunnen we vorst verwachten, dat betekent voor veel paddestoelen het einde. Heel vaak heb je al in de oktober een paar van die verwoestende vriesnachten waarna het tot januari dan weer heel zacht blijft. Onuitstaanbaar vind ik dat! Zulke nachten maken in korte tijd rigoureus korte metten met alles wat nog bloeide. Maar ja, het hoort er nu eenmaal bij in ons klimaat.

28 oktober 2008

De vele regen maakt het bos tot een modderpoel. Het is er ongelooflijk herfstig: kil, stil en vochtig. Af en toe klinkt de schreeuw van een gaai. Opeens wordt de stilte verstoord door een enorme knal uit een jagersgeweer. Blijkbaar is het eerste schot afdoende want meteen keert de stilte terug. Dan klinkt even later de roep van een Zwarte specht: kri-kri-kri. Het doet me terug denken aan een week geleden toen ik hier liep met mijn oudste kleinzoon. We hoorden toen ook de zwarte specht met de rode pet. Ik vertelde dat deze vogel ook nog een andere roep heeft en ik deed het voor: gluuu-gluuu-gluuu. Tot mijn stomme verbazing begon de specht terug te roepen en zo stonden we wel vijf minuten met elkaar te communiceren. Mijn kleinzoon was danig onder de indruk van zijn oma die met vogels bleek te kunnen praten. Ik wil proberen of het opnieuw lukt. Spiedend kijk ik om mij heen of er niet iemand in de buurt is en begin dan de specht  te roepen. En waarachtig, hij nadert en begint ook nu  weer terug te roepen. Leuk!!

26 oktober 2008

Doordat we vandaag weer teruggingen naar de wintertijd, die feitelijk de juiste tijd is, kon iedereen desgewenst een uurtje langer slapen. Mijn bioritme laat zich niet zo makkelijk voor de gek houden en het kost me jaar in jaar uit weer een week voordat mijn gestel weer in de pas loopt met de kloktijd. Ook de kat moet beetje bij beetje opnieuw geprogrammeerd worden. Het afschaffen van de zomertijd staat regelmatig ter discussie want niet iedereen is er blij mee.  In 1946 werd de zomertijd al eens afgeschaft maar na dertig jaren opnieuw ingevoerd. Het schijnt dat ouderen en jonge kinderen de meeste problemen hebben met de aanpassingen van hun biologische klokken. Vooral in het voorjaar kost dat meer moeite.
Deze gele rups van de Agaatvlinder (Phlogophora meticulosa), die in werkelijkheid felgroen was, kwam ik vanmorgen tegen op het bospad waar hij prachtig afstak tegen de bruine beukenblaadjes. De vlinder is zeer algemeen en de rups kan van bruin tot geel en groen variren.

25 oktober 2008

Als de bomen het bladgroen in de herfst in hun stam en takken terugtrekken, laten de bladeren hun ware gezicht zien. De tulpenboom heeft mooi gevormde bladeren maar in de herfst blijven ze als saaie bruine blaadjes over. Het appelblad wordt felrood door de kleurstof antocyaan. Onder invloed van koude wordt daarvan veel gevormd en krijgen ook bijvoorbeeld appels hun mooie blossen. De eikenbladeren spannen de kroon, zij bevatten een feest van kleuren. Uiteindelijk dwarrelen ze neer op de bodem waar ze langzaam vergaan en vertrapt worden. Maar niet getreurd, de bomen hebben inmiddels voor nieuw blad gezorgd, dat ligt al in aanleg verborgen in hun knoppen en hoeft in de volgende lente alleen nog maar volgroeid en ontplooid te worden.

24 oktober 2008

Een plant moet zien te bereiken dat vruchten of zaden niet op een kluitje bij elkaar op de grond vallen. De balsemien schiet ze daartoe een eind weg, net als het viooltje en de lupine. Andere planten laten ze meevoeren door de wind: esdoorn, paardebloem, linde. De Kardinaalsmuts (Euonymus) laat ze vervoeren door vogels. Ik zie nu regelmatig de zwartkop de oranje zaden uit het omhulsel halen. Via de spijsvertering van de vogel doorlopen de zaden een proces ter bevordering van het ontkiemen van het zaad. Waarom dat nu zo ingewikkeld moet, ik zou het niet weten. Misschien hebben deze vruchten daarom wel zo'n opvallende kleur, alsof ze de vogels toeroepen: hier hangen wij, neem ons mee! Wat ook nog meehelpt is dat de vruchtjes extra opvallen doordat ze nog aan de takken hangen als het blad al losgelaten is.

23 oktober 2008

Als ze nog jong zijn en strak in hun vel zitten, zijn ze op hun mooist, de Goudvliesbundelzwammen (Pholiota aurivella). Als hun hoeden nog bolvormig zijn, met donkere vezelstukjes erop, lijken ze wel overgoten met glanzende gelei. Eenmaal volwassen geworden, ogen ze een stuk minder attractief. Waar doet me dat toch aan denken! Toen ik ze op een oude boomstronk stond te fotograferen hoorde ik rondom mij het geroep van zwartkoppen. De vogels bleken  te foerageren op de zaden van de berenklauw die hier volop stond. Terwijl ik er een poosje naar stond te kijken, bedacht ik me dat er eigenlijk altijd wel weer mooie natuurmomenten zijn, wanneer je er ook op uittrekt en waar je ook bent! Het gaat erom dat je je ervoor open wilt stellen. Bij de een gaat dat bijna vanzelf, de ander moet het leren maar als je je er op toelegt, zal het steeds beter lukken. En dan is het genieten; een mens wordt er een stuk rijker door.

22 oktober 2008

Ik ben erg gesteld op de Turkse tortel (Streptopelia decaocto). Aandoenlijke, sierlijke en  aardige duifjes die het hele jaar bij ons blijven. In tegenstelling tot veel andere mensen heb ik ook geen hekel aan hun gekoer. Altijd zie je ze je ze met z'n tweetjes en altijd heel dicht bij elkaar of dicht naast elkaar terwijl ze in elkaars veertjes kroelen.  Ze leven hoofdzakelijk van zaden maar pakken af en toe een rupsje of een kevertje.  Ze hebben al snel door dat er in de voederhuisjes en op voerplanken iets te halen valt en zijn er dan als de kippen bij. Het zijn vogels die te vinden zijn bij menselijke bewoning omdat daar altijd wel voedsel te vinden is. Oorspronkelijk kwamen ze uit India maar hebben zich de laatste eeuw enorm in noordwestelijke richting weten uit te breiden. Dat ze tropische voorouders hebben gehad is nog terug te zien in strenge winters waarin ze bij bosjes sneuvelen. Dat komt voornamelijk doordat hun pootjes niet tegen heel lage temperaturen bestand zijn, en bevriezen. Gelukkig voor deze torteltjes hebben we koude winters niet zo vaak meer.

21 oktober 2008

Wij dachten dat het een uitstekend idee was om in de herfst onze klimop te snoeien, zodat de planten in de borders er niet zo veel meer van te lijden zouden hebben. De klimop groeide al over de dakveren en dat was niet de bedoeling. Nadat we gisteren al een aardige hoeveelheid van de takken hadden gekortwiekt, merkten we dat er toch wel rg veel lieveheersbeestjes rondvlogen. Ze kropen in ons haar, over onze handen, kleren en over de planten, zoals deze geranium. Toen realiseerden wij ons dat we met ons snoeiwerk honderden kevertjes gestoord hadden. Die hadden tussen de takken en de groene blaadjes een plekje opgezocht om te overwinteren. Dat vonden we geen leuke ontdekking! Maar helaas, het kwaad was al geschied. Gelukkig was het een heerlijk zonnige dag en hopelijk hebben de kevertjes snel een nieuwe plekje gevonden. En wij zullen nooit meer de klimop zo laat in het jaar snoeien.....

20 oktober 2008

Galappeltjes met hun bewoner(s) vallen nu met blad en al op de bosbodem. Zit er een gaatje in zo'n appeltje, dan is de bewoner gevlogen. Deze  eikengal bevat nog een vrouwelijk galwespje. Alle galappeltjes die er nu zijn, bevatten vrouwtjes. Deze insecten kennen een ongeslachtelijke en een geslachtelijke voortplanting. De wespjes die uit de huidige galappeltjes tevoorschijn komen, leggen onbevruchte eitjes in de winterknoppen van bomen. In plaats van een mooi galappeltje verschijnen hierna zogenaamde fluweelgallen. Als de daarin levende larfjes in het voorjaar als galwesp uitvliegen, zijn dat weer mannetjes n vrouwtjes. De vrouwtjes leggen nadat ze gepaard hebben, in het nieuwe eikenblad eitjes en daaruit komen dan  weer uitsluitend vrouwelijke wespjes. Zo'n galappeltje is een celwoekering van het blad, de gal groeit om het eitje heen en het larfje voedt zich naderhand met de binnenkant van de galappel. Er zijn allerlei soorten gallen, soms bevatten ze een enkel wespje of mugje, soms zitten er diverse kamertjes in en ook komt het voor dat zich in zo'n gal een hele mini-leefgemeenschap bevindt.
http://nl.youtube.com/watch?v=DOEgbpM-hc4

19 oktober 2008

Gewoon Elfenschempje (Mycena pura) op landgoed Heuven in Rheden.
Vandaag viert onze Nederlandse Mycologische Vereniging haar 100-jarig bestaan met een prachtige tentoonstelling van maar liefst 400 verschillende soorten paddestoelen die gerangschikt zijn naar biotoop. Er kan aan geroken worden, en van gegeten want dat is een belangrijke middel voor determinatie. Kindertjes kunnen geschminkt worden tot ze een paddestoelenkoppie hebben, er zijn lezingen die ook voor de kleintjes leuk zijn en er worden wandelingen georganiseerd. U kunt er terecht tot 17.00 uur.  In ons land komen zo'n 4000 verschillende paddestoelen voor. Daarvan zijn er 2000 plaatjeszwammen (op een steel) en daarvan staan er weer 1600 op de Rode Lijst.  Met veel soorten gaat het aardig goed in ons land maar voor veel andere ook weer niet. Belangrijkste oorzaak daarvan is de vermesting van de bodem: er komt nog steeds 30 kg stikstof per ha uit de lucht, terwijl dat vroeger 5 kg was.

18 oktober 2008

Soms zoek je naar bepaalde paddestoelen en vind je ze niet, een andere keer kijk je niet eens naar ze uit en komen ze zomaar op je weg.  Deze Plooivoetstuifzwam (Calvatia excipuliformis) heb ik in mijn groene omgeving nog niet gezien. Deze was er een van een hele boel die zomaar in een slordig, en door de gemeente slecht onderhouden stukje groenstrook stonden.  Een fraaie kastanjekleurige stuifzwam die op brede voet leeft. Er zijn veel stuifzwammetjes - of buikzwammen - en momenteel zie ik de kleinere soorten als Parelstuifzwam volop verschijnen tussen het afgevallen blad. Sommige zijn al in een wat verder stadium en rijp om hun sporen te verspreiden. Ik kan nooit nalaten om even voor regendruppel te spelen en heel zacht op zo'n buikje te drukken, waarna duidelijk zichtbaar een wolkje van sporen opstijgt.

17 oktober 2008

Tot mijn stomme verbazing zag ik vanmorgen vroeg een zwijn in het bos met een paar heel jonge biggetjes. De normale periode waarin een zwijn jongen krijgt, valt van heel vroeg in het jaar tot ongeveerd de zomer. Maar in oktober, dat is heel uitzonderlijk. Deze aandoenlijke kleine biggen in hun streepjespyjama's zullen het dan ook wel niet overleven. De koude vochtige nachten en de komende schrale wintertijd bieden geen goede vooruitzichten voor deze dieren. Bovendien is de jacht op zwijnen nog steeds open hetgeen de nodige stress en onrust voor deze diergroep teweeg brengt. De foto is niet vanmorgen gemaakt, de dieren waren me ditmaal te snel af.

16 oktober 2008

Met gemengde gevoelens zie ik hoe voortvarend de herfst dit jaar doorzet! De laatste jaren kwam het voor dat eind november het blad nog aan de beuken zat. Daar ziet het nu niet naar uit. Door de koude nachten van de laatste weken worden de bomen aangezet tot het loslaten van hun bladeren. Ook worden door de lage nachttemperatuur de herfstkleuren gentensiveerd.  Vooral de esdoorns staan te vlammen momenteel. Ik zag hier in de buurt al volledig kale berken, krentenbomen en hazelaars. Dat is echt heel vroeg. Ook veel andere bomen laten al erg veel blad vallen.  Ieder jaar kost het mij weer moeite me gewonnen te geven aan het bladerloze seizoen en vaak vind ik dat dat ook zo lang duurt.  Niet voor niets voel ik bij het opnieuw uitbotten van de bomen in het voorjaar de energie weer in mij toenemen. Nee, herfst, maar sterker nog de winter, zijn niet mijn favoriete seizoenen.

15 oktober 2008

In de IVN-tuin in Rheden, die zich naast het bezoekerscentrum bevindt, vliegen bij dit mooie weer nog steeds vlinders. Gehakkelde aurelia', Atalanta, Kleine vos, Distelvlinder enzovoort. Deze prachtige verse Dagpauwoog was nota bene de eerste van deze soort die ik dit jaar zag. Insecten zijn koudbloedige dieren, ze sterven aan het eind van de zomer en/of de herfst. Enkele exemplaren slagen er in te overleven of weg te trekken, zoals de Atalanta en de Distelvlinder. Dat deze tere diertjes in staat zijn naar het Middellandse zeegebied te vliegen, of zelfs naar Noord-Afrika is verbazingwekkend. Over het algemeen echter is dit soort diertjes een zeer kort leven beschoren. Er zijn er zelfs, haften bijvoorbeeld, die niet eens een mond hebben. Zijn ze eenmaal verpopt tot een imago ("eindproduct") dan dienen ze uitsluitend nog als middel tot voortbrenging van nageslacht. Daarna is het finito!  Alleen nog maar  eitjes leggen en vervolgens doodgaan.

14 oktober 2008

Aan de voet van de Posbank groeit een onwaarschijnlijk aantal exemplaren van de Vliegezwam (Amanita muscaria). Ik telde er meer dan honderd!   Over het algemeen  moet je wel van goede huize komen om exact te kunnen vaststellen om welke soort het gaat. Vooral als je er van houdt paddestoelen te consumeren is het belangrijk te weten of je te maken hebt met een eetbare soort, een paddo of een gifkop. Het determineren van paddestoelen, waarvan vele ook nog erg op elkaar lijken, is geen sinecure. De vliegezwam is ook giftig, ook al zitten er vaak kabouters op. In de hoed zit muscarine. Van dit ingredint werd vroeger gebruikt gemaakt om vliegen te vangen en te doden. Daartoe legde men zo'n hoed in een schoteltje melk of werd hij neergelegd besprenkeld met suiker.  Dat echte schoonheid van binnen zit, zoals vaak wordt beweerd, wordt ditmaal tegengesproken door deze onschuldig uitziende voortbrengsels uit het schimmelrijk. Want vliegezwammen zijn mooi van buiten maar hebben in hun binnenste een verborgen agenda!

13 oktober 2008

Vooral op de heide zijn de ontelbare spinnenvangmatjes zichtbaar. Het lijkt net of iemand een heleboel witte zakdoekjes heeft rond gestrooid. Door de dauw die zich gedurende de nacht op de kantwerkjes vasthecht komt opeens aan het licht hoe ontzettend veel spinnen zich in de hei ophouden. Natuurlijk waren zij er altijd al, alleen zagen we ze niet.
Spindraad is het sterkste natuurlijke materiaal op aarde, het heeft een antiseptische werking, het is dunner dan een mensenhaar en sterker dan staaldraad. Alle spinnen kunnen spinnen maar ze doen het niet allemaal. De een volstaat met het weven van een enkel struikeldraadje, de ander maakt een trechter en weer een ander een wielweb of een matje. Spinnen gebruiken hun draden ook voor andere doeleinden, ze verpakken hun eitjes er in of ze laten zich ermee door de wind vervoeren. Hebben ze een goed landingsplekje gevonden dan blijven de draden achter als de bekende herfstdraden die je in dit jaargetijde tegenkomt. Hoe dit laatste in z'n werk gaat, is te zien op bijgaand filmpje. Wel even het geluid erbij aanzetten. http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20021104_spinnen02

12 oktober 2008

Ik waardeer het altijd zeer als iemand de moeite neemt mij een goede tip te geven. Dit was er zo een: de schitterende Grote oranje bekerzwam (Aleuria aurantia). Ze stonden in een verbazingwekkende hoeveelheid en idem formaat in de berm langs de autoweg. Deze opvallende zwammen beginnen als een beker, spreiden zich dan uit om vervolgens plat tegen de bodem te gaan liggen. In het middelste stadium zijn ze het fraaist. Deze paddestoel komt voor op arme leemachtige grond en die hebben we hier aan de rand van de Veluwezoom. Ik zag dat er nog flink wat exemplaren in ontwikkeling zijn dus ik ga er zeker nog even kijken de komende dagen!

11 oktober 2008

De dag van gisteren sloofde zich ongelooflijk uit om van zichzelf een succes te maken. Nou, dat lukte! Op de heide bloeide nog wat struik- en dopheide, de gele sterretjes van de Tormentil stonden te stralen alsof ze net zoveel plezier in de dag hadden als ik, torenvalkjes hingen biddend in de blauwe lucht en op plekken waar de zon nog niet had kunnen komen, verrieden talloze bedauwde webben de schuilplaatsen van heel veel spinnen! Ook de Gaspeldoorn staat weer in bloei. Werkelijk alles droeg bij aan de schepping van een werkelijk luisterrijke najaarsdag!

10 oktober 2008

De bodem is overal flink doordrenkt na alle regen van vorige week en dat is goed te merken aan de paddestoelen. Steeds meer vruchtlichamen van allerlei soorten verschijnen boven de grond. Deze porseleinzwammen zag ik hoog op een beukenstam groeien. De Porseleinzwam
(Oudemansiella mucida) doet zijn naam eer aan want doordat hij een beetje doorschijnend is, doet hij inderdaad denken aan porselein. Dat geeft deze zwammen een ietwat chique allure, vind ik. Ze groeien op levende beukenbomen maar ook op niet al te dikke dode beukentakken die op de grond liggen. Het is leuk om op een plek waar je paddestoelen aantreft, eens op je hurken te gaan zitten. Meestal ontdek je dan steeds meer kleinere soorten die je in het voorbij lopen heel snel over het hoofd ziet.  Doordat hun kleuren wegvallen tegen de bodem, vallen ze nauwelijks op.

9 oktober 2008

Dat de zwijnen in deze contreien honger hebben, is geen moeilijke constatering. Deze dieren liepen gisteren vlak langs het hondenlosloopgebied, door slechts een raster van elkaar gescheiden. Het bos bestaat hier uit naaldhout en hoe de dieren ook wroeten, ze zullen er niet veel vinden.  Overal zie je hoe grote stukken van de bosbodem omgewoeld werden door de zwijnen, op zoek naar iets eetbaars.  De vele beukenbomen die hier staan in dit gebied, hebben geen nootjes voortgebracht. Soms slaan beuken gewoon een jaar over, vaak als er het jaar daarvoor een flinke mast was. Het kan ook de koude zijn van afgelopen voorjaar, die de bloesem beschadigd heeft. Het ziet er volgens mij niet bepaald gunstig uit voor de zwijnen hier, met de winter nog voor de deur. Een tijd terug werden dieren in de bossen bijgevoerd als er voedselgebrek ontstond, tegenwoordig is dat verboden. We spelen gewoon dat we hier echte, wilde natuur hebben.........

8 oktober 2008

Alhoewel het Lelietje-der-dalen (Convallaria majalis) in het voorjaar bloeit, rijpen de bessen pas laat in het jaar. En nooit vindt je een takje vol bessen, het zijn er maar een of twee.  De bloempjes waren vroeger populair in een bruidsboeket, zelf had ik ze ook. Ze zien er maagdelijk uit en geuren verrukkelijk, alhoewel sommige mensen hoofdpijn schijnen te krijgen van de zoete geur. Raar eigenlijk dat deze sierlijke bloemetjes zo uit de mode zijn geraakt. De wortelstokken van deze plant zijn zo sterk dat ze bijna niet binnen de perken te houden zijn. In Parijs is 1 mei een nationale feestdag. Overal worden dan in de bloemenstalletjes lelietjes-van-dalen verkocht en door mensen gegeven aan iemand die ze aardig vinden.

7 oktober 2008

In het bos moet je netjes op de paden blijven, zo schrijven de regels voor. Maar soms is het heel verleidelijk om even de regels aan je laars te lappen! Dat doe ik soms als ik het stukje passeer waar mijn “sprookjesbos” zich bevindt. De bodem is er helemaal bedekt met sappig groen sterretjes- en ander mos. Oude stobben, halvergane boomstammen, alles is er groen. Op koude, natte dagen is het er ook heel stil. Dan sluip ik er doorheen, overal speurend naar piepkleine paddestoeltjes, diertjes, genietend van de mooie bosbedekking die behangen is met ontelbare glinsterende regendruppels. Je verwacht elk moment een kabouter vanachter een stronk te zien verschijnen. Dan waan ik me heel even Alice in Wonderland.

6 oktober 2008

De mestkeverfiles op de bospaden, en zelfs op het "drollenpad", zijn gereduceerd tot misschien nog 5% van wat het was.  De bosbodem ligt nu bezaaid met kleine zwarte keverlijkjes, al dan niet platgetrapt. Hun seizoen is zo goed als voorbij. Tot mijn verrassing stuitte ik tijdens het fotograferen van paddestoelen op een enorm aantal mestkevers op een grote, oude Reuzenzwam. Ik schat dat het er wel 150 in totaal waren.  Het vreemde was dat er in dit bos talloze reuzenzwammen groeien maar dit was de enige waar die kevers zo massaal op waren afgekomen. Zaterdag ben ik aan het eind van de middag nog eens gaan kijken en zag toen dat ze al een heel stuk van de zwam hadden opgegeten. Een galgenmaal dat er spectaculair uitzag!

5 oktober 2008

In korte tijd is er veel veranderd in het bos. Het is er nu herfst! De sprinkhanen die een week geleden nog volop te horen waren, is door het koude en natte weer het zwijgen opgelegd. Vogels laten zich niet horen, het bos is stil. Nu de bodem weer doordrenkt is, worden massaal paddestoelen de grond uit gejaagd. De diversiteit is nog niet groot, voornamelijk zwavelkopjes en inktzwammetjes steken hun koppen op. Altijd zijn ze met vele en telkens is dat een mooi gezicht. Vreemd is dat in oktober de heide opeens voor een deel is gaan bloeien. In augustus werd kennelijk niet alle kruid verschoten want het fraaie nazomerweer heeft de heide aangespoord nog een toegift te geven. Dit heb ik nog niet eerder waargenomen, heide die in oktober bloeit!

4 oktober 2008

De vogeltrek is in volle gang en soms hoor je 's nachts geroep van vogels die je niet herkent aan hun geluid. Spannend, het idee dat zo'n vogel bezig is aan een reis van duizend kilometers of  meer.  De Noordse stern is recordhouder. De vogel vliegt tweemaal per jaar de halve aardbol rond om van zijn broedgebied in het Poolgebied naar de Zuidpool te vliegen en omgekeerd. Dat is tweemaal 18.000 km. Ongelooflijk toch? Deze Fitis is inmiddels uit ons land vertrokken naar het overwinteringgebied aan de Middellandse zee. Maar als het hier niet al te koud wordt, schijnen sommige exemplaren gedurende de winter in ons land te blijven.  De vogeltrek is een van die fenomenen in de natuur waar je je over blijft verbazen! Alle organen die tijdens de lange reis niet nodig zijn, worden gereduceerd en wat juist wel nodig is, longen en vliegspieren, worden groter en sterker. Je realiseert je als mens meestal niet dat dieren in sommige opzichten veel beter zijn uitgerust dan mensen. Wat een fenomenale prestaties leveren de vogels!

3 oktober 2008

Het Lampionplantje (Physalis) is een echte woekeraar. Om die reden is hij niet vaak te zien in tuinen. Ondergronds maakt hij lange stengels om zich het jaar daarop wat verder van zijn eerdere standplaats boven de grond te werken. Dat doet hij omdat de bodem waarin hij staat bepaalde mineralen moet bevatten. Als die verbruikt zijn, gaat de plant het verderop zoeken. De lampionnetjes zijn blijkbaar een begeerlijk product want bij de plaatselijke bloemist zag ik ze liggen voor 15 eurocent per stuk! Ik deel ze kwistig uit aan wie ze hebben wil en bewaar er zelf een aantal voor de donkere dagen in december. Op een mooie tak wind ik dan eerst heel kleine kerstlampjes en prik daar de lampionnetjes overheen. Dat ziet er heel gezellig uit en ik beleef er meer plezier aan aan de kerstboom die altijd zo in de weg staat en waar ik snel genoeg van heb.

2 oktober 2008

Er kwam een dame aan de deur met in haar fietstas een dode vogel. Deze was tegen haar raam aangevlogen en helaas verongelukt. Omdat ze alles bijhoudt wat er om haar heen gebeurt, zo vertelde ze, en daar ook notities van maakt, wilde ze weten wat dit voor vogel was.  Het is een vrouwtje Gekraagde roodstaart. Wat een prachtige kleuren. Deze vogels zijn zomergasten in ons land. In de Achterhoek en de Veluwe zijn ze nog talrijk, in tegenstelling tot elders in het land. Helaas hebben ze een plek gevonden op de Rode Lijst. In deze tijd van het jaar vliegen ze weer terug naar Afrika om te overwinteren, altijd weer verbazingwekkend hoe zulke tere dieren in staat zijn tweemaal per jaar zo'n afstand te vliegen. In ons land komen ze broeden, het vrouwtje legt in mei mooie groenblauwe eitjes. Omdat de dame die hem bij me bracht dode diertjes altijd begraaft, heb ik haar beloofd op dezelfde manier voor deze vogel te zorgen.

30 september 2008

De Grote teunisbloem (Oenothera erythrosepala) produceert nog steeds grote gele blommen. Deze heeft spitse bloemknoppen in tegenstelling tot de Kleine teunisbloem die kegelvormige knoppen heeft. Van deze vrolijke bloeier wordt altijd beweerd dat haar bloemen pas open gaan tegen de schemer en zich weer sluiten als de dag aanbreekt. Tijdens het voorbije  zonnige weekend stond dit exemplaar nog vrolijk overdag haar citroengele bloemen te etaleren. Maar het kleinere zusje staat ook op de volkstuin en nu realiseer ik mij pas dat ik nooit heb opgelet of er verschil zit in beide planten. De grote is zo te zien geen nachtvlinder maar misschien de kleine wel. Dat moet ik, nu het nog kan, maar eens uitzoeken. De teunisbloem bloeit tot oktober.

29 september 2008

De zonovergoten zondag leek wel een afscheidscadeautje van het vertrekkende seizoen en  nodigde meteen uit  naar buiten te gaan. In deze tijd van het jaar heb ik steeds het gevoel dat ik vooral geen enkele mooie dag moet laten schieten want wat ons de komende maanden wacht in dit land is vooral veel grijs, zo is de ervaring. Het maakt altijd wat weemoedig, dat afscheid van de zomer. Regelmatig zijn nu de roodborstjes te horen, ze ruilden massaal het hoge noorden en koude oosten voor ons klimaat. Man en vrouw zingen beiden en doen dat ook in de winter veelvuldig. Een van de mooiste vogelliedjes die ik ken. Hier in het oosten is in de bosgebieden ook steeds vaker de Raaf te horen. Lange tijd was hij in Nederland niet meer aanwezig. Nadat enige exemplaren uit Sleeswijk Holstein in ons land werden uitgezet, hebben ze zich succesvol weten uit te breiden. Hun typische en luide "krok krok" hoor je al van ver. De Raaf is een heel intelligente vogel en wat nog meer bijzonder is: hij kan ondersteboven vliegen! Ik hoorde hem gisteren wel maar zag hem niet. Desondanks was het weer een aardig natuurmoment.

28 september 2008

Als mijn grootvader vroeger om een citroentje vroeg, kreeg hij een klein glaasje citroenbrandewijn met heel veel suiker! Dit Citroentje, dat feitelijk luistert naar de naam Citroenvlinder (Gonepteryx rhamni) heeft niets met alcohol te maken. Ik zag hem gisteren vliegen in onze tuin, wat sinds het voorjaar niet meer gebeurd was. Dit is de langstlevende inheemse vlinder in ons land, het insect kan een jaar oud worden. De vlinder overwintert onder dicht struikgewas of in een dichte graspol en al heel vroeg in het voorjaar fladdert hij op een mooie dag dan weer rond als de eerste vlinder in het nieuwe jaar. Als het weer meezit, kunnen we de Citroenvlinder ook in oktober nog zien vliegen. Daarna houdt hij het voor gezien en gaat in winterslaap. 2008 gaat de boeken in als het slechtste vlinderjaar ooit, zo laat de Vlinderstichting weten. Dat hebben we inderdaad gemerkt. De hele zomer waren vlinders afwezig, de laatste paar weken zien we ze hier en daar toch nog vliegen maar dat zal binnenkort wel snel minder worden met het vooruitzicht van regen en wind.

27 september 2008

Een paar dagen geleden zag ik in Den Haag een Nijlgans zitten op een tramhekje en een Vlaamse gaai op een verkeersbord. Dan realiseer je je opeens hoe de natuur in een grote stad enorm verschilt van de natuur in omgevingen met natuurgebieden. In de NRC las ik pas dat in de kom van Amsterdam maar liefst dertig paartjes IJsvogels leven en nestelen! Zo'n jaar of tien geleden, telde men in heel Nederland nog maar dertig paartjes. De IJsvogel heeft een enorme opmars gemaakt dankzij het weg blijven van strenge winters. Hier langs de Veluwezoom leven ze ook, vooral bij de vijvers op de diverse landgoederen, en bij de sprengenbeken. Ik sprak laatst iemand die zat te vissen bij kasteel Keppel. Hij vertelde dat  de IJsvogel wel eens op zijn hengel kwam zitten. Een natuurervaring van de bovenste plank! Toch is het nog altijd heel bijzonder dit "vliegend juweel" te spotten. Met enige regelmaat vliegen ze nog wel eens tegen de ruiten van huizen aan. Daarvan kreeg ik een paar dagen geleden nog een melding.

26 september 2008

Dit inktzwammetje, het Hazenpootje, (Coprynus lagopus) is wel een heel teer paddenstoeltje, dat geen lang leven beschoren is. Het staat nog niet in vol ornaat boven de bosbodem of het begint al te verinkten: de plaatjes waar de sporen tussen zitten, vervloeien tot een inktachtige massa. De zwarte vloeistof van deze paddestoelen werd vroeger inderdaad gebruikt als tamelijk kleurvaste inkt. Het uitstrooien van de sporen begint bij deze paddenstoel aan de buitenkant en zodra dit is gebeurd, begint het vervloeien van de hoed zodat het deel van de plaatjes dat nog sporen moet loslaten, weer aan de omtrek komt te liggen. Zo rolt de hoed zich langzaam op. Deze zwammen groeien graag op paden waarover  boomschors is uitgestrooid. In deze familie komen meerdere soorten inktzwammen voor. Het hazenpootje is bijna doorschijnend en zeer fragiel.

25 september 2008

Het Komkommerkruid (Borago officinalis) vind ik een van de mooiste planten. De hemelsblauwe kleur van de bloemen, de behaarde stengels, zeer fraai! Je moet ze alleen niet door je handen laten gaan want deze ruw behaarde verschijning is in direct contact niet bepaald aangenaam. De bloempjes zijn eetbaar en je kunt ze dus gebruiken als versiering in de sla of op een "voorafje". Als je ze invriest in ijsklontjes heb je ook iets moois om te presenteren. Hoewel ik het komkommerkruid nooit gezaaid heb, staat het toch op mijn volkstuin. En nu staat het volop te bloeien, op een rustig plekje zag het eindelijk kans te ontkiemen. De bloemen zijn zeer gezien bij hommels en sommige soorten solitaire bijen. En die ben ik graag van dienst!

23 september 2008

Er zijn nog maar weinig paddestoelen in het bos te vinden. Je zou denken dat het vele vocht van deze zomer ze massaal de grond uitgejaagd zou hebben, maar blijkbaar is de (bos)bodem alweer te droog nu het ruim een week niet meer geregend heeft. Maar toch kon ik deze zomer ook "mijn aardsterren" niet vinden. Ik stond jaren geleden mijn statief in de bosbodem te poten om een mooie boom te fotograferen toen ik tot mijn stomme verbazing rondom mij aardsterren ontdekte. Niemand had die daar ooit gezien en het bleek een opzienbarende vondst. Heel wat natuurliefhebbers kwamen kijken en nu voert jaarlijks de paddestoelenwandeling van onze IVN-afdeling langs dit bospad. Maar waarom ze er nu niet waren?? Elke augustusmaand neem ik er een kijkje en ik hoop toch echt dat ze er volgend jaar weer staan!

22 september 2008

"Zie de kastanjes aan de bomen en zie de eikels op het mos.
 Zie hoe alle blaadjes vallen, nu is het herfst in heel het bos"

Dat zongen mijn kinderen vroeger op de kleuterschool en het schiet altijd door mijn hoofd als ik deze tekenen van de herfst buiten weer waarneem. Gelukkig zitten de blaadjes nog wel even aan de bomen maar eikels en kastanjes vallen al wel volop. Vandaag begint officieel de herfst, ook al leerden we vroeger dat die op de 23ste september begon. Maar soms wijkt dat even af, net als in jaren met een schrikkeldag, dan moeten de aardse gegevens even weer opnieuw worden afgestemd. De herfst begint als de zon even lang boven als onder de evenaar staat. Dat is nu op de 22ste september, net als in het volgende jaar.

21 september 2008

De najaarskroeg is weer open! De zo goed als de laatste bron waar insecten zich kunnen laven aan nectar. Dat de klimopbloesem dit begeerlijke goedje overvloedig presenteert, is te zien aan de vele bijen, vliegen en hommels die er rondhangen. Te horen ook want met z'n allen produceren ze een imposant zoemend koor. Pas als de zon schijnt, komen ze te voorschijn. Insecten zijn koudbloedig en de laatste nachten waren niet bepaald vriendelijk voor ze. Ze hebben warmte nodig om goed te kunnen functioneren. De meeste insecten gaan aan het eind van de herfst, of soms al eerder, dood. Enkele weten de winter te overleven door een droog en veilig onderkomen te vinden. De gestreepte herfstvliegen (Musca autumnalis) bijvoorbeeld vormen een klonterige massa van vele exemplaren en is vooral in stallen te vinden waar ze zich schuil houden voor de perikelen van de winter. Ze vormen soms clusters van wel duizend vliegen. Samen ben je veiliger en kun je ook doelmatiger omgaan met je energie. Die staat straks in de winter op een zeer laag pitje, maar je moet toch wel in leven blijven.

20 september 2008

De appelboompjes in mijn volkstuin leverden maar liefst vier kratten vol lekkere, geurige vruchten. De dagen staan nu in het teken van het verwerken van al dit lekkers. We maken fijne sappen met vlierbes, framboos, rode bessen of druiven. Ook allerlei verrassende appelmoesjes gaan de vriezer in, Op die manier hebben we er de gehele winter plezier van. De rotte vruchten gaan op een schaal de tuin in en in een ommezien hebben de insecten die gevonden. De ene Gehakkelde aurelia na de andere komt erop gevlogen en snoept van de appels die wij versmaden. Zo zijn alle parijen weer dik tevreden!

19 september 2008

Van mijn volkstuin heb ik twee rupsen van de Koninginnepage mee naar huis genomen. Ik hoop dat die in mei twee verblindend mooie vlinders zullen opleveren! Twee dagen nadat ik ze in een bak gezet had, was er al een verpopt. Zodra de hormonen beginnen te gieren in het kleine lijfje, begint zo’n rups als een gek heen en weer te lopen op zoek naar een geschikt plekje om te verpoppen. Vervolgens klimt hij tegen een takje, gordt zich vast met een spinseldraadje, krimpt in elkaar, en dan gebeurt het wonder! Zijn huid verandert in een lindegroen popvelletje en daarbinnen wordt zijn lijfje opgelost en uit de restanten ontstaat een geheel ander en nieuw insect. Bij de Koninginnepage duurt dat maar liefst negen maanden. Je houdt het toch niet voor mogelijk! Ik vind het een wonder van de bovenste plank! Iemand zei tegen mij dat het allemaal best verklaarbaar is, maar ik wil er niets over horen, ik ga gewoon helemaal plat voor dit mirakel!

18 september 2008

Het is al behoorlijk herfstig buiten! Zelfs de merels hebben dat in de gaten. Ze zitten nog steeds volop te zingen maar doen dat heel ingetogen, alsof ze vinden dat het eigenlijk niet meer kan. Het klinkt zacht en binnensmonds en alleen wanneer je dicht bij ze staat, kun je het horen.  Het Tweekleurig springzaad (Impatiens balfourii)  heeft nu volop zaden. Als ze klaar zijn om te worden weggeschoten, is de geringste aanraking genoeg om de zaaddoos te doen splijten waarna de wanden zich razendsnel oprollen en de zaden worden weggeschoten. Als de kleinkinderen op visite komen, kunnen ze het niet laten om de zaaddozen een voor een een knijpje te geven. Ze vinden het enorm leuk om te voelen wat er tussen hun vingers gebeurt. Het grappige is dat vroeger hun ouders precies hetzelfde deden in onze tuin.

17 september 2008

Ooit haalde ik Hop (Humulus lupulus) uit de natuur onze tuin in en dat heb ik geweten! Dit blijkt een onuitroeibare, zich sterk verspreidende klimmer te zijn. De plant zaait zich overal uit en heeft wortels die zo taai zijn dat je ze bijna de grond niet kunt uitkrijgen. De Hop is tweehuizig, de mnl en vrl bloemen groeien aan verschillende planten. In september draagt de vrl. plant de mooie hopbellen. Als je zo'n bel openmaakt, zie je aan elk schubje gele kliertjes die de stof lupuline bevatten. De geur ervan is voor sommige mensen slaapverwekkend, en daartoe deed men de bellen vaak in het hoofdkussen. Ook wordt de lupuline gebruikt om aan het bier de bittere smaak te geven. Willen de hopbellen voor dit doel geschikt zijn, dan moten ze steriel zijn. Bevruchte hopbellen smaken dan t bitter.  Zoals bijna elke wilde plant, wordt ook Hop voor vele doeleinden gebruikt. Verwerkt in drugs, heeft het dezelfde werking als cannabis. Op mannen kan de lupuline een verlagend effect hebben op het libido, en zo zijn er nog veel meer toepassingen. Eenmaal in bloei ziet de Hop er fantastisch fraai uit! Toch heb ik spijt dat ik hem in mijn tuin genoot heb! Ik houd niet zo van die bazige types.

16 september 2008

Het Jacobskruiskruid (Jacobaea vulgaris ) vormt tot in oktober een vrolijke noot in bos en veld. Opmerkelijk is dat de kleur geel volop in zowel de lente als de herfst aanwezig is in de natuur. Over deze plant  is ieder jaar nogal wat ophef. Het J.kruiskruid is namelijk giftig voor mens en dier, maar uitsluitend via de spijsvertering en wanneer er een grote hoeveelheid van wordt ingenomen. De alkaloden komen ook voor in Smeerwortel en in Hoefblad, maar daar hoor je nooit wat over. Als plant wordt het J.kruiskruid instinctief door vee herkend als giftig en ze zullen er niet van eten, mits er niet te weinig groen in een wei staat. In gedroogde vorm kan het een gevaar opleveren want dan herkent vee het niet meer. Gecertificeerd hooi is dan de oplossing. Het Jacobskruis-kruid is een heel waardevolle insectenplant want het produceert veel nectar en stuifmeel. De mooie zwartrode Sintacobsvlinder legt haar eitjes op deze plant en daaruit komen heel mooie rupsen: geel, met zwarte dwarsstrepen. Deze zijn zelf ook giftig doordat ze de giftige stoffen uit de planten in zich opnemen. Daardoor hebben ze nauwelijks vijanden.

15 september 2008

De Oranjetip (Anthocharis cardamines) is een specifieke voorjaarsvlinder die vliegt van april tot eind juni. Er is maar n generatie per jaar. De eitjes worden afgezet op Pinksterbloem, Look zonder look, Judaspenning en andere verwante kruisbloemige planten In augustus zijn de rupsen volwassen geworden. Ze gaan zich dan verpoppen op een plantenstengel die in de buurt staat. Op de foto is goed te zien hoe de rups zichzelf voor het verpoppen vasthecht met behulp van een gesponnen draadje. Aanvankelijk zijn de poppen groen, later worden ze bruin en zo overwinteren ze. Omstreeks Koninginnedag zien we de Oranjetipjes dan weer vliegen. Maar het mooie is dat een aantal van de poppen gewoon een jaar overslaat met uitkomen, die blijven dus nog een extra jaar in het popstadium. Dit is een methode om mogelijk slechte jaren te overbruggen. Mooi hoor! Als de vlinder nog in de pop zit, kun je zien of er een man of vrouw in zit. Het mannetje heeft oranje voorvleugeltippen en dat oranje schemert door de pophuid heen. Het vrouwtje doet denken aan een Klein koolwitje, zij mist de oranje kleur.  In werkelijkheid is de pop maar een centimeter hoog en hangt aan een dun brandnetelstengeltje. Dit is voor de duidelijkheid een vergrote afbeelding.

14 september 2008

Foto: larve (bastaardrups) Helmkruidbladwesp (Allantus scrophulariae)
"Een rups wordt een pop en die pop wordt een vlinder.
Ze heeft zestien poten, nooit meer en soms minder.
Een spanrups bijvoorbeeld, die heeft er slechts tien;
in 't midden dier rups zijn geen pootjes te zien.
Van diertjes die sprekend op rupsen gelijken
moet men 't aantal poten eens even bekijken:
zijn er meer dan zestien, dan is het gewis
dat 't diertje geen rups maar een bastaardrups is
De poptoestand wordt als cocon aangeduid
en uiteindelijk komt daar een bladwespje uit".

13 september 2008

In deze tijd van het jaar steekt nog van alles de kop op.  Soms is dat een tweede bloei, soms is dat een plantje dat uit vroegbloeiende planten werd uitgezaaid en nu in bloei komt.  Je kunt heel goed merken dat het veranderende klimaat van grote invloed is op de natuur. Behalve dat zich steeds meer zuidelijke soorten in ons land vestigen, merk je ook dat je minder beschermend hoeft te zorgen voor allerlei planten in de tuin. De Oostindische kers en de Kanariekers bijvoorbeeld, moesten elk jaar opnieuw gezaaid worden maar zorgen nu voor zichzelf. Sommige bloembollen die eerder uit de grond gehaald moesten worden voor de winter inviel, kun je nu rustig laten zitten. Bovenstaand exemplaar van het Vingerhoedskruid staat momenteel te bloeien in het bos tussen de afgestorven zomerse familieleden.

12 september 2008

Het is vreemd warm de laatste dagen. Net of het niet meer zo hoort! Ik vind het heerlijk om een rondje bos te doen op het moment dat de meeste mensen aan hun avondmaal  zitten. In de verte klinken autogeluiden maar hier is het rustig. Mestkevers kruipen traag over de bodem, eikels ploffen op de grond, uit de naaldbomen klinken de ijle hoge contactroepjes van Goudhaantjes en in de verte klinkt het weemoedige geroep van de Zwarte specht. Overal hangen webben met dikke spinnen erin, allerlei soorten, en aan de lopende band worden daar moordjes gepleegd. O jee, ik stuit weer op een paar zwijnen.  Het is weer moeder Everzwijn met haar drie jongen. Met een noodvaart en waarschuwend geknor schicht ze het bos in, de kinderen er achteraan. Ze vertrouwen de mens momenteel voor geen meter, geef ze eens ongelijk. De twee tantes die er een paar dagen geleden nog bij liepen zijn er niet meer, die liggen vast al bij de slager in de diepvries. Zo''n bos..., het bezorgt je soms gemengde gevoelens! Het is er nu herfst en zomer tegelijk, het balanceert weifelend tussen het oud en het nieuw seizoen.

11 september 2008

Opeens zijn er vlinders!! Je snapt niet waar ze vandaan komen. Er moeten toch eerst vlinders zijn geweest, eitjes gelegd zijn, rupsjes geboren en nu een nazomergeneratie.... Maar de hele zomer was er niets te zien. Raadselachtig dus maar wel verblijdend. Omdat ik er graag wat wilde gaan fotograferen, ging ik met de camera maar eens naar de IVN-tuin in Rheden. Daar is nog niet zo lang geleden een werkelijk prachtige vlinderhoek aangelegd. Je wordt er helemaal vrolijk van als je al die bloeiende planten in de mooiste combinaties ziet staan. Het wemelt er van de insecten en ik was dan ook niet de enige die er met het fototoestel rondliep. Ach, je kunt eigenlijk op zoveel manieren van de natuur genieten, en dat is gewoon heerlijk!

10 september 2008

Toen ik voor het eerst een Hoornaar door de tuin zag vliegen, werd ik enorm gemponeerd door het geluid waarmee hij langs vloog alsook door zijn verschijning. Het is me nogal niet wat: de koningin kan maar liefst 3,5 cm lang zijn! Je zou er bang van worden. En dat is precies wat deze  prachtige wesp tegen heeft. Hoornaars worden als angstaanjagend gezien en er wordt snel gegrepen naar verdelgingsmiddelen als er een nest gebouwd wordt in de tuin. Toch zijn deze insecten veel minder agressief dan hun kleinere familieleden en bovendien hebben ze geen enkele interesse in zoetigheid. Als je op voldoende afstand blijft  en je rustig gedraagt, kun je gerust met ze samenleven. Ze komen vaker voor tegenwoordig, dat zal ook wel weer komen door het opwarmende klimaat. Ik zie deze wespen vaak op de appels in de volkstuin en kan daar rustig bij staan kijken zonder dat ik de hoornaars irriteer. Ze zijn dol op het uittredende sap van bomen en deze wesp op de foto was in het bos dan ook druk bezig met het opzuigen van dit vocht.

9 september 2008

Is zij geen beauty, de Mestkever met haar verblindend mooie buikje? Hij heeft trouwens zo'n zelfde onderkant. Ik zou wt graag een kledingstuk hebben dat er zo indrukwekkend uitzag! Op de buik van dit exemplaar liften weer enige mijten mee. Dat zie je heel vaak bij deze beestjes. Ik las eens een heel leuk verhaal over "de Grote Pottenbakker". Nadat deze de dieren geschapen had, en tevreden toekeek op wat er op aarde allemaal rond kroop, drong er een ontzettend vieze lucht zijn neus binnen. De onaangename geur bleek afkomstig van de uitwerpselen van allerlei dieren. De Grote Pottenbakker zocht naarstig in zijn zakken en vond nog n klein korreltje. Daarvan maakte hij de mestkever en creerde  zo de ultieme oplossing voor het stankprobleem!

8 september 2008

Moeder Everzwijn kijkt met haar grijze snuit argwanend in mijn richting terwijl drie van haar kinderen lopen te zoeken naar voedsel. Dat is op dit moment nogal schaars en daarom zie nu langs de paden overal omgewoelde aarde. Ondergronds is nog wel hier en daar wat te vinden. Maar de eikels beginnen te vallen en weldra kunnen de zwijnen een speklaagje aanleggen om de winter mee door te komen. Je kunt aan de dieren goed merken dat er enorm op ze wordt gejaagd want ze vertonen een veel alerter en groter vluchtgedrag dan in de zomermaanden toen er (eindelijk) even een jachtstop was. Zwijnen kunnen enorm hard rennen en zodra je ze overvalt door opeens  hun pad te kruisen, spurten ze met geschrokken en waarschuwend geknor het stuikgewas in. Als wandelaar schrik je minstens even hard. De in het voorjaar geboren jongen hebben nu een stevige donkergekleurde vacht gekregen. Het zijn nu echte "poemeltjes".

7 september 2008

Voordat de zaden van de Gele lis (Iris pseudacorus) uit hun zaaddoos barsten, heb ik ze maar vast afgeknipt want aan n zo'n plant in de vijver heb ik meer dan genoeg. Het gaat mij eigenlijk meer om de fantastische bloemen die in mei/juli verschijnen. Als je de doos open snijdt zie je de zaden dicht op elkaar gepakt liggen, als dubbeltjes in een rol. Lekker veel ook, dat maakt de kans op succesvolle voortplanting weer groter. De zaden zijn voorzien van een kurklaagje door middel waarvan ze een heel eind weg kunnen drijven alvorens ergens verderop aan de waterkant te ontkiemen. Het omhulsel van het zaad is zo samengesteld dat het waterdicht blijft tot het voorjaar. Pas als de temperatuur gunstig is voor de ontkieming, raakt het jasje lek en zakt het zaad naar de bodem, als een schip dat op het juiste moment vergaat.

6 september 2008

De jonge merel die een week of wat geleden samen met zijn moeder in onze tuin dagelijks een maaltje rozijnen kwam halen, heeft het tot nu toe in de harde dierenwereld gered. De meeste jonge vogels die in een zomer geboren worden, halen hun eerst jaar niet eens. Onze merel heeft inmiddels het jeugdkleed ingeruild voor een "grote-merelpak". Hij is ons nog niet vergeten want zodra ik me in de tuin vertoon, verschijnt hij op het randje van de garage en houdt haarscherp in de gaten hoe ik even de keuken inloop om vervolgens wat rozijnen op het grasveld te strooien. Ik vind het leuk om vogels te voeren omdat je ze op deze manier aan je tuin bindt. Vaak krijg je ook een zekere band met sommige vogels, ze herkennen je en geven aan dat ze iets van je verwachten. En ach, ook al is er voldoende voor ze te vinden buiten, ik blijf ze gezellig een beetje verwennen! Op deze manier hebben beide partijen daar plezier van.

5 september 2008

De zaaddoos van de Slaapbol (Papaver somniferum) is net een strooivaatje. In een eerder stadium was de bovenkant gesloten want toen waren de zaden nog niet klaar voor verspreiding. Nu dat wel het geval is, zijn er openingen in het deksel gekomen waardoor de zaden naar buiten kunnen worden gestrooid. Het wachten is op de wind die de verdroogde zaadstengels heen en weer zwiept. Je kunt de zaden bij elke beweging ongeduldig horen rammelen: wij willen er uit!! Als je een beetje gaat letten op de diversiteit aan zaaddoosjes, kijk je je ogen uit. Allemaal even slim!

3 september 2008

In het fraaie coulisselandschap van de Achterhoek zijn nog veel van die mooie meidoornhagen te vinden. Die hangen momenteel vol beladen met bessen, hetgeen een prachtig gezicht is.  Ook de Vlier doet het uitstekend en wie van vlierbessensap houdt, kan nu volop aan de slag met het vervaardigen ervan. Meteorologisch is de herfst nu begonnen, de kalender laat dit seizoen pas op 23 september ingaan. In de natuur is het onmiskenbaar dat de zomer aan het afbouwen is. Onder de krenten- en berkenbomen ligt de bodem al vol blad, sommige andere bomen, trekken de groene kleurstoffen langzaam terug uit de bladeren, nog even en de zomer is helemaal voorbij. Jammer dat het nu weer van dat regenachtige en winderige weer is want een fietstochtje door het landschap is in deze tijd uiterst plezierig.

2 september 2008

Vanmorgen werden wij wakker van een hoop kabaal in de Prunus. Snel uit bed natuurlijk en even een blik naar buiten geworpen. Het bleek dat er een stel jonge Gaaien in de boom zat. Het "Vlaamse" mag er niet meer voor. Soms bedenken deskundigen opeens een andere naam voor een plant of vogel. De Gaai is net  zo'n herrieschopper als de Ekster en beide zijn ze fraaie vogels. Wij waren eens in Costa Rica waar ik me vergaapte aan de bonte diversiteit van fraai gekleurde vogels daar. Maar toch, toen ik weer thuis was, ging ik onwillekeurig onze eigen inheemse vogels door een andere bril bekijken. Opeens bleek toen o.a. die schreeuwende Ekster een pracht van een beest. Soms moet er iets gebeuren waardoor je de dingen weer in een ander perspectief ziet. Wel leuk eigenlijk om zo plant of dier te gaan herwaarderen!

1 september 2008

Langs de IJssel slingeren zich lange takken van het Bitterzoet door de hagen. Ze zitten vol met glimmende rode besjes. Die doen mij altijd denken aan de beroemde farao Toet-Ank-Amon. In het boek Goden, Graven en Geleerden (C.W. Ceram), dat zich laat lezen als een spannende roman, wordt beschreven hoe de mummie van de jonge farao  laagje voor laagje uit zijn sarcofaag wordt gepeld. Tussen alle goud en edelstenen werd  een bloemenkransje aangetroffen waarin ook  bitterzoetbesjes verwerkt waren: Carter, die de zoektocht leidde: "...alle koninklijke pracht en heerlijkheid, al dat blinkende schitterende goud, verbleekte naast dat ontroerende, verdorde bloemenkransje - de afscheidsgroet van de jonge weduwe -  dat nog mat glom in de kleuren die het eens had gehad. Zij vormden het sterkst sprekende getuigenis van de vluchtigheid der duizenden jaren....".  Farao Toet-Ank-Amon werd slechts 18 jaar.

31 augustus 2008

Door omstandigheden was ik anderhalve week niet meer in mijn volkstuin geweest. Gisteren ben ik er maar eens even gaan kijken. Al rondwandelend viel mijn oog meteen op deze prachtige rups van de Koninginnepage (Papilo machaon). Wat fantastisch dat deze zeer mooie vlinder hier geweest was, terwijl voor het overige het hier zo'n slecht vlinderjaar is! Overal op mijn stukje grond staat de Dille te bloeien, waar hij opkomt, mag hij blijven want ik vind het een heerlijke plant en ook nog aantrekkelijk voor veel insecten. Dat anderen daardoor mijn perceel nogal slordig vinden, kan me weinig schelen want ik geniet enorm van alles wat er rondkruipt en fladdert. Deze rups is driemaal verveld, toen kreeg hij pas deze schitterende kleuren. Als hij een week of zeven oud is, gaat hij zich verpoppen en gordt zich vast aan een stengel die dichtbij de voedselplant staat. Ik hoop dat ik hem in dat stadium nog terug kan vinden, ik zal zeer voorzichtig zijn met wieden!

30 augustus 2003

Dit mooi gekleurde lijkje vond ik tussen de blaadjes van de Watermunt. Het hing op een takje en de kleur viel me meteen op. Wat zou zich hier hebben afgespeeld?? Zweefvlieg of bij misschien,  maar ik heb zo'n blauwe nog nooit gezien. Of is het beestje na zijn dood zo mooi verkleurd? Ik heb het al vaker geconcludeerd: in de natuur is het altijd oorlog. Waarschijnlijk is het insect de prooi geworden van een belager die hem eerst gesloopt heeft en toen lekker heeft leeggezogen. Toch zou ik best graag willen weten wat er nu precies gebeurd is......

29 augustus 2008

Groepje mestkevers aan de maaltijd. In het honden-losloopgebied in het bos is het restaurant non stop open! Er lopen zoveel mestkevers dat je het bijna niet kunt vermijden ze onder je schoenen te krijgen. Overal liggen dan ook geplette keverlijkjes. De uitwerpselen dienen als voedsel voor de kevers. Maar ook op andere wijze wordt er gebruik van gemaakt. In een gang die tot een halve meter de bodem in gaat, stoppen de kevers de mest om er naderhand eitjes op te leggen. De larven die eruit komen kunnen daar dan van eten tot ze zich aan het eind van de zomer verpoppen. Als je de link hieronder aanklikt, zie je een prachtig filmpje over een zeer volhoudende mestkever die zijn mestbal naar elders vervoert. Het is een fragment uit een natuurdocumentaire. http://www.youtube.com/watch?v=dpp3JYMNqO8

28 auguustus 2008

        Jawel mevrouw, de zomerzon
        geeft alles flair en kleur.
        De boom, de blom,
        maar denk erom
        het grijs is k een kleur!
        (Toon Hermans)

27 augustus 2008

Tijdens een wandeling viel me opeens een klein rood stipje op in een naaldboom. Het bleek een rode mijt te zijn die bovenop het lijf van een hooiwagen zat. Bij het zien van een mijt krijg ik meteen de kriebels sinds ik daar eens een prachtige documentaire over zag. In die film was te zien hoe ze aan je wimpers zitten vastgekleefd, in de jam huizen, over je huid marcheren. En ook hoe matras en kussen werkelijk wemelen van dit gespuis dat er leeft, paart, vervelt en doodgaat. Ze leven daar van menselijke huidschilfers. Maar mijten zitten natuurlijk ook op dieren. Soms ondervinden die er nadeel van doordat ze geparasiteerd worden. Maar er zijn ook mijten die in een symbiose met hun gastheer leven of simpelweg meeliften omdat ze zo op makkelijke wijze aan voedsel kunnen komen. Deze rode mijt op de hooiwagen, zou een fluweelmijt kunnen zijn.

26 augustus 2008

Een van mijn favoriete planten die ik jaarlijks in mijn volkstuin laat opgroeien, is het Zegekruid (Nicandra). Dat hij deze Nederlandse naam kreeg, wekt geen verbazing. Pas heel laat komen de zaden op maar dan zet hij me er toch een tempo in, ongelooflijk! In augustus zit de plant vol met bloemen van het teerste blauw. De zaaddozen zijn prachtig, in een sierlijk groen omhulsel zit een bolvormige tjokvolle zaaddoos waaruit het jaar daarop weer nieuwe forse planten groeien. Toen ik een jaar geleden in een plaatselijk krant nog een natuurrubriek verzorgde, schreef ik eens over wilde planten in je tuin, dus ook over de Nicandra. Om te testen of deze rubriek wel gelezen werd, bood ik zaden aan van de plant. Nou, dat heb ik geweten! Een mssa zakjes heb ik zitten plakken en gevuld met zaden. Ik hoop wel dat de bestellers de Nicandra net zo weten te waarderen als ik.

25 augustus 2008

"Het gaat goed met de zwijnenjacht op de Veluwe", zo laten de jagers ons weten: "we liggen op koers".  Inmiddels zijn 2800 zwijnen gedood, jonge en oude. Er moeten er nog 2400 volgen om het streefgetal van 800 stuks te halen. Overal in de bossen liggen voederveldjes waar de wilde zwijnen naar toe gelokt worden. In deze tijd van het jaar lukt dat wel maar als binnenkort de eikels en beukennoten gaan vallen, zal dat niet zo goed meer gaan. Momenteel vind je al overal op de bosbodem de eerste eikels. Wij wonen vlakbij het bos en horen regelmatig het geknal van de geweren. Dan kijken we elkaar aan en zeggen: "daar gaat er weer eentje!". Soms hoor je kort naar elkaar twee schoten, ik stel me daarbij steeds voor dat het eerste schot niet afdoende was.......

24 augustus 2008

Er zijn nog maar heel weinig vogels bezig met het produceren van nageslacht. Merels blijven er lang mee doorgaan, en duiven ook, maar voor de rest zit het broedseizoen er op. Allerlei vogels bereiden zich inmiddels voor op de najaarstrek of zijn al vertrokken. Jonge kieviten uit het hoge noorden zakken weer af naar ons land. De gierzwaluwen zijn vertrokken naar Afrika, opeens valt het op dat je ze niet meer hoort. Ongelooflijk dat die vogels alleen maar even hierheen vliegen om een paar jongen voort te brengen, 7000 kilometers en dat tweemaal per jaar om slechts drie maanden hier te zijn. Het trekgedrag van deze mooie snelle zwaluwen wordt niet benvloed door voedselaanbod of het weer, maar bepaald door de daglengte. Als de gierzwaluwen weer vertrokken zijn, is dat voor mij alweer zo'n teken dat de zomer op haar eind loopt. Elk jaar vind ik dat weer jammer. Op de foto hierboven zijn twee Kokmeeuwen (Larus ridibundus) te zien. Links staat een jong en rechts een volwassen exemplaar. Die hebben prachtige rode snavels en poten. Ze hebben het zomerpark alweer verwisseld voor het winterkleed. Van de mooie chocoladekleurige kopveren resteert nog slechts een koptelefoontje.

23 augustus 2008

In Itali zag ik twee jaar geleden een mooi struikje in een tuin staan. Er zaten knalrode knikkergrote stevige bessen aan. Omdat ik altijd wil uitproberen of zoiets ook bij ons wil groeien, nam ik een bes mee naar huis en zaaide in het voorjaar de inhoud in een pot. En ja hoor, het lukte en in onze tuin staat nu ook zo'n prachtig struikje dat nu vol zit met witte bloempjes en groene knikkers die wat later in het jaar rood kleuren. Het blijkt een solanumsoort te zijn. De Solanum behoort tot de Nachtschade familie en daartoe behoren ook bijvoorbeeld de tomaat, de aardappel, het mooie Bitterzoet dat in de natuur groeit, en ook een fraaie niet winterharde jasmijnplant. Behalve veel nuttige stoffen waarvan in de geneeskunde gebruikt wordt gemaakt, bevat de Solanumfamilie ook giftige stoffen. Maar daar heb ik geen last van. Later in het jaar zal ik nog eens laten zien hoe mooi het struikje is, als het vol zit met rode blikvangertjes!
(Vandaag zag ik dat de rups hieronder, de zaaddoosjes inderdaad leeg gegeten had. Hij had zich in een van die lege doosjes opgerold en lag zo te zien, lekker te maffen)

22 augustus 2008

Ik moet nog wel eens denken aan de tijd dat ik een jong kind was en regelmatig te horen kreeg: "loop je weer dubbeltjes te zoeken!!" Waarmee dan bedoeld werd dat ik weer met mijn ogen naar beneden liep te kijken in plaats van frank en vrij de wijde wereld in. Ik doe dat nog altijd, het oog gericht op wat op de bodem te zien is en daardoor kon ik ook deze rups van de Agaatvlinder (Phlogophora meticulosa) ontdekken. Een paar dagen geleden zat hij op ditzelfde zaaddoosje van de koekoeksbloem,  maar had alleen zijn kop erin gestoken. Nu zag ik dat hij er bijna helemaal in zat. Zou hij uit zijn op de zaadjes of zoekt hij een plekje om te verpoppen? Wel een raar plekje! De Agaatvlinder is een zeer algemene nachtvlinder die zich overdag nauwelijks laat ontdekken als hij zijn vleugels dichtvouwt. Maar als de vleugels opengaan, is het een kleine schoonheid! De rupsen schijnen een plaag in je tuin te kunnen vormen. Ik vond deze rups vlak naast een pol Dovenetel, een van de waardplanten waar hij op leeft. De rupsen kunnen groen of bruin zijn.

21 augustus 2008

De planten hebben het momenteel maar knap druk met het verspreiden van zaden. Het Vingerhoedskruid laat ze gewoon vallen en in de zomer zie je dan ook concentraties van bloeiende planten. De Balsemien schiet ze als een katapult een eind van zich af en volgend bloeiseizoen staan ze dan ook overal in de omgeving. Zaden van de Dotter laten zich gemakzuchtig door het water meevoeren om op een geschikt plekje te ontkiemen. De Paardebloem heeft zijn zaadjes parachuutjes gegeven en zo kunnen die enorme afstanden overbruggen. Andere slimme planten voorzien hun zaden van scherpe haakjes waarmee ze zich vasthechten in de vachten van honden, paarden, herten en vinden op die manier een nieuw begin. Bessenzaden worden weer door vogels verspreid als die de zaden als onverteerbaar restproduct uitpoepen. Als je er over nadenkt is het eigenlijk buitengewoon ingenieus allemaal, iedere plant is op zoek naar het  gunstigste biotoopje en heeft een eigen manier gevonden om dat te doen!

20 augustus 2008

Op het Veluwemeer hebben zich ter hoogte van het Spijkstrand honderden Knobbelzwanen (Cygnus olor) verzameld. In de broedperiode verblijven zwanen overwegend in het binnenrand en zie je ze o.a. op weilanden en in boerensloten. Maar na de broedtijd vinden ze het plezieriger in een groep en verzamelen ze zich met hun familieleden op de grotere wateren. Daar kunnen ze veilig ruien want tijdens dat proces worden ze belemmerd in het vliegen. Het is een prachtig gezicht om ze daar als kleine zeilscheepjes heen en weer te zien drijven. Zwanen zijn  pas na drie jaren volwassen en tot die tijd blijven ze in groepen bij elkaar. De knobbelzwaan is de zwaarste vogel die nog kan vliegen. Hij weegt vaak meer dan tien kilo en hoeveel moeite het kost om dat zware lijf de lucht in te krijgen, kun je goed zien wanneer ze opstijgen. Deze zwanen kunnen op grote hoogte vliegen, ze gaan tot ruim acht kilometer hoog en verdragen dan een temperatuur van ongeveer 45 graden onder nul. Geen wonder dat de KLM ze in hun reclamefilmpjes liet optreden!

19 augustus 2008

De Tradescantia ofwel Eendagsbloem is een prachtige verschijning in de tuin. Het hemelse blauw contrasteert fraai met de gele helmknopjes en ook de vorm is heel apart. Ik ben dol op blauwe bloemen, ik wordt er vrolijk van, ze doen denken aan stralende zomerluchten. Eigenlijk is het ook een plant waar een mens jaloers op zou kunnen worden. Elke dag verschijnt er een splinternieuwe bloem. Aan het eind van de dag, of al wat eerder als de zon fel schijnt, sluit hij de winkel en de volgende dag begint hij vrolijk opnieuw en staat er - zelfs in de regen - altijd fris en vrolijk bij. Zouden we dat allemaal niet willen?

18 augustus 2008

Overal zie je kleine kruisspinnetjes in webben hangen. Het zijn vrouwtjes, zij alleen weven een web en hangen - altijd met de kop naar beneden - te wachten op prooi. Het zijn de jongen van dit jaar die nu hard aan het groeien zijn want in het najaar moeten ze zorgen voor nageslacht. Dan worden de eitjes gelegd waarin het nieuwe spinnenleven voor volgend jaar overwintert. Nadat ze uit de eitjes zijn gekomen, groeien mannetjes en vrouwtjes kruisspinnen aanvankelijk even hard. Maar later in de zomer is er verschil, de vrouwtjes groeien opeens veel sneller naar volwassenheid. De tijd is maar kort en ze hebben maar eenmaal de kans zich voort te planten want bij de eerste nachtvorsten leggen deze spinnen het loodje. Het mooie is dat hun eitjes stoffen bevatten die je kunt vergelijken met antivries. Hierdoor kunnen ze de lange koude winters met goed gevolg doorstaan. Het blijft maar verbazen hoe mooi alles in de natuur geregeld is!

17 augustus 2008

Deze bruine halfwas kikker vluchtte een schuimend algenvijvertje in toen ik begon te wieden in de border. Telkens als hij ademt vormt hij een luchtbelletje in de groene smurrie. Het vijvertje is niet meer dan een ondiepe vijverbak waar nooit een goed biologisch evenwicht ontstaat. Het is het favoriete domein van mijn kleinzoon die uit de bodemprut allerlei interessante beestjes opvist. Het zit er vol met bloedzuigers en waterpissebedden. Af en toe zitten er ook rattenstaartlarven in. Dat zijn de larven van een zweefvliegsoort die een uniek ademhalingsmechanisme hebben. Aan hun achterlijf zit een uitschuifbare ademhalingssbuis die ze regelmatig boven water uitsteken om adem te halen. Wonderbaarlijke diertjes.  Alles wordt in glazen bakjes gedaan, uitgebreid bestudeerd en op naam gebracht met behulp van natuurgidsjes. Zo kan mijn kleinzoon zich urenlang vermaken . Ik vind dat geweldig natuurlijk!

16 augustus 2008

Als gevolg van de vochtige omstandigheden wemelt het in het bos van grote oranje slakken. Het gaat hier om de Grote wegslak (Arion rufus). Geen beestje met een hoog aaibaarheidsgehalte, integendeel! Ik heb zo'n idee dat veel mensen zelfs de  voorkeur geven aan een spin boven zo'n slijmerd.  Deze slakken waren bezig een paddestoel te verorberen en ze schoten daarmee al aardig op. Onderaan kruipt een bruin exemplaar maar te zien aan de oranje lijn langs de zool, is dit dezelfde soort, ze kunnen zeer variren in kleur. Zo'n beest kan per dag maar liefst de helft van zijn eigen gewicht opeten, geen wonder dus dat ze veel schade kunnen veroorzaken aan gewassen. Ze leggen mooie ronde eieren die je soms vindt onder een bloempot. Om (ook andere) slakken te weren uit mijn potplanten smeer ik langs bovenrand van de pot een laagje vaseline. Dat helpt. Sommige mensen vermoorden slakken door er zout op te strooien wat in feite mishandeling is. Ook worden vaak potjes bier in de grond gestopt. De slakken die daarop afkomen, verdrinken jammerlijk. Dat gaat me te ver, er wordt al genoeg gemoord in de tuin! Het is er continu oorlog en de een vreet de ander op of gebruikt hem voor een ander onsympathiek doel.
Leuk fimpje over deze slak: http://www.youtube.com/watch?v=x_DX3qKFgjM

15 augustus 2008

Als de zonnebloemen gaan bloeien, is de zomer al ver gevorderd. Het is grappig zoals planten vaak het tijdstip in het natuurlijke jaar aangeven. Zelf al zou je geen kalender hebben, dan nog zou je weten in welke maand je leeft. Een van de planten die sterk reageert op het seizoen is de aardbeiplant. Onder invloed van het duidelijk korten der dagen, wordt die nu aangezet tot het vormen van bloemen. Daar zie je helemaal niets van want het proces speelt zich in het inwendige van de plant af. In november, als ook de temperatuur sterk begint te dalen, stopt de aardbeiplant met groeien. En van de winter is er van de plant nauwelijks nog iets over. Toch zit er sluimerend leven in. Zou je hem in dat stadium doorsnijden en onder de microscoop leggen, dan zou je de minuscule bloempjes zien de volgende lente uitgroeien tot blozend rode vruchten. Zonder dat we het merken, spelen zich geheimzinnige processen af in de natuur. Zo ingenieus allemaal!

14 augustus 2008

De maand augustus gaat nu al de boeken in als behoorlijk nat!  Maar al dat vocht in de bodem maakt ook dat er al heel veel paddestoelen te zien zijn, zoals deze Reuzenzwam (Meripilus giganteus). De Latijnse naam geeft al aan dat het een joekel van een paddestoel is. De in een toef gegroepeerde halve cirkelvormige hoeden kunnen 20 tot 80 cm in doorsnede worden.  De paddestoel leeft op de wortels van beuken en eiken. Deze parasiterende paddestoel kan op den duur de wortels van een boom zodanig "opeten", dat de boom instabiel wordt. De Reuzenzwam verschijnt bij voldoende vochtige omstandigheden vaak al in de nazomer.

13 augustus 2008

Dit insect, dat er zo mooi getekend uitziet, heeft een angstaanjagende naam. Het is de  Woeste sluipvlieg (Tachina fera), een van de vele soorten die er zijn. Sluipvliegen parasiteren bijna allemaal op de larven van andere insecten, vooral rupsen en bastaardrupsen (larven van bladwesten). Soms legt de sluipvlieg haar eieren direct in de rups waarna die langzaam van binnenuit  wordt leeggegeten. Andere sluipvliegen leggen hun eitjes op de planten die door de rupsen met eieren en al worden opgegeten. Weer andere sluiprupsen - ook onze Woeste sluipvlieg -  leggen hun eitjes dicht bij de gastheer waarvoor ze bedoeld zijn. Zulke eitjes komen direct uit en de larve dringt meteen bij de gastheer naar binnen. De larve moet natuurlijk voldoende tijd hebben om zich te ontwikkelen. Daarom voedt hij zich eerst met bloed en vet van de gastheer en pas later worden ook de belangrijke organen van de rups opgegeten. Wat bescheidener soorten sluipvliegen volstaan met bloed en afvalstoffen van de rups waardoor de laatste de ingreep kan overleven. Enge beestjes!!

11 augustus 2008

Piespotjes noemden wij deze bloemen. Een bar onelegante naam voor zo'n mooi kelkje als dat van de Haagwinde (Calystegia sepium). De haagwinde is een echte ramp in je (volks)tuin. Met onvoorstelbare kracht schiet hij uit de grond en windt zich met een ijzersterke stengel overal omheen. Meters hoog gaat hij op die manier en stilaan veranderen de vele bloemen onderweg in zaden. Als hij zijn tophoogte bereikt heeft, haalt hij een andere truc uit. Door middel van heel lange uitlopers kruipt hij over de grond en maakt uiteindelijk lange wortels waarmee hij de bodem in duikt. Zo verovert hij telkens meters van je grond. Het paard van Troye onder de wilde planten, zo zou je hem kunnen noemen. De wortels zijn nauwelijks te verwijderen want net als bij kweekgras en zevenblad hoeft er maar een piepklein stukje in de bodem achter te blijven of hij maakt er een nieuwe plant van. Nee, ik mag hem niet, de haagwinde!! Behalve als hij in berm verblindend wit staat te bloeien tussen de gele schijfkamille,het roze leverkruid en andere wilde zomerbloeiers.

10 augustus 2008

Spinnen die altijd op hoge poten lopen, dat zijn de Hooiwagens (Opiliones). Alhoewel, het zijn helemaal geen spinnen en ze kunnen dus ook geen draden produceren. Ook beschikken ze niet over gifkaken, zoals de spinnen. Om te kunnen overleven moeten er nogal wat factoren zijn. Vocht en schaduw hebben ze nodig en ze kunnen niet tegen droogte.  Hun tere poten laten al snel los en daarvoor in de plaats komen geen nieuwe. De hooiwagen kan prima verder leven zonder poot zolang het maar niet om het tweede paar gaat want dat dient als tasters waarmee ze voedsel kunnen waarnemen of een vrouwtje. Zonder dit tweede potenpaar is het finito met de hoogwagen. In ons land leven 25 soorten van deze spinachtigen. Ze kunnen behoorlijk hard lopen en dat maakt ze voor veel mensen echte engerds!

9 augustus 2008

Dit zijn twee botanische gladiooltjes zoals ze in het wild groeien. Oorspronkelijk komt de gladiool uit Zuid-Afrika. De oerplanten hebben schitterende bloemen, teer, sierlijk en toch spectaculair en in allerlei vormen en kleuren. Sinds 1841 wordt er mee gekruist en daaruit zijn de gladiolen voortgekomen die wij hier te koop zien staan. Er veel meer  bloemen die er niet meer uitzien zoals ze ooit bedoeld waren. Neem een akelei, een mooiere bloem bestaat er bijna niet maar toch is er een gevuldbloemig monstrueus geval van geknutseld, doodzonde. Ook de gewone zonne- bloemen waren blijkbaar niet mooi genoeg want er zijn nu exemplaren waarbij de eigenschappen van de bloem zodanig veranderd zijn dat ze nauwelijks nog als zonnebloem herkenbaar zijn. Vaak zijn uit zulke gemanipuleerde bloemen de meeldraden verdwenen en worden waardoor ze waardeloos zijn voor insecten. Voor mij halen al  die verbouwde bloemen  het niet bij de schoonheid van de oorspronkelijke! Gelukkig hebben we nog de mogelijkheid te kiezen!

8 augustus 2008

Ik help regelmatig iemand door het fotograferen van gladiolen die zij veredelt. Veel mensen hebben een hekel aan deze grote stijve en pompeuze bloemen, hetgeen heel begrijpelijk is. De oorspronkelijke, botanische vorm maakt werkelijk schitterende bloemen die losjes aan de steel hangen, mooi van vorm zijn en in niets lijken op wat mensen ervan gemaakt hebben bij het doorkweken. Momenteel zijn er al beeldige kleinere gladiolen beschikbaar met fraaie tekening en prachtige nieuwe kleuren en die verschijnen nu mondjesmaat op de markt. Deze rode gladiool werd uit dank voor mijn hulp naar mij vernoemd en daar voel ik me zeer vereerd door. Het is een krachtige, stevige warm rode gladiool met mooie donkere doortekening. Rood is helaas een heel moeilijk te fotograferen kleur en in werkelijkheid is "Tineke" dan ook veel mooier dan hier op deze foto. Wat een eer!

6 augustus 2008

Deze Struiksprinkhaan (Leptophyes punctatissima) zat vanmiddag stilletjes op een blad en had in de gaten dat ik hem fotografeerde. Aan de hand van zijn lange sprieten is te zien dat hij behoort tot de familie van de sabelsprinkhanen. Ze danken die naam aan de imposante legboor van het vrouwtje. Het exemplaar op de foto is een mannetje, hij heeft een bruine tekening op zijn rug en bij het vrouwtje ontbreekt die. Sprinkhanen eten  over het algemeen insecten maar de struiksprinkhaan is vegetarir. Hij is dol op het blad van de braam.  In de braamstengels worden eitjes gelegd die daarin overwinteren.  Het geluid dat deze sprinkhaan maakt met zijn primitieve vleugeltjes is voor het menselijk oor niet waarneembaar. Geeft natuurlijk niks want hij slaagt er wel uitstekend in een vrouwtje te lokken. En daar is het allemaal om begonnen!

5 augustus 2008

In deze tijd van het jaar wordt overal geoogst, vroeger noemde men de maand augustus dan ook Oogstmaand. De maand juli was Hooimaand. En inderdaad, overal liggen de rollen hooi langs wegbermen en weilanden hoog opgetast om komende winter dienst te doen als veevoer. Ik begrijp niet waarom er nooit iemand op het idee is gekomen die hooirollen in groen plastic te rollen in plaats van dat lelijke wit. Er waren deze zomer tot nu toe veel vruchten te oogsten en momenteel hangen de struiken van de herfstframboos barstensvol rode lekkernijen. Mijn appelboompjes op de volkstuin buigen onder de vracht vruchten die dit jaar wel wat kleiner zijn dan andere jaren. De late nachtvorst in april is daar de schuld van.

4 augustus 2008

De Japanse anemoon bood beschutting aan een kleine zweefvlieg die niets moet hebben van de regenbuien die begonnen te vallen. De zomer is zes weken oud, nog niet eens op de helft. Toch ademt de natuur al iets van herfst. Er zijn veel paddestoelen, het groen oogt al ietwat vermoeid en af en toe kun je de herfstgeur al ruiken. Vooral als wolken de hemel vullen, wordt het al vroeg donker en krijg je het gevoel dat de zomer op haar laatste benen loopt. Het is soms net of de seizoenen veranderen, of gebeurtenissen in de natuur niet meer kloppen met het tijdstip waarop ze plaatsvinden. Maar misschien maakt een mens zich dat gewoon maar wijs want hoe vaker je de seizoenen voorbij hebt zien komen, des de meer lijken de dingen zich sneller op te volgen.......

1 augustus 2008

Het Tweekleurig springzaad (Impatiens balfourii) is een kleine en sierlijke variant van de grote  die zich overal met het grootste gemak vestigt op plekken met lichte schaduw. In een Engels tuinboek las ik laatst: An oldfashioned species many people remember from their grandmother's garden".  Dit ging over het kleine springzaad, dat vaker springbalsemien genoemd wordt.  Je kunt er uit opmaken dat deze soort in Engeland meer gezien wordt dan hier bij ons. Ik vind dit plantje dat 60-90 cm hoog wordt, veel aardiger dan haar grote woeste zus. Het is eleganter en de bloemkleuren zijn mooier. Het is er wel een die zich gelden laat, dankzij het mechanisme om de zaden ver weg te schieten. In een ommezien heb je de tuin er ook mee vol staan maar dat is geen punt want je trekt ze makkelijk weg. De bloem doet wat denken aan een orchidee en dat bracht de Engelsen ertoe de plant "poor man's orchid" te noemen. Raak je de rijpe zaaddozen aan dan splijten die meteen open, de wanden rollen zich in een oogwenk op en de zaden worden met kracht gelanceerd. De kleinkinderen kunnen zich er een hele tijd mee vermaken.

31 juli 2008

Het zou bijna aan je aandacht ontsnappen, zo klein is het mooie muntvlindertje (Pyrausta aurata). Het is de kabouter onder de vlinders, de vleugellengte is maar 7-9 mm. Het wordt ook Muntmotje genoemd en de kleine fladderaar zuigt nectar van planten waarop ook de rupsen eten. Je vindt het op Munt, Tijm, Wilde marjolein, allemaal lipbloemigen. De munt in onze tuin is misschien wel de kampioen nectartrekkers want het wemelt er werkelijk van de bijen, zweefvliegen en ander klein grut. Tot september kunnen we nog van dit mooie insectje genieten.

30 juli 2008

De Goudsbloem is een van die planten die je aan vroeger doen denken. Je zag ze overal in tuinen staan terwijl ze nu hoofdzakelijk in volkstuinen te vinden zijn. Vooral de oranje exemplaren maken een mens vrolijk, ze doen denken aan de zon, aan zomer en ze bloeien tot in diep de herfst. De Latijnse naam is Calendula officinalis en ja, ze worden gebruikt voor de vervaardiging van de bekende  Calendulazalf die heilzaam werkt bij kleine huidbeschadigingen. De bloemen van deze plant bevatten de stof pyrethum dat in spuitbussen voor het verjagen van insecten wordt gebruikt. Datzelfde geldt voor de Margriet en het Moederkruid. Wie allergisch is voor bijen en deze insecten graag zou weren, zou in principe zijn tuin met deze planten kunnen volzetten, zodat de bijen een snel naar de tuin van de buren vliegen.  De blaadjes van de Goudsboem kun je in de sla doen, wat een heel leuk gezicht is, of in de komkommer enzovoort. Het ziet er heel gezellig uit.

29 juli 2008

Het leven van een koebeest gaat over het algemeen niet over rozen. Als je kalveren moet produceren voor de handel of om de melk, mag je alleen je kind maar baren. Meteen wordt het weggehaald en moet het jonge kalfje twee maanden in een traliehok staan waar het alleen maar kan liggen of staan. Een ijzerarm dieet veroorzaakt bloedarmoede en maakt  dat het dier van dat enge bleke vlees krijgt. Want dat wil de consument, die associeert dat bleke met "jong"! Heel treurig word ik daarvan! Het melkvee is doorgefokt op een zo groot mogelijke melkgift. Staan zulke koeien in de wei dan hebben ze het een stuk beter dan hun zusters die hun afgestompte leven  een in de stal moeten slijten. Schaduw is echter essentieel voor een koe die zo is doorgefokt. Als zo'n dier bij de huidige temperaturen in de brandende zon moet liggen, staat dat - volgens een dierenarts die mij dat vertelde - gelijk aan mishandeling. Het hart van de koe kan dit maar nauwelijks bolwerken. Wat wij mensen toch niet allemaal te weeg brengen.

28 juli 2008

Blauwtjes zijn langs de Veluwezoom volop te zien, evenals Koolwitjes en Dikkopjes. Maar dat is dan ook alles want andere vlinders schitteren hier door afwezigheid. Rare uitdrukking trouwens want er zijn geen vlinders, schitterden ze maar! De Buddleya raakt uitgebloeid zonder dat er een vlinder op te zien was.  Tijdens de vele fietstochten die wij afgelopen week door de natuur maakten, langs waterkanten en open landschappen, heb ik er nadrukkelijk op gelet. Zelfs op de Wilde marjolein, toch een vlindertrekker bij uitstek, zijn ze niet te zien.  Wel vreemd dat het in andere delen van ons land een stuk beter gaat. Maar wat betekent dat voor het vlgende jaar als er nu niet voor het nageslacht van de toekomst gezorgd wordt......!

27 juli 2008

Deze Krabspin (of zou het een kogelspin zijn; soms is het erg moeilijk te zien) maakt zich uit de voetjes toen ik hem ontdekte. Dan doen deze spinnetje eigenlijk altijd, bij het geringste "gevaar" kruipen ze snel onder een blad. De spin dank zijn naam aan het feit dat hij, behalve  vooruit, ook zijdelings kan lopen, net als een krab.  Krabspinnen kunnen geen web maken, ze liggen op de loer en grijpen prooien die toevallig passeren. Vaak is de kleur van de spin aangepast aan de plant waar hij op zit, zodat hij minder opvalt. De mannetjes zijn opvallend veel groter dan de vrouwtjes bij deze soort. Eigenlijk is het continue oorlog in een tuin, alles beloert elkaar, grijpt elkaar en vreet de ander op!

25 juli 2008

Het is krekel- en sprinkhanentijd! Overal waar het warm en zonnig is, worden de strijkstokjes gebruikt om partners te lokken. De meest vreemde namen hebben ze: zoemer, ratelaar, schavertje of krasser. Ze horen helemaal bij de zomer. In het voorjaar waren ze er ook al maar toen produceerden ze geen geluiden. Wie nog niet aan voortplanting kan doen, hoeft zich in de natuur niet te laten horen. Weilanden zijn door de intensieve bemesting (te dichte grasmat) ongeschikt voor deze beestjes, ze kunnen er geen eitjes in de grond leggen.. Elke soort brengt zijn eigen geluid voort door chitine tandjes (de dekschildjes van kevers bestaan ook uit chitine) over een chitine kam te strijken. Bij elke soort zit het muziekinstrument weer op een andere plek en de tandjes net wat verder ui elkaar waardoor ieder een eigen geluid producueert. Hun gehoor zit op merkwaardige plaatsen, in de voorpoten of in het voorste deel van het achterlijf. Het zijn intrigerende insecten die onlosmakelijk bij de zomer horen.

24 juli 2008

Ik had een tijdje terug gelezen dat de beuken niet gebloeid zouden hebben dit jaar dus ben ik eens poolshoogte gaan nemen in het bos. Inderdaad, geen nootje in aanleg te bespeuren. Hier, aan de Veluwezoom, moeten veel dieren het komende herfst zonder de voedzame beukennoten doen. Voor vogels, muizen en ook zwijnen zijn de beukennoten een belangrijke voedselbron in het najaar.  Helaas bloeit de beuk maar eens in de vijf tot acht jaren. Vorige herfst regende het werkelijk beukennoten, zo enorm was de mast. Wel trof ik deze jonge beukengalletjes aan. Het zijn de wiegjes van de toekomstige galwespjes. Deze wesp legt haar eitjes in een beukenknop. De larven die daaruit komen beginnen dicht bij de nerven van het uitlopende blad te zuigen waardoor het blad reageert met de vorming van een gal, een bladwoekering eigenlijk. Wat later in de zomer zijn de gallen prachtig donkerrood geworden.

23 juli 2008

Ik heb me maar weer eens op de tuin gestort na alle regen van de voorbije dagen. Overal kom ik slakken tegen. Trek je de uit hun krachten gegroeide slierten Vogelmuur uit de grond, dan voel je meteen weer zo'n glibberig beest tussen je vingers. Ook zijn er heel veel van die grote wijngaardslakken en als je 's avonds in het donker over het tuinpad loopt, kraakt het onder  je voeten, brrrr!  De slakken hebben het nu fantastisch, lekker veel vocht, sappige blaadjes, wat wil zo'n dier nog meer. In langdurig droge  periodes verschansen ze zich in hun huisjes en metselen de deurtjes dicht  met een kalklaagje zodat ze niet teveel verdampen. Zo kunnen ze het heel lang volhouden.

21 juni 2008

Er lijkt geen einde te komen aan de watervoorraad hoog in de lucht. Telkens worden onvermoeibaar weer nieuwe voorraden aangevoerd, dag en nacht. De Eendagsbloem (Tradescantia virginiana), met haar prachtige meeldraadjes,  lijkt er geen last van te hebben en staat al heel lang uitbundig te bloeien. Ze gaat daarmee door tot het najaar dus het is een dankbare plant voor in de tuin. Elke dag verschijnt er een nieuwe bloem die aan het eind van de dag voorgoed sluit. De dag erop is er dan weer een nieuw exemplaar te bewonderen. Zo doet elke plant het gewoon op zijn eigen wijze. En dat is wel zo leuk!

20 juli 2008

Deze ooievaars lopen relaxed in de wei te fourageren.  Er is dit jaar maar n jong groot geworden. Tientallen jaren geleden ging het in ons land zo slecht met de ooievaarsstand dat Vogelbescherming het fokstation Het Liesveld opende. Daar werden veel ooievaars geboren die via een tussenstation weer de vrijheid kregen. Aanvankelijk bleven de daaruit geboren jongen  in ons land overwinteren maar de ooievaars die nu zelfstandig leven en broeden trekken tegen augustus naar Afrika om er de winter door te brengen. Een ooievaar eet per dag wel drie kilo aan regenwormen, slakken, muizen enzovoort. Op dit moment zijn ze bezig "op te vetten" om de lange reis goed te kunnen doorstaan. En dat betekent eten, heel veel eten! Daarmee zijn ze dan ook druk doende.

19 juli 2008

De merelmoeder die in onze klimop haar eitjes uitbroedde, is een slim beestje! Ze had al snel door dat ze haar uitgevlogen jongen beter naar een naburige tuin kon loodsen omdat hier een kater woont. Maar ze heeft ook onthouden dat hier de hele winter door voldoende voedsel werd aangeboden. Dus komt ze een paar keer per dag kijken of er nog steeds iets te halen valt. Zodra ze mij ziet, gaat ze dichtbij ergens zitten en laat door het maken van geluid duidelijk dat ze iets van mij verwacht. Dus ga ik braaf de keuken in en haal wat rozijntjes. Zodra ik die neerleg, duikt ze erop af. Nadat ze er eerst zelf een paar opeet, propt ze haar snavel vol en vliegt ermee naar haar jongen. Als ik niet buiten ben, komt merelma gewoon op de keukenmat zitten kijken of ze me binnen soms kan ontdekken, of zit ze vanaf de tuintafel naar binnen te loeren. Ik vind zulke dingen erg leuk!

18 juli 2008

Deze mooie lupinevariteit had ik gezaaid op mijn volkstuin en hij staat nu in bloei. Helaas ben ik het zakje kwijtgeraakt en ik weet dus niet meer de naam van deze plant maar gelukkig kan ik over een poosje de zaden weer verzamelen. Ik ging er steeds van uit dat Lupine een waardevolle plant is voor bijen maar ik las pas op de website van een imker dat sommige soorten juist giftig zijn voor deze insecten. Ik ga er maar vanuit dat de bijen dat instinctief weten. Voor de zekerheid zal ik het eens proberen te achterhalen. Mooi zijn, is niet altijd alles, dat blijkt maar weer.

17 juli 2008

Toen ik, heel lang geleden, voor het eerst hazen tegenkwam in het bos, was ik stomverbaasd. Toch zijn ze daar veel te vinden. Ik zie ze vaak zitten op hetzelfde pad, op hetzelfde heuveltje en dan moet ik meteen denken aan het nooit bewezen verhaal dat rondgaat, waarin verteld wordt dat hazen geheimzinnige kringbijeen-komsten houden. En waarom ze dat dan zouden doen: niemand weet het....
Het zijn qua gedrag wel onvoorspelbare dieren. Zo zitten ze rustig te knabbelen om het volgend moment weg te spurten om twintig meter verder weer doodstil verder te eten. Of ze rennen achter elkaar aan alsof de rammeltijd al niet lang voorbij is. Ik zou wel eens willen weten wat zich in die koppies afspeelt.

16 juli 2008

De twee korianderplantjes die ik vorig jaar gepoot had, hebben prachtige nakomelingen gekregen. Er staat nu een hele bosschage van halfhoog luchtig en ijl groen, waarop de witte bloemschermen bloeien. Echt prachtig! Koriander (Coriander savitum) is niet winterhard dus het moet elk voorjaar uit zaad opgroeien. Het kruid is oorspronkelijk afkomstig uit het Midden-Oosten en is inmiddels in Nederland ook al aardig ingeburgerd. Het blad heeft een heel specifieke smaak waar niet iedereen van houdt. Daardoor komt het waarschijnlijk ook aan de onelegante bijnaam "wantsenkruid". De gemalen zaden heten ketoembar en smaken veel minder uitgesproken. Koriander bloeit in juni en juli.

15 juli 2008

Het aantal waterjuffers boven de vijver begint snel af te nemen, deze soort vliegt van mei tot juli. De tijd van paren en eitjes afzetten, is voorbij en in de natuur geldt dan voor dit soort diertjes een harde wet: ze zijn overbodig geworden. Wat dan weer betekent dat ze gewoon doodgaan. We zien dan ook nog maar een enkele juffer vliegen. De eitjes van deze vuurjuffer werden in de stengel van een waterplant afgezet en de larven doen er twee jaren over voor ze het luchtruim zullen kiezen voor een kortstondig bestaan. 

14 juli 2008

In een zakje gemengde zaden van eenjarige klimplanten bleek zich ook een sierkalebas te bevinden. Als er n plant is die hard groeien kan, is het wel de kalebas. Gedurende een enkele zomer groeit een nietig zaadje uit tot een plant van drie tot vijf meter. Elke dag is hij een stuk verder gekomen in mijn volkstuin, hij raast over de grond, slingert zich door een roos en vervolgt zijn weg steeds verder. De bloemen zijn prachtig om te zien maar volgend jaar wil ik hem niet meer hebben, hij groeit mij te onstuimig en eist veel te veel plaats op. Over een rozenboog gedrapeerd, lijkt hij me wel heel erg leuk. Ik zie het al voor me, al die omlaag hangende kalebasjes. Misschien ga ik dat een keer proberen.

13 juli 2008

Honingbijen zijn wondertjes van techniek. Tijdens de vlucht bezoeken ze allerlei bloemen en zowel nectar als stuifmeel wordt verzameld. In hun achterpoten zit een speciale holte, het stuifmeelkorfje, waarin de begeerlijke gele korrels verzameld worden. Het stuifmeel dat na een bloemenbezoek in de vacht en aan de poten blijft hangen - wat hier goed te zien is - wordt met een soort haarborsteltje op de achterpoten netjes in het korfje geveegd en aangestampt. Zo kan er heel wat worden vervoerd. Het dient als voedsel voor de bijenlarven. Maar ook nectar wordt meegenomen, en wel in de nectarmaag. Zodra de bij weer terug in het nest komt, braakt hij de nectar uit en de andere bijen in het nest maken er dan honing van.

11 juli 2008

In de omgeving waar wij wonen, is inmiddels heel veel regen gevallen tijdens de afgelopen dagen. Het is bijna onvoorstelbaar wat een uitwerking dat heeft op de planten. Elke dag worden ze hoger en groter en de onkruidzaden die zich in de bodem tot nu toe koest hadden gehouden, werken zich met een enorme inhaalslag bovengronds. Doordat het tussen de buien door ook tijdenlang motregent, ontstaan op allerlei blaadjes de mooiste druppelrandjes. Daar kan ik eindeloos naar lopen kijken, zo prachtig! Voor de bloemen is het allemaal minder leuk, vooral de rozen verpieteren onder je ogen.  Het schijnt wat beter weer te worden, gelukkig!

10 juli 2008

Soepganzen worden ze genoemd, de gedomesticeerde boerderijganzen die uiteindelijk weer verwilderden en nu overal te zien zijn in weilanden en uiterwaarden, waar ze zich ook nogal eens mengen tussen de grauwe ganzen. Het zijn afstammelingen van de grauwe gans en ze werden gefokt voor eieren, dons en vlees. Door kruisingen zijn de soepganzen er in allerlei kleuren. Hun drang om in het najaar weg te trekken, hebben ze verloren. Al trekken er soms wat met de grauwe ganzen mee. Ook de jongen die geboren worden uit kruisingen tussen soep- en grauwe gans, trekken weg. Het instinct daartoe wordt op die manier weer teruggefokt.  Soepganzen mogen het hele jaar door worden geschoten.

9 juli 2008

Het determineren van libellen is geen sinecure! Op allerlei zaken moet worden gelet: heeft het beest een (hang)snor, heeft hij gestreepte poten of juist niet, hoe is de tekening van het borststuk, enzovoort, enzovoort. Dit lijkt de Bloedrode heidelibel te zijn. Belangrijk kenmerk: een geel plekje bovenaan de dijen. Jonge exemplaren zijn eerst lichtbruin. Er zijn heel wat natuurliefhebbers die er een sport in zien om allerlei insecten op naam te kunnen brengen. Maar er zijn ook heel veel mensen die het nauwelijks interesseert hoe die beestjes allemaal precies heten, zij genieten gewoon van wat ze zien. Geef ze eens ongelijk!

8 juli 2008

Deze merelmoeder is heel blij met de gratis voedselvoorziening, dat scheelt weer zoeken. Haar jongen zijn net uitgevlogen en ze heeft het er maar druk mee. Als onze kater zijn blikvoer weer eens versmaadt, presenteer ik dat aan het merelpaar. Natuurlijk alleen op momenten dat onze kat ergens in huis in diepe slaap verzonken ligt. Overal wordt nog druk gebroed door sommige vogels. Duiven en merels zijn de echte volhouders, die blijven doorgaan tot ver in de zomer.

7 juli 2008

De prachtige azuurblauwe bloem van de Chichorei (Cichorium intybus)

See her bright flowers,
Each one new-born.
Though they fade quickly,
O, have no sorrow!
There will be others
New-born to-morrow!

6 juli 2008

Wat we vorige zomer tekort kwamen, krijgen we nu in overvloed als goedmakertje: heerlijke dagen met plezierige temperaturen, veel zon, veel buiten zijn, regenbui op z'n tijd, kortom genieten! In het bos is nauwelijks nog wild te zien, dat is door de jacht schuw en bang geworden voor de mensen. Gisteren zag ik alleen een reebokje. Wat er wel in overvloed is, zijn insecten. De grootste diergroep op aarde! In onze tuin zag ik deze merkwaardige "trompetzweefvlieg". Geen flauw idee hoe hij werkelijk heet.  Ik vond het wel een heel merkwaardig beestje.

5 juli 2008

Bij het zien van de Grote Teunisbloem (Oenothera erythrosepala) denk ik altijd aan mijn oude vader. Hij was al ver in de tachtig toen ik hem eens wees op het uitkomen van de bloemen van deze plant. Dit had hij nog nooit gezien: terwijl je erbij staat, vouwen de bloemen zich met kleine rukjes open. Heel fascinerend! Kort na na zonsondergang begint het: de bloemknop splijt open en het eerste streepje geel laat zich zien. Het gaat verder en verder en na ongeveer een kwartier staat de bloem gladgestreken op de steel. De volgende dag is hij alweer verwelkt. Hoewel de teunisbloem een echte nachtbraker is, gaan de bloemen op sombere dagen ook overdag open. De plant is tweejarig, het ene jaar groeit hij en het volgende jaar bloeit hij.  Er zijn veel mutaties bij deze soort.

4 juli 2008

Wie wordt niet vrolijk bij het zien van viooltjes! Al die verschillende smoeltjes die je altijd en overal aankijken, staan bij mij op de volkstuin volop te pronken tussen de andere gewassen. Ik las ooit dat  het viooltje de lievelingsbloem was van Napoleon Bonaparte en toen hij zijn Josephine de Beauharnais huwde, droeg zij speciaal voor hem een krans van viooltjes in het haar. Doordat het huwelijk kinderloos bleef, werd besloten dat een scheiding zou worden uitgesproken tussen beiden. Maar Josephine bleef Napoleons grote liefde en toen zij was gestorven lag op haar kist een smetteloos wit kussen vol viooltjes, van Napoleon. Romantisch! En ook zo grappig, zo'n heerszuchtig manneke en dan zo'n klein viooltje.....

3 juli 2008

Zijn moeder was een mooi roodzwart nachtvlindertje dat ook overdag te zien is. Ze vliegt in mei/juni en zet haar eitjes af op kruiskruiden, hoefblad en allerlei andere onkruiden. Het Jacobskruiskruid (S. jacobaea) is evenwel de favoriete waardplant voor de Sintjacobsvlinder (Tyria jacobaeae). De rupsen zijn prachtig gekleurd en heel opvallend, ook al omdat ze altijd met zo velen op de planten zitten. Geel betekent in de natuur gevaar. In dit geval: niet eten! De rupsen smaken namelijk naar stoffen die ze via hun voedselplanten opnemen en worden daardoor onaantrekkelijk voor vogels. In augustus gaan de rupsen verpoppen in een primitieve cocon en overwinteren op de bodem. Het volgende voorjaar komen de vlinders uit. De rupsen zijn nu volop te zien.

2 juli 2008

Alweer heel wat jaren geleden besloot men in onze gemeente om de keurige, met gras ingezaaide middenbermen af te schaffen en in te ruilen voor de wilde plantenberm. Daartoe werd een zeer dure meneer ingehuurd die de bevolking voor dit idee moest zien te winnen. De meeste mensen zagen helemaal niets in al dat "onkruid" voor hun deuren maar het plan werd toch uitgevoerd. Nog altijd klinken boze stemmen die die lelijke vergraste groenstroken afschuwelijk vinden. Maar ik vind het prachtig! Elk jaar verschijnen er meer soorten wilde planten. Echt walstro, grasklokjes, zandblauwtjes, rolklaver, margrietjes, om nog niet eens te spreken over al die fraaie grassoorten. Omdat de gemeente het groenonderhoud uitbesteedt en er weinig op toeziet, kan het maar zo gebeuren dat de hele bloemenpracht op een boze middag finaal wordt weggemaaid. Op het toppunt van bloei, welteverstaan! Want dan is er toevallig even tijd om te maaien.

1 juli 2008

Nog eenmaal aandacht voor de wilde zwijnen want het was gisteravond toch wel bijzonder. Het leek wel een afscheidsreceptie, zoveel mensen waren naar de voederakker gekomen om voor de laatste maal te genieten van de aanblik van zwijnenfamilies die in alle rust liepen te eten van wat er op de akker groeide. Er was veel contact ook tussen de mensen. Iedereen was het er wel over eens dat er momenteel heel erg veel zwijnen rondlopen. Toch was er veel boosheid en onbegrip over de massale slachtpartij die vandaag begint. Iemand opperde dat de natuurbeheerders eens zouden moeten peilen hoe er gedacht werd over het afschieten van meer dan 5.000 dieren.  Met enige weemoed en gemengde gevoelens ging ik huiswaarts. Vanaf vandaag horen we weer veelvuldig de knallen van geweerschoten uit het bos opklinken..... 

30 juni 2008

De Hazelworm (Anguis fragilis) wordt helaas nogal eens aangezien voor een slang, een reptiel waar veel mensen bang voor zijn, met alle soms nare gevolgen van dien. Onze hazelworm is echter een pootloze hagedis, volkomen ongevaarlijk. Hij houdt zich op in de strooisellaag van het bos waar hij jaagt op o.a. slakken en regenwormen. De hazelworm baart jongen van 4 cm groot die al in haar buik uit het ei zijn gekomen. Ze komen ter wereld in een vlies waar ze zich met een hoop gespartel uitbreken. De jongen worden geboren in september en oktober. Pasgeboren hazelwormen kunnen goud- of zilverkleurig zijn en hebben een lange streep over hun rug. Er zijn duidelijke verschillen met een slang: de laatste heeft grote ogen zonder ooglid en een driekantige kop. De hazelworm lijkt op een hagedis. Hij is meestal zo'n dertig tot veertig cm lang, soms nog wat langer.

29 juni 2008

Slechts een uur nadat ik dit nest van de Eikenprocessierups gefotografeerd had, was het verdwenen. Opgezogen door een heel sterke zuiger waarna de rupsen verdelgd werden. Gemeenten in Limburg, Brabant en Gelderland hebben de handen er vol aan. Ik vond het wel jammer want ik was graag eens met een lantaarn gaan kijken hoe de rupsen in hun nachtelijke processie kop aan kont over de stam van de eik liepen, op weg naar de toppen van de boom om daar het blad op te vreten. 's Ochtends keren ze weer terug in het spinselnest. Door de klimaatverandering rukken de vlinders langzaam noordwaarts op. De vlinder die de eitjes op de (voornamelijk) zomereiken legt, is een onopvallend nachtvlindertje. Ze legt de eitjes in de nazomer en de volgende lente komen de rupsen uit. Die vervellen een keer of zes, en na de derde vervelling krijgen ze die akelige, zich vast hakende brandharen die voor veel ellende in de huid of longen van mens en dier kunnen zorgen.

28 juni 2008

Ik ben nog maar even gaan kijken bij het veld waar de zwijnenmoeders met hun jongen in de avond komen fourageren. Elke dag komen hier natuurliefhebbers heen om te genieten van een schouwspel dat nog maar een paar dagen duurt. Op 1 juli wordt er verwacht van zowel beroeps- als particuliere jagers dat ze de zwijnen - jong en oud - te vuur en te zwaard, en per direct, zullen gaan bestrijden. Dan zullen deze opgejaagde dieren helaas weer een stuk schuwer worden. In de wereld van de natuurbeheerders begint de nodige twijfel te ontstaan over dit rigide ingrijpen.
Vreemd is dat, er wordt beweerd dat dit massa-afschot van ruim vijfduizend zwijnen humaner is dan de dieren "te laten creperen door voedselgebrek". Terwijl dit in de Oostvaardersplassen nu juist wordt toegepast onder het mom van "echte natuur".  Waar mensen de natuur met rust laten, ontstaat over het algemeen vanzelf weer een evenwicht terwijl het menselijke ingrijpen juist dit principe verstoort!

27 juni 2008

Dit is ongeveer de tijd dat de Kleine watersalamander (Lissotriton vulgaris) het water verlaat en zijn leven voortzet op het land. Huid, ademhaling en ogen worden nu weer aangepast aan de veranderde omstandigheden. (zie 12 mei) Ondertussen heeft hij voor nageslacht gezorgd en de larven in onze vijver zijn nu ongeveer 2 cm groot. Ze zijn buitengewoon leuk om te zien, hun grote kieuwen zijn net pluimpjes. Af en toe halen we uit een of andere waterplas een hoeveelheid watervlooien om de voedselvoorraad in onze niet al te grote vijver aan te vullen. Deze vlooien behoren tot het voedsel van de salamanders. Als de larf 4 cm is geworden volgt de metamorfose tot echte watersalamander. Het duurt dan nog een jaar of drie voordat hij zich kan gaan voortplanten.

26 juni 2008

Hoewel de zomer nog maar net begonnen is, zijn veel planten al bezig  met het vormen van zaden, of hebben dat al gedaan. Vaak liggen die verborgen in de mooiste zaaddoosjes. Leuk om daar eens op te letten! Dit zijn de zaden van de Dagkoekoeksbloem. Ze liggen nu nog netjes tegen elkaar aangedrukt, vastgehouden in de "doosvrucht". Als ze zwart en rijp geworden zijn, gaat de zaaddoos wat verder open en hoor je de zaden rammelen als je stengel aanraakt. Bij het minste en geringste vliegen ze vervolgens de wijde wereld in om vast nieuwe planten te vormen die het voorjaar van 2009 zullen gaan bloeien. 

25 juni 2008

Op de vochtige bosbodem kom je momenteel overal paddestoelen tegen. De meeste paddestoelen stuwen in de herfst hun vruchtlichamen bovengronds maar heel wat soorten laten zich zien van voorjaar tot ver in de winter, zo lang het niet vriest tenminste. Ook zijn er paddestoelen die juist in het voorjaar te zien zijn.  De exemplaren op de foto zijn zwerminktzwammetjes (Copinus dissemiatus).  Ze hebben mooie gleufhoedjes en verschijnen altijd in groepen. Meestal zie je ze in de herfst maar bij voldoende vochtige omstandigheden ook op andere tijdstippen.

24 juni 2008

Het Rapunzelklokje (Campanula rapunculus) op de volkstuin, heeft het natuurgeweld gelukkig overleefd. De 60 - 70 cm hoge bloemstengels stonden, toen ik ging kijken,  tevreden wapperend in de wind. Deze rapunzel behoort tot de campanulafamilie. Ik las eens ergens dat zowel blad als wortel eetbaar zouden zijn. Dat ga ik maar niet proberen, ik ben veel te zuinig op ze. Bij mijn IVN-buurman groeiden ze zo massaal dat hij een stel had uitgespit. Die heb ik toen gered van verdroging en nu zijn het mijn mooie, teer blauwe blikvangertjes! Het zaad van deze bloemen is net stof. Er gaan wel 1.000 zaadjes in 0,02 gram!

23 juni 2008

Nadat de dag gisteren warm, vochtig en loom was, brak het weergeweld in de middag opeens los. In een enorm felle onweersbui, die maar vijf minuten duurde,  geselden hagelkorrels met de grootte van duiveneieren de aarde en sloegen de planten aan flarden. In combinatie met de extreem harde wind scheurde blad kapot, stengels braken af en in een recordtijd stond alles onder een laag ijskoud water. De straten en het bos lagen bezaaid met afgerukt boomblad. Dat noem ik nu "zinloos geweld".  Het was een angstig natuurverschijnsel en het leek alsof de ruiten van het huis het niet zouden houden. Gelukkig gebeurden er geen verdere rampen! Maar je zult in zulke omstandigheid een watervogel zijn, of een jonge ooievaar op het nest......... Ik vrees dat je het dan wel kon vergeten.

22 juni 2008

Boven de vijver zweven de waterjuffers als gekleurde zeppelins heen en weer. Mannetjes houden vrouwtjes vast achter hun nek en dalen voorzichtig omlaag om de vrouwtjes gelegenheid te geven hun eitjes af te zetten op de waterplanten. Het is leuk om te zien hoe het mannetje vertikaal boven het vrouwtje staat als zij haar  achterlijf onder water laat zakken. Soms gebeurt er daarbij een klein drama en wordt het vrouwtje gegrepen door een rover die onder het wateroppervlak op de loer ligt. Meestal heeft de waterjuffer dan al voor enig nageslacht gezorgd.

21 juni 2008

Vandaag is officieel de zomer begonnen. Vanaf nu gaan de dagen weer korten. Met het afsluiten van de lente is de opbouw uit de natuur grotendeels verdwenen: het eerste blad, de eerste bloei, de eerste vogeljongen enzovoort. Zo'n heerlijke tijd!Maar wie weet wat ons allemaal nog voor moois te wachten staat. Hoe het ook zij, we hebben al veel kadootjes gekregen. De rozen bloeien dit jaar als nooit tevoren, fruitstruiken hangen vol beladen en mijn appelboom draagt nu al roodkleurende appeltjes. Dat belooft wat! Alleen de vlinders schitteren door afwezigheid.
En voor de Oranjefans: het Nederlands elftal heeft tijdens wedstrijden op 21 juni nog nooit verloren! Dus vandaag een oranje roos!

20 juni 2008

De edelherten zijn nog niet begonnen aan het vegen van hun gewei. Het is bijna onvoorstelbaar dat deze dieren met zo'n gevaarte op hun kop zich zo goed door de dekking kunnen bewegen. Het aantal stangen zegt weinig over de leeftijd van het hert, et kan wel een indicatie geven. Voor leeftijdsbepaling telt ook de vorm van de kop, de dikte van de hals en de zwaarte van de romp mee. Met 10 - 14 jaar is het gewei op zijn grootst, daarna gaat het terugzetten. Heel veel ouder worden de dieren ook niet, uitzonderingen daargelaten. Buiten de bronsttijd leven de mannen (herten) en vrouwen (kaalwild) apart. Edelherten hebben een scherp gezichtsvermogen en het is heel moeilijk om ze dicht te benaderen, in tegenstelling tot zwijnen die zeer kippig zijn. Vanaf verre afstanden zien de herten je al naderen en blijven almaar staan kijken wat je van plan bent.....

19 juni 2008

De Rode bosmier bouwt zijn nest graag aan de rand van het bos, daar waar de zonnestralen de bodem kunnen bereiken. Zodra het in het voorjaar warmer wordt, beginnen de mieren aan de opbouw van de mierenhoop die in een verbazingwekkend tempo hoger en hoger wordt. Het is een enorm gekrioel in de omgeving van het nest en elke mier vervult zijn eigen taak. Terwijl de koningin ondergronds haar eieren legt, bouwen de werksters met dennennaalden de hoop op tot wel een meter hoog. Mieren hebben een ongelooflijk ontwikkeld sociaal leven. Er zijn soldaten, verkenners, verzorgers, slavenhouders enzovoort. De mannetjes dienen alleen voor de voortplanting en gaan daarna dood. De ingangen van het nest kunnen, al naar gelang het weer, open of dicht worden gezet teneinde de temperatuur optimaal te houden. Het is dan ook hoogst ergerlijk dat zo'n nest regelmatig met stokken uiteen wordt geslagen, zoals ik ook gisteren weer zag. Een gemiddeld mierennest kan per jaar tot 8 miljoen insecten doden.  Onvoorstelbaar!

8 juni 2008

In de compost die dit voorjaar over de tuin werd verdeeld, zaten blijkbaar veel zaden van het Kleefkruid (Galium aparine) want de borderplanten worden er mee overwoekerd. Dit onkruid heeft een onvoorstelbare groeikracht en met behulp van ontelbare fijne stekeltjes aan blad en stengel kan het zich overal aan vasthaken. De zaadjes die het kleefkruid produceert hebben nog veel meer stekeltjes en zitten soms stevig verankerd in de vacht van onze kat of in mijn kleren. Vroeger maakten we van kleefkruid kransen die we in ons haar deden, je kunt ze moeiteloos in elkaar vouwen. De stekeltjes voel je alleen als je langs de plant van beneden naar boven langs de stengel strijkt en geven de indruk dat de plant kleeft.

16 juni 2008

De kikker- en paddenlarfjes zijn zo langzamerhand echte kikkertjes en padden geworden en ze kruipen nu overal het land op.  Ontstapt aan allerlei rovers in het water, wachten hen nu nieuwe gevaren. Ze kunnen worden vertrapt of vallen ten prooi aan allerlei predatoren. In onze tuinen is de grasmaaimachine een geduchte vijand. Bij duizenden werden ze geboren maar slechts enkele brengen het tot volwassen exemplaar. Dat is precies de reden waarom zo'n dier zo ontzettend veel eitjes legt. Hoe meer gevaren een soort moet overwinnen, hoe massaler ze geproduceerd worden. Uiteindelijk is het toch de bedoeling dat elk ouderpaar tenminste wordt vervangen door twee van hun  kinderen.

15 juni 2008

Het is een fantastisch aardbeienjaar en in tegenstelling tot de natte lente van vorig jaar, heb ik nu al heel wat van deze zomerkoninkjes geoogst. Het seizoen bepaalt altijd weer hoe de dingen in de natuur verlopen, dat maakt het ook boeiend.
De aardbei is een "schijnvrucht", hetgeen betekent dat hetgeen wij in onze monden stoppen geen echte vrucht is. We eten namelijk een uitgegroeide, opgezwollen bloembodem waarop heel veel stampers staan die elk een eigen vruchtbeginsel hebben. En elk vruchtbeginsel ontwikkelt zich, nadat het bevrucht is, tot een zaadje. Het merkwaardige is dat bij andere vruchten het zaadje (pit) binnen in de vrucht ligt en bij de aardbei aan de buitenkant. Dus al die kleine pitjes aan de buitenzijde van de aardbei zijn evenzoveel zaden.

13 juni 2008

De Karthuizer anjer (Dianthus carthusianorim L) staat op de Rode Lijst van bedreigde plantensoorten. Hij heeft in flora's de vermelding zz hetgeen "zeer zeldzaam" betekent. Dat was ooit wel eens anders. Maar op de volkstuin staan ze bij een plantenliefhebber in een flinke massa te bloeien. Wij zijn beiden lid van het plaatselijke IVN en onze IVN-afdeling heeft een educatieve tuin, in Rheden. Daar worden o.a. ook zaden verkocht van allerlei wilde planten. De Karthuizers staan op de volkstuin dus feitelijk vanwege het zaad dat later verzameld wordt. Samen met vele andere fraaie bloeiers. Het volkstuincomplex ziet er ter plekke dan ook buitengewoon fleurig uit. Vooral als de avondzon door de bloemen speelt en de wind de lange stijve stengels zachtjes heen en weer wiegt, zien ze er heel mooi uit. De anjer vraagt niet meer dan veel zon en een warme grond om in te staan. Wie hem dat kan geven, moet deze plant beslist eens zaaien!

12 juni 2008

De foto van deze prachtige Koninginnepage werd begin mei gemaakt en mij toegestuurd door een lezeres van dit dagboek. Het is opmerkelijk hoe weinig vlinders er momenteel rondvliegen. Zelfs op de plekken waar je ze volop zou verwachten, is nauwelijks iets te zien. De Vlinderstichting liet weten dat dit het slechtste jaar ooit gaat worden voor onze vlindersoorten. Uit metingen blijkt dat geen enkele soort het beter doet dan het jaar ervoor, ondanks het mooie weer van de afgelopen weken. Koolwitje, Kleine vos en Citroenvlinder komen zelfs minder dan de helft zo vaak voor als in 2007.  Het aantal waargenomen Koninginnepages bleef gelijk aan vorig jaar.  Maar laten we niet wanhopen, in juli gaan de zomer-generaties vliegen, pas dan kunnen we definitief een goed beeld krijgen van de vlinderstand. Maar die belooft helaas niet veel goeds!

11 juni 2008

De Kleine wespenbok (Clytus arietis) is een opvallend insect, dat niet alleen uiterlijk doet denken aan een wesp maar ook hetzelfde gedrag vertoont. Voortdurend is hij in beweging terwijl zijn voelsprieten alle kanten heen gaan. De vliegtijd van deze kever is van mei tot juli en je ziet ze nu overal waar de zon maar schijnt. Bij het woord "bok" krijgt menig mens de kriebels want die denkt meteen aan boktorren die de balken van het huis kapot knagen. Dat is echter de Huisboktor (Hylotrupus bajules L), waarvan de larven leven in vuren- grenen- of dennenhout.  Onze mooie wespenboktor leeft ook in dood hout, loofhout welteverstaan, maar komt in onze huizen niet voor.

10 juni 2008

Het blijft zo heerlijk lang licht in deze tijd van het jaar en ik vind het fijn om wat later in de avond nog even het bos in te duiken. De meeste wandelaars zitten dan al hoog en breed thuis. Er wordt in ons bos veel gewandeld momenteel omdat het wild zich veelvuldig laat zien. 's Ochtends om tien uur kun je maar zo een zevental edelherten tegenkomen. Ze eten hun buiken vol met het verse gras en rankende helmbloem, die na de regen van een week geleden flink is gegroeid. En als het dan langzaam stil wordt in het bos, en de ondergaande zon de boel in "in brand" zet, ga je vanzelf als een gelukkig mens weer naar huis!

9 juni 2008

In deze tijd van het jaar worden door vergunninghouders door het hele land jonge steenuilen geringd. De  IVN-steenuilenwerkgroep, waar ik lid van ben, heeft in de afgelopen week 13 pullen laten ringen. Tijdens een eerste voorjaarsbezoek aan de nestkasten werd er gecontroleerd op aanwezigheid van eieren, de tweede maal werd gekeken of er steenuiltjes waren uitgebroed en als dit zo was werden na enige tijd de pulletjes gering. Dat laatste is altijd een geweldig leuke gebeurtenis. De jonge uiltjes geraken er niet van onder de indruk en zitten nieuwsgierig in het rond te kijken naar de nieuwe wereld die voor ze opengaat. Na het ringen, meten en wegen worden ze weer teruggezet in de kast waar ze nog een poosje verder groeien alvorens de nestakst te verlaten. Wij hadden de indruk dat er dit jaar weinig muizen zijn want de uiltjes wogen minder dan wenselijk was.

8 juni 2008

Het Vingerhoedskruid staat volop te pronken in het bos. Met mijn zesjarige kleinzoon die hier een paar dagen logeert, moet ik driemaal daags het bos in want dat vindt hij heerlijk! Hij kan lopen als de beste en aan het eind van de dag is oma vermoeider dan haar kleinzoon! We zagen edelherten, een ree, een haas en alles wordt 's avonds doorgebeld naar zijn vader want zij beiden zijn gewend elke avond even samen "de dag door te nemen". We plukken een stel vingerhoedsbloemen en thuis zetten we die hoedjes op zijn vingers, tekenen gezichtjes op de vingers en dan worden die kabouters met echte puntmutsen. Morgen wil hij naar het huis van de boswachter want hij wil vragen waarom die mooie grote bomen met de rode stip erop, moeten worden omgehakt.  Hoe moet ik dit oplossen.......!

7 juni 2008

Uit de poppen van de lieveheersbeestjes (zie 20 mei) zijn nu larven gekomen. Je ziet ze werkelijk overal, op allerlei struiken en planten.  Er zijn enorm veel verschillende lieveheersbeestjes en elke soort produceert weer allerlei ondersoorten zodat het heel moeilijk is om deze kevertjes op naam te brengen. Gelukkig is er op het internet veel informatie hierover. Een uitheemse soort die we tegenwoordig in ons land hebben, is het veelkleurig Aziatische lieveheersbeestje. Een zeer agressief kevertje dat bij gebrek aan luizen andere lieveheersbeesten opvreet en ook rupsen en vlindereitjes. Vanwege zijn vraatzucht werd en wordt hij ingezet bij de biologische bestrijding van luizenplagen in de tuinbouw. Op de foto is de larve van deze buitenlander te zien.

6 juni 2008

De Aardaker (Lathyrus tuberosus) is ook al zo'n prachtige wilde plant. De plant behoort tot de vlinderachtige en in dit geval lijken de bloemen inderdaad wel op vlinders. De uiterst sierlijke bloei maakt dat ik erg tolerant ben voor deze verschijning, ook al is het een woekeraar. Waar ik hem niet wil hebben, trek ik hem weg. Hetzelfde doe ik na de bloei want in het voorjaar komt hij weer overal terug.  Deze plant uit de lathyrusfamilie maakt geen zaden maar plant zich vegetatief voort door ondergronds uitlopers te maken. Aardaker groeit hier en daar in bermen, op dijken, maar je ziet hem niet zoveel. De plant heeft een beschermde status. Vroeger was het een "nutsplant", hij werd voor vele doelen gebruikt. Er werd bijvoorbeeld plantaardige olie van gemaakt of verbouwd als varkensvoer. Ook voor de geneeskunde was hij bruikbaar.

5 juni 2008

Op zonloze dagen, vooral die wanneer de lucht bezwangerd is met nevel en de wolken zo lek zijn als een mandje, ben je al snel geneigd binnenshuis te blijven. Maar juist dan zijn er mooie dingen te ontdekken buiten. Juist dan vind je bijvoorbeeld van die prachtige druppelrandjes langs de bladeren van de planten. Veel insecten zitten bij dit weer stil onder een blad of hangen roerloos aan een stengel, wachtend op beter weer.

4 juni 2008

Met de bladluizen gaat het momenteel uitstekend! Ze planten zich in razend tempo voort, er worden continu eitjes gelegd waaruit alleen maar vrouwtjes komen. Ongeslachtelijke voortplanting noemt men dat. Dit gaat zo de hele zomer door. In de herfst worden er opeens ook mannen geboren en volgen er door deze kereltjes bevruchte eitjes die in het voorjaar weer vrouwtjes voortbrengen.
Ik vind veel diertjes interessant maar met deze insecten ben ik niet blij want ze zuigen alle leven uit de stengels en knoppen van bloemen. Maar lieveheersbeesten zijn er juist dol op, zij leggen hun eitjes vlakblij de luizenkolonie zodat hun larven volop te eten hebben. En het mierenvolk gebruikt bladluizen als vee: ze melken de luizen door met op hun lijf te trommelen waarna de luizen zg. honingdauw uitscheiden. Daar zijn de mieren op uit!

3 juni 2008

Terwijl wandelaars volop in het bos liepen te genieten van ontmoetingen met zwijnenfamilies, werd er vorige week op 53 plaatsen op de Veluwe door jagers geteld hoeveel van deze dieren zij in de kijker kregen. De telling was bedoeld om vast te kunnen stellen hoeveel dieren er binnenkort weer afgeschoten moeten worden. In juli wordt de jacht alweer geopend terwijl die eind maart pas beindigd werd. Slechts drie maanden per jaar rust......, wat moeten die dieren een leven vol stress hebben! Wie een mooi kijkje wil hebben in het leven van een zwijnenmoeder met jonge biggetjes, moet beslist even kijken naar het volgende filmpje:
http://www.youtube.com/watch?v=GLKzDFbt8aE

29 mei 2008

De Gele lis (Iris pseudacorus) is een prachtige, beschermde oeverplant. Hij wordt bevrucht door hommels en honingbijen. De zaden liggen in driehokkige doosvruchten. In elk hokje zitten de platte zaden als dubbeltjes in een rol naast elkaar en zijn omgeven door een kurkwandje dat ze net drijvend houdt. Zo kunnen ze meestromen op het water en elders weer ontkiemen. Er is een prachtige website over o.a. waterplanten: www.waterwereld.nu  De maker heeft er iets heel moois van gemaakt met behulp van  nostalgische platen uit  oude. vooroorlogse biologieboeken. Echt een lust om naar te kijken en ook vol goede informatie.

28 mei 2008

Er zijn liefhebbers die een chte natuurtuin hebben waar uitsluitend wilde planten mogen groeien. In mei en juni biedt dat een prachtig gezicht en valt het hoogtepunt van de bloei, daarna wordt het minder.  Zelf ben ik ook een liefhebber van wilde planten en er staan er heel wat in onze tuin. Ik vul ze echter wel aan met gecultiveerde soorten, zoals bijvoorbeeld deze tuingeranium. Een mooi plantje met kleine, bescheiden bloemetjes van maar een centimeter of twee in doorsnede. Het leuke van die kleine schoonheden is altijd het van dichtbij bekijken. Je ontdekt dan de prachtigste meeldraadjes, stampertjes, tekening enzovoort. Dat is ook de reden dat ik van macrofotografie houd. Soms zie ik pas op zo'n foto details die mij eerder niet opvielen.  Ik loop dan ook maar zelden maar mijn neus in de lucht!

27 mei 2008

Het vrouwtje van de Schorpioenvlieg (Panorpa communis) ziet er imposant uit met haar lange snuit en opvallend achtereind. Dit beest dankt zijn naam aan het paarorgaan van het mannetje. Dat ziet er anders uit dan bij het vrouwtje: het heeft grijptangen en is omhoog gekruld, zodat het doet denken aan een schorpioen. Voordat de paring begint, biedt het mannetje het vrouwtje een bolletje "spuug" aan dat belangrijke bouwstoffen voor het ei-legsel bevat. Er wordt ook wel verondersteld dat het dient als afleidingsmanouvre zodat het mannetje veilig met haar paren kan en niet wordt aangevallen. Je ziet deze insecten heel veel vliegen momenteel. Het is zo leuk om eens te letten op wat er allemaal rondkruipt en vliegt, het zijn van die natuuraspecten waar je zo makkelijk overheen kijkt maar bij nadere beschouwing sta je versteld van de diversiteit die de natuur hier te bieden heeft.

26 mei 2008

Vervolg: in de stress had moeder Nijlgans niet in de gaten dat er twee kuikens na de landing achterbleven in de tuin maar het tweetal had haar al snel gevonden. Nijlganzen broeden op grote hoogte, 10 - 20 meter is normaal. Alhoewel ze al bijna 50 jaar hier in het wild leven en zich daar uitstekend handhaven, worden ze niet door de flora- en faunawet beschermd, maar beschouwd als uitheemse vogels. Dat betekent dat Nijlganzen letterlijk en figuurlijk vogelvrij zijn en het gehele jaar door afgeschoten mogen worden. Volgens een jagerswebsite is het aantrekkelijk en smaakvol wild. De jonge vogels lijken nog in niets op hun ouders. Als ze ouder worden krijgen ze roze poten, een roze snavel, een rode ring om de ogen en vleugels waarvan de spierwitte veren worden omzoomd door pikzwarte. Dat geeft een fraai beeld als zo'n vogel opvliegt. De Nijlgans is een behoorlijk dominant beest maar er lijkt, na een flinke aanwas, een stabilisatie in de aantallen op te treden.

25 mei 2008

Bij ons in de buurt ligt een met heide ingeplante slenk, waar enige fietspaden doorheen lopen. Er omheen staan huizen. Achter een van die huizen, die grenzen aan het bos, besloot een Nijlganzenpaar te gaan broeden in een heel hoge naaldboom. Gisteren rolden de jonge gansjes van zo'n 15 m uit de boom naar beneden en sindsdien loopt moeder Nijlgans (vader is nergens te bekennen, hij heeft er vast de brui aan gegeven) met haar vijf jongen over de straat, door de tuinen, op de opritten van de huizen en door de slenk. Een enorme stress-situatie voor de vogel want normaliter loopt zo'n  beest in de weilanden.  Luid gakkend loopt ze voortdurend haar kroost te waarschuwen voor auto's, fietsen, buurtbewoners en..... katten! Als er een kat in de buurt komt, spreidt ze haar vleugels om te imponeren en probeert de vijand met boze geluiden weg te jagen! Ik heb er niet veel vertrouwen in dat het kroost voorspoedig zal opgroeien!

24 mei 2008

Ik ben dol op klaprozen! Ik weet niet eens meer hoe de eerste exemplaren in mijn volkstuin zijn gekomen. Ik vermoed dat ik ze ooit gezaaid heb. Het leuke van deze klaprozen is dat ze zo muteren in kleur en verschijning. Er staan dieprode met mooie donkere meeldraden, lichtroze, witte, dubbele, enkele en ook deze prachtige exemplaren. Ze wiegen als vrolijke zomerjurken op de wind en insecten zijn er blij mee. Vooral als de avondzon door hun rokken schijnt, kun je er gewoon niet gedachteloos aan voorbij staan. Feestbloemen, dat zijn het!

23 mei 2008

Grassen behoren tot de meest succesvolle planten, ze groeien op allerlei plekken en overal ter wereld. Wel zijn veel grassen gebonden aan een specifiek biotoop. Het zijn windbestuivers en felle bloemkleuren om insecten te lokken zijn dan ook niet nodig. Elk bloempje brengt n zaadje voort. De stuifmeelkorrels zijn gevuld met een soort luchtkamertjes die het stuifmeel ng lichter maakt. Veel mensen zijn gevoelig voor het stuifmeel van gras en krijgen hooikoorts. Granen behoren ook tot de grassenfamilie, evenals mas en rijst. Het is zelfs zo dat 95% van de menselijke voedselbehoefte gedekt wordt door de grassen!

22 mei 2008

Er bestaan veel soorten wantsen, dit is er een met een heel moeilijke naam: Acanthosama haemorrhoidale. Wantsen hebben vaak prachtige kleuren (zie bv de foto van de pyjamawants in het fotoalbum Zomer) en in de tuin kun je er al veel vinden op de diverse planten of struiken. Van deze parende wantsen heb ik heel veel foto's gemaakt maar geen enkele was echt geslaagd. Het licht wordt zo weerkaatst op hun schild dat de kleuren niet echt goed zichtbaar zijn. Ze behoren tot de snavelinsecten (snaveldragers) en leven - afhankelijk van de soort - van schimmels, plantensappen of vruchten. Er zijn ook roofwantsen die het op dierlijke prooi voorzien hebben. De paring kan onvoorstelbaar lang aanhouden en ondertussen zijn ze voortdurend gekoppeld aan de wandel. Ik ontdekte ze gistermiddag en vanmorgen zaten ze nog steeds in paarhouding op het blad van een aronskelk.

21 mei 2008

De geweien van de edelherten groeien als kool. Ze bewegen zich nu uiterst voorzichtig door het bos want het gewei is heel kwetsbaar nu. Het is bekleed met fluweelzachte bast en als dat beschadigt, is dat voor de herten heel onaangenaam. Tegen de zomer sterft de huid af doordat het niet langer met bloed wordt gevoed; het gaat dan verschrikkelijk jeuken. Binnenkort gaan de dieren hun gewei dan ook vegen: ze wrijven het langs de stammen van bomen zodat de bast kapot gaat en de vellen er letterlijk bijhangen. Als het gewei kaal is geworden, is het krachtig genoeg om er in de komende bronsttijd flinke meppen mee uit te delen aan hun rivalen. Alleen het mannelijke hert draagt een gewei.

20 mei 2008

Dit is de pop van een lieveheersbeestje. Dit kevertje maakt een enorme ontwikkeling door eer wij hem zien vliegen als een Hansepansekevertje. Nadat een eitje is gelegd, maakt dit vier larvestadia door alvorens  te worden tot een pr-pop en vervolgens tot een echte pop. De larve heeft tot dan zo'n 200 - 300 bladluizen naar binnen gewerkt. Als de pop een lieveheersbeestje heeft voort gebracht, eet die weer een honderdtal bladluizen per dag. Je snapt dus niet dat de rozenknoppen nog boordevol luizen zitten! Bijna alle kevertjes van deze familie voeden zich met bladluizen, enkele voeden zich met schildluis, spint of meeldauw. In de biologische landbouw wordt van hun vraatzucht dan ook dankbaar gebruik gemaakt bij de bestrijding van plagen.

19 mei 2008

De Dagkoekoeksbloem bloeit voornamelijk met rozerode bloemen. Er is ook een Avondkoekoeksbloem die met witte bloemen bloeit. Toen ik bovenstaande combinatie in mijn volkstuin  aantrof, was ik even erg verbaasd want nog nooit hadden tussen de bekende bloemen witte exemplaren gestaan. Het kan echter maar zo gebeuren dat opeens een genetische variant ontstaat. Een soort "inteelt", wanneer de planten lang op dezelfde grond staan.
Deze Dagkoekoeksbloem behoort tot de anjerfamilie en is tweehuizig: er zijn planten met alleen vrouwelijke bloemen en alleen planten met mannelijke bloemen.

18 mei 2008

Aan de Veluwezoom is een flinke plens water omlaag gekomen en de plassen op de bosbodem zijn bedekt met stuifmeel dat van de bomen en struiken is gespoeld. Het wild heeft weer volop te drinken, de kruidlaag kan weer voorspoedig groeien, kortom de natuur vaart er wel bij.
Voor ons mensen was het wel weer even wennen dat we de zomerkledij moesten inruilen voor jassen en regenkleding; je zou die heerlijk dagen graag vast willen houden. Maar ach, wie weet wat de zomer nog voor ons in petto heeft! En vandaag schijnt de zon, daar word je meteen weer vrolijk van.

17 mei 2008

De Groene kikker komt een maand na de bruine naar het water om te paren. De kwaakblazen van het mannetje zijn veel groter dan die van de bruine kikker en kunnen een enorm geluid produceren. De groene kwam eigenlijk hoofdzakelijk voor bij plassen, sloten en heel grote tuinvijvers maar hij lijkt bezig aan een stevige opmars want ook in kleinere vijvers presenteert hij zich tegenwoordig. Vaak tot verdriet van de tuineigenaar. Als de vijver aan de kant van je slaapkamerraam ligt, is dat een garantie voor de verstoring van je nachtrust. Ze zijn wel prachtig, die gifgroene rakkers, dat wel!

16 mei 2008

Een aantrekkelijke sloddervos, dat is de donkere ooievaarsbek (geranium phaeum). Geef haar een vinger, en zij neemt je hele hand en neemt alle vrije plekjes in je tuin in beslag, of propt zich tussen de daar al staande planten. De bloei is heel mooi en als de zon door de bloemblaadjes schijnt, ga je helemaal plat voor deze soort. Lang geleden werd de donkere ooievaarsbek naar ons land gehaald op de landgoederen van de gegoede burgerij op te sieren en van daaruit vonden ze hun weg naar de tuinen van de minder bedeelden. In de vrije natuur heeft de plant het niet weten bol te werken en groeit daar maar mondjesmaat. Opmerkelijk want in de tuinen wil hij op de droogste grond nog groeien.

15 mei 2008

Van deze zwangere reegeit mocht ik tot mijn verbazing heel dichtbij komen. Terwijl ik tegen haar stond te praten, keek ze me aan alsof ze zeggen wilde: "ik zal blij zijn als ze geboren zijn". En te zien aan haar gevulde buik, zal dat wel snel gebeuren. De dracht van een reegeit is ongeveer vijf maanden, dus zou ze in december gedekt moeten zijn. Dat gebeurde echter in augustus, dat is de paartijd van het ree. Dit dier kent een uitgestelde dracht. Na de bevruchting ontwikkelt het embryo zich niet meteen, dat gebeurt pas op een zodanig tijdstip dat de reekalfjes - vaak tweelingen - geboren worden als de omstandigheden optimaal zijn: in juni, als er volop voedsel en dekking is. Alweer iets dat perfect geregeld wordt door de natuur!

14 mei 2008

Het Lelietje-der-dalen (Convallaria majus) is wat je noemt een "lief plantje". Het symboliseert onschuld en zuiverheid. Daarom werd het ook veelvuldig verwerkt in bruidsboeketten. Een halve eeuw geleden ging nog menig meisje als maagd het huwelijk in. De plant is in alle delen giftig, zelfs in gedroogde staat. Het Lelietje komt landelijk op diverse plaatsen in het wild voor en met zijn ondergronds kruipende wortelstokken kan het zich behoorlijk uitbreiden. De bloemetjes hangen naar n zijde en ze ruiken verrukkelijk! In de herfst verschijnen aan de uitgebloeide bloemstengel soms mooie rode bessen.

13 mei 2008

De paringstijd van salamanders loopt tot eind mei. Het mannetje gaat voor het vrouwtje zwemmen, waaiert met zijn staart geurstoffen (geslachtsferomonen) naar haar toe en voert een verleidelijke dans voor haar uit. Hij probeert het vrouwtje vervolgens naar de bodem te bewegen waar hij zijn spermapakketje afzet. Het vrouwtje neemt dit in zich op waarna de eitjes bevrucht worden. En voor een zet ze haar eitjes af en vouwt die in een piepklein blaadje van een waterplant, dat ze tegen haar geslachtsopening duwt waarna ze het eitje legt. De eitjes zijn kleverig en blijven goed zitten. Ze doet er wel twee weken over om haar twee- tot driehonderd eitjes te leggen. Na een week of drie komen de eitjes uit en dan zijn de salamanders hun kinderen allang vergeten, soms zien ze die zelfs aan voor prooi!

12 mei 2008

De kleine watersalamander is een waar wondertje der natuur. Soms vinden in de natuur dingen plaats waar wij mensen niet aan kunnen tippen. Neem dit aardige diertje. De salamander verblijft maar een paar maanden in het water, waar hij zich komt voortplanten. De rest van het jaar leeft hij op het land. Dan is zijn huid stug en waterafstotend en hij ademt door zijn longen. In het water wordt zijn velletje zacht en soepel, aan zijn tenen komen een soort vinnen, door zijn huid kan hij opeens ademen en zijn ogen veranderen van  ver- naar bijziend want dat is veel doelmatiger in het water. De watersalamander heeft een bijzonder vermogen: hij is in staat een kwijtgeraakte poot of staart te vervangen, zelfs een beschadigd oog kan worden vervangen door een nieuw. Daar wordt een mens toch stil van?

11 mei 2008

Het Weideklokje (Campanula patula) is wettelijk beschermd en staat zelfs op de Rode Lijst als "zeer zeldzaam". Ik ben zo gelukkig het in de tuin te zien bloeien alsook op mijn volkstuin, dankzij een aardige mede-IVN-er die ze mij schonk. De zaden van dit prachtige wilde plantje zijn bij speciale zaadkwekers nog wel te koop. Ze worden ook verkocht in de IVN-tuin in Rheden (naast het bezoekerscentrum Veluwezoom). Als het ze bevalt in je tuin, zaaien ze zich uit en kun je er jarenlang van genieten. Lekker veel humus in de bodem vinden ze heerlijk).

10 mei 2008

Oranjetipman op Bluebell. Oranjetipjes zie je nu volop vliegen bij dit fraaie weer. De Bluebell waar hij op rust, komt uit Guernsey. Ik heb de gewoonte om overal vandaan een plantaardig souvenir te willen meenemen en kweek op die manier in onze tuin een jaarlijks terugkerend herinneringsfestijn van mooie belevenissen. Soms een stekje, soms een zaadje of een mooie steen, en in dit geval een paar bolletjes. In Engeland en op de Kanaaleilanden wordt de bosbodem in deze tijd van het jaar op veel plekken blauw gekleurd door de Bluebells. Hoewel veel van dit soort bollen Bluebell wordt genoemd, is een Bluebell slechts een echte Bluebell als de stengel gebogen is en de bloemetjes aan n zijde van de steel hangen.

9 mei 2008

Door de hoge temperatuur en het aanhoudend droge weer beginnen allerlei bosplasjes op te drogen. Kuilen waarin na wat stevige regenval het water een poos beef staan en waarin door bruine kikkers dril werd afgezet. Inmiddels zijn daaruit al flinke dikkopjes gekomen en die zien hun waterwereld almaar kleiner worden. Dat vonden mijn kleinkinderen wel "z verschrikkelijk zielig!". Dus als rechtgeaarde groene oma moest ik mee het bos in waar de kleinkinderen met pollepel en zeefje een heel stel kikkerlarfjes uit het water visten. Die hebben ze mee naar huis gedragen en in onze vijver losgelaten. Ik heb ze maar niet verteld dat de daar aanwezige salamanders dol op zulke kikkervisjes zijn....

8 mei 2008

In een gemeenteplantsoentje niet ver van ons huis viel mij een massa witte bloemen op. Nadere inspectie leerde dat hier volop de Gewone vogelmelk (Ornithogalum umbellatum) stond te bloeien. Ook al weer zo'n soort die vroeger in de boerentuinen en bij oude stinzen werd aangeplant en die vandaar met succes ontsnapte uit de beschermde tuinmillieu's. Vogelmelk produceert prachtige spierwitte bloemen. De bolletjes vermeerderen zich ruimhartig door zowel zaad als broedknolletjes. En zo kun je al snel een flinke plek vol van deze fraaie plant hebben. Omdat in onze gemeente niet bepaald zorgvuldig met dit soort dingen wordt omgegaan, denk ik dat een paar bolletjes binnenkort naar mijn tuin zullen gaan verhuizen.....

7 mei 2008

Momenteel bloeien de kievitsbloemen! Kievitsbloemen zijn in ons land helaas niet veel meer te vinden. Maar langs het Zwarte Water bij Hasselt (O) zijn ze nog in grote getale te bewonderen. Er worden speciale excursies georganiseerd naar de velden waar ze  in paars en wit, tussen lila pinksterbloemen in verpletterende hoeveelheden staan te pronken en het is heel bijzonder om dit eens te gaan bekijken. Op de website van de VVV Hasselt is hierover meer informatie te vinden.  Je kunt er alleen onder begeleiding naar toe. Het zeldzame bolgewas is wettelijk beschermd.

6 mei 2008

Reebok en reegeit lopen rustig te grazen. Tegen de avond komen ze behoedzaam uit de dekking om wat te grazen op het open veld. Het ree is een zeer waakzaam dier, om de paar tellen kijkt het op om te zien of alles nog veilig is. Het opvallende aan deze dieren is dat ze geen staart hebben. De witte beharing achterop het lichaam heet "spiegel", het heeft een signaalfunctie. Door de spiegel uit te spreiden, kan die wel tweemaal zo groot worden. De spiegel van de reebok heeft een andere vorm dan die van de reegeit, dat is handig voor de herkenning. Over het algemeen zijn ze niet schuw in gebied waar ze regelmatig mensen zien. Als ze je gewaar worden, lopen ze niet meteen weg maar blijven wel naar je staan kijken om te zien wat je doet.

5 mei 2008

In de uiterwaarden staan de meidoornhagen in volle bloei. De warmte van de afgelopen dagen heeft ze werkelijk doen uitbarsten! Deze hagen worden beschouwd als waardevol cultuurelement in het landschap en uit het oogpunt van herstel van het oude coulissenlandschap worden ze her en der weer opnieuw aangeplant. Vroeger was het de normaalste zaak om ze te houden als kering voor het vee. Doordat de hagen doornig en dicht zijn, hielden ze koe en paard in de weilanden. Toen kwam echter het prikkeldraad in zwang en uit economische overwegingen werden de mooie meidoornhagen vervangen door dit stalen prikdraad. Voor veel vogels zijn dit favoriete struiken voor het bouwen van een nest. Ze vinden er een veilig onderkomen.

4 mei 2008

De inlandse Vogelkers is een prachtige bloeier die momenteel heerlijk staat te pronken en te geuren. Er is ook nog een variant: de Amerikaanse vogelkers die in de jaren twintig van de vorige eeuw in onze bossen werd aangeplant omdat hij zo lekker snel groeide. Zoals dat vaak gaat met gemporteerde soorten, liep dat danig uit de hand omdat deze vogelkers zich zeer uitbundig vermeerderde. Te vuur en te zwaard werd en wordt de "bospest", zoals hij al gauw heette, bestreden zonder al te veel succes. Onze inheemse kers krijgt wordt tijdens de bloei druk bezocht door insecten. Als hij vol bloemen zit, is hij een echte blikvanger.

3 mei 2008

Een splinternieuw en vers Bont zandoogje op het blad van de Hop. Het is de eerste die ik dit jaar zag. Het is een vlindertje dat je veel ziet in het bos en op bloemrijke graslanden. De eitjes worden gelegd op grassen die op vochtige grond groeien, o.a. Pijpestrootje. Man zandoog bezet een territorium op een door de zon beschenen boomtak en wacht daar op langs vliegende vrouwtjes.
Deze vlinder vliegt van april tot oktober en afhankelijk van het weer brengt hij twee of drie generaties voort. Poppen en rupsen brengen de winter door in graspollen.

2 mei 2008

Hondsdraf is een klein maar fijn plantje met mooie blauwe bloempjes die druk bezocht worden door insecten. Aan dit soort plantjes ga je zo snel voorbij en je verbaast je als je er eens een stengeltje van plukt om de bloemetjes nader te bekijken. Vroeger werd het veel gebruikt in de natuurgeneeskunde, het zou o.a. helpen tegen allergie. Ik gebruik het als ik mij weer eens heb vergrepen aan een brandnetel in de tuin. Door de blaadjes van de Hondsdraf te kneuzen en het sap over de brandplek te smeren, geeft dat meteen verlichting.

1 mei 2008

Een wirwar van vlindervleugeltjes op de bosbodem: het Klein geaderd witje doet aan voortplanting. Ik zag gisteren een heleboel van deze vlindertjes vliegen. Ze leggen hun eitjes op allerlei kruisbloemigen: look zonder look, pinksterbloem, damastbloem, wilgenroosje enzovoort. De eitjes worden n voor een op planten gelegd, hier een, daar een. Er vliegen per jaar vaak drie generaties; de eerste in april/mei en de tweede in juli/augustus en de derde in augustus/september. De vlinders doet denken aan  Koolwitjes maar die hebben vlekjes op de voorvleugels. En op de zijne, twee op de hare.

30 april 2008

Elke ochtend komt in alle vroegte een Gaai naar onze tuin om te zien of er nog iets te snaaien valt op de tuintafel. Speciaal voor hem leg ik wat pinda's neer uit het restje dat nog voorradig is. Vanachter het raam  zit ik hem doodstil te bewonderen  want de geringste beweging verjaagt hem. Fotograferen lukt daarom niet. Deze koolmees doet minder moeilijk want hij is gewend aan menselijke aanwezigheid. Dat de pinda's nu niet meer fijngehakt zijn, zal hem een zorg zijn. Hij lust er wel pap van. Het is wel een enorme hap, zo te zien! Voeren hoeft nu niet meer, mede dankzij de regen van de laatste dagen is er genoeg te vinden op de planten en bomen die nu heel snel verder uitlopen. Nog even, dan zijn de pinda's op.
De foto hieronder: blijkt een Rouwvlieg of Maartse vlieg te zijn. Dank aan de meldster!

29 april 2008

Alweer zo'n grappig insect in de tuin. Op de Skimmiabloemen zitten ze met heel vele. Ik heb geen flauw idee wie dit is; wie het weet, mag het zeggen - graag zelfs. Een sluipwespje?  In een paar dagen tijd zijn de beuken uitgelopen en in het bos is het nu op z'n mooist met al dat frisse, tere groen. Echt genieten!
Momenteel is er veel wild te zien en tijdens een avondwandeling in het bos kom je al snel zwijnen met jongen, reen, een haas (echt waar, dit is een bosbewoner) en als je geluk hebt ook edelherten tegen. En dan al die zingende vogels, roffelende spechten, je komt bijna zintuigen tekort om al dit moois in je op te nemen.......

28 april 2008

Op de Posbank in Rheden bloeit nu volop de Gaspeldoorn. Vooral tussen het theehuis van Natuurmonumenten en het restaurantje Koepel de Kaap bieden deze stekelplanten een verpletterende aanblik, zoveel staat er. De Gaspeldoorn wordt nogal eens aangezien voor Brem. Het schijnt dat Linneaus zo onder indruk was van deze fantastische bloeier dat hij ter plekke op zijn knien zakte en God dankte voor het feit dat hij zoiets moois mocht aanschouwen.  De harde, lange en akelig scherpe doorns zijn feitelijk de blaadjes en als  je een haag van deze struiken zou aanplanten, zou geen mens of dier er door komen! Ook in de winter zie  je de Gaspeldoorn wel bloeien, maar dat is niets vergeleken bij de gouden pracht van nu. De bloei duurt tot eind april.

27 april 2008

Er komen steeds meer insecten tevoorschijn, vooral nu het weer wat warmer wordt. Ik vind dit fascinerende diertjes, ze kruipen door je planten, bestuiven de bloemen, en als je regelmatig goed rondneust, ontdek je de meest aparte figuren.
Dit kevertje deed me meteen denken aan het kinderliedje "hansepansekevertje". Telkens klom het naar de top van deze verdroogde stengel, vloog weg, landde weer en klom opnieuw omhoog. Wat daar nu het nut van was.......

26 april 2008

Edelherten werpen in maart hun gewei af. Na twee weken begint het nieuwe alweer te groeien en tot het volgroeid is, zo tegen half juni, is het bekleed met een fluwelige huid, de bast. Het gewei wordt opgebouwd uit beenstof, een enorme fysieke prestatie voor zo'n dier. Als het gewei klaar is, moet het geveegd worden zodat de bast eraf gaat. Ieder jaar wordt het gewei groter, komen er "enden" bij. Tot het edelhert oud is, dan gaat het gewei terugzetten. De herten op de Veluwe moeten leven in een voedselarm gebied en zijn dan ook niet in topconditie. Een hert in de Oostvaardersplassen, waar zomers veel meer voedsel is, kan wel 50 kg zwaarder wegen dan een Veluwehert.  Het blijft altijd prachtig ze te zien.

25 april 2008

De Oranjetip vliegt weer. In de natuur zijn vaak de mannetjes het fraaist uitgedost. Het vrouwtje van de Oranjetip moet het dan ook zonder de gekleurde vleugelvlekken doen. De vlinder peurt hier in de bloemen van het Look zonder look. Er zijn meer vlinders die door het fraaie weer van de afgelopen dagen op de vleugels zijn gegaan. Ik zag eerder al het Boomblauwtje door de tuin vliegen, de fraaie Citroenvlinder en de Dagpauwoog.

24 april 2008

Als mens ben je geneigd te denken dat eventuele hongersnood onder dieren wel voorbij zal zijn zodra de winter voorbij is en de lente vordert. Maar het bos is inmiddels helemaal leeggegeten terwijl de kruiden nog nauwelijks groeien door gebrek aan regen. Het is hier in het oosten van het land behoorlijk droog. Dankbaar maken de reen en zwijnen dan ook gebruik van het ingezaaide kruidenveldje dat daar speciaal ligt om deze dieren uit het bos te lokken. Zo wil de boseigenaar voorkomen dat het wild schade toebrengt aan de jonge aanplant die de gekapte bomen moet gaan vervangen. En voor wildzoekers is hier dus altijd wel wat te zien.

23 april 2008

De beuken beginnen volop uit te lopen bij het mooie weer van de laatste dagen. Het nieuwe groen ziet er teer en pril uit, een lust voor het oog. Het zal niet lang duren voordat het hele bos bebladerd is en het groen weer een zomerse, donkerder kleur krijgt. De geelgors zingt weer volop, de groene spechten lachen, de zwarte spechten roffelen zo hard dat je je een ongeluk schrikt als je er vlakbij loopt. Soms passeer je een plek waar een intense wildgeur hangt en je weet dan dat hier kortgeleden de zwijnen passeerden.

21 april 2008

Deze prachtige vogel kan maar op weinig sympathie van de mens rekenen. Men vindt hem een schreeuwlelijk, wat hij inderdaad kan zijn - vooral in de vroege ochtenduren als je nog lekker ligt te slapen! In de broedtijd voert hij de jongen met andere vogeltjes die hij desnoods brutaal uit het nest rooft. Maar dat doen grotere soortgenoten ook, en dat vinden we dan minder erg. Oneerlijk dus! Maar onze ekster behoort toch echt tot de zangvogels en hij kan zacht en melodieus zingen, al horen we dat niet zo vaak. Ook heeft hij een goed geordend familieleven. En wist u dat eksters op jonge leeftijd jeugdbendes vormen? Precies als in de mensenwereld, we moeten ons dus maar niet al te veel verbeelden.

20 april 2008

Er is nog een restantje universeelvoer en er zijn nog een paar netjes met pinda's in huis. Die voer ik nog maar even op aan de vogels want met de temperatuur wilde  het tot nu toe nog niet echt vlotten. De pinda's worden door mij altijd fijngehakt met de vijzel zodat ook roodborst en merel ze makkelijk naar binnen kunnen krijgen. Gezien het bezoekersaantal valt het aangeboden voedsel nog steeds zeer in de smaak. Bij spreeuwen, mussen, vinken, gaaien, eksters en nog veel meer. Helaas ook bij de houtduiven die hun kroppen ermee volstoppen. Ik ontdekte vanmorgen een nestje in aanbouw van de heggenmus, de ekster plukt takken uit de krentenboom en ma merel heeft al jongen.

19 april 2008

Al een tijdje stond de mussenkast op mijn verlanglijstje. Door het jaarrond voeren met onkruidzaden bind ik deze vogels aan onze tuin. Toevallig kwam ik op het spoor van meneer De Jong uit Marknesse die de mussenkasten voor een zeer vriendelijk prijsje ( 8 euro) te koop aanbiedt. Er zijn meerdere modellen verkrijgbaar en op bestelling maakt meneer De Jong ook kasten voor andere vogels. Met zijn instemming vermeld ik zijn adres: j.de.jong-740@kpnplanet.nl
Mussen zijn echte kolonievogels. Het liefst samen in een grote groep, en maar kletsen en bakkeleien, de hele dag door. Ook nestelen doen ze het liefst dicht bij elkaar dus ik hoop dat de  nieuwe mussenetages in de smaak zullen vallen!

18 april 2008

Op een luwe plek in het bos waar een fraaie kolk ligt, schieten de planten van de Gele lis als paddestoelen uit de grond! Dat belooft wat, als straks die prachtige gele bloemen staan te pronken. Dat is het leuke van de lente: telkens komt er weer iets nieuws bij. Door vooral de koude nachten van de laatste tijd, schijnt de natuur ruim twee weken een pas op de plaats gemaakt te hebben. Ook de aanhoudende nachtvorst heeft toch wel de nodige schade veroorzaakt aan vroeg bloeiende gewassen. Mijn perzikboompje op de volkstuin staat er treurig bij en ook de vossebesstruikjes beloven niet veel goeds, te oordelen naar hun uiterlijk.

17 april 2008

Door de eeuwen heen werden componisten, schrijvers en dichters genspireerd door de zwaan, en dat alles vanwege diens schoonheid en gratie. Drijvend op het water zijn het dan ook uiterst sierlijke verschijningen maar zodra ze het land opkomen worden het onflatteuze waggelaars.
Eenmaal gepaard, blijven ze voor het leven samen. Het schijnt dat een zwaan kan sterven van verdriet na het verlies van de partner. Deze statige knobbelzwanen kwamen speciaal naar mij toe gezwommen voor de foto. Of waren ze uit op iets eetbaars...?

15 april 2008

Alle dovenetels (wit, geel en roze)  staan nu in bloei. Dovenetel wordt beschouwd als onkruid maar in de tuin misstaat hij zeker niet en hij bloeit van april tot augustus, wat wil een mens nog meer. Het blad lijkt op dat van de Brandnetel maar  heeft niet de gemene naaldjes.
Hommels bezoeken graag de plant en zodra ze de bloem binnengaan, klapt de stempel die onder de "overkapping" zit  omlaag en brengt zo wat stuifmeel over op de rug van de bezoeker, die het weer verder verspreidt voor bestuiving van andere bloemen.  Een ingenieus mechanisme van de lipbloemigen, die ook te herkennen zijn aan hun vierkante stengels.

14 april 2008

Terwijl de biggen in hun pyjamapakjes spoorslags de benen namen, bleef moeder nog even wat doorzoeken naar voedsel. Ze weet wel dat ze van brave wandelaars niets te duchten heeft. Sinds de (verlengde) jacht gesloten werd op 24 maart, kunnen ze zich voorlopig weer veilig voelen. Al is het maar voor kort want het is de bedoeling dat in juli het jagen alweer begint om toch vooral in de zeven maanden daarna genoeg zwijnen te kunnen doden. Wat een leven voor die dieren! In de krant stond dat er tijdens het laatste jachtseizoen 4009 zwijnen naar de eeuwige jachtvelden werden geschoten. Nog steeds niet genoeg volgens de een. Over dat standpunt valt te twisten volgens de ander.

13 april 2008

Het voorjaar wordt door de natuur enthousiast volgestopt met de kleuren blauw en geel. En zeg nou zelf: daar wordt een mens toch vrolijk van! De Vergeet-me-niet en straks de onvolprezen Ereprijs, ze hebben kleuren die kunnen wedijveren met een stralend blauwe lucht zoals we die in dit jaargetijde vaak zien. Later in het jaar komen wit, en lila en roze maar nu wordt er even prominent onder onze neuzen gedrukt dat het nieuwe groeiseizoen is aangebroken, opdat wij er vooral niet achteloos aan voorbij gaan!! Blauw is niet voor niets mijn lievelingskleur.....

12 april 2008

De Pinksterbloem is een belangrijke waardplant voor de Oranjetip. Dit vlindertje legt haar eitjes op de planten als die in het stadium van beginnende bloei zijn. In de tijd die verloopt tussen het opengaan van het eerste bloempje tot het laatste, kan het eitje zich ontwikkelen tot rups. Zodra de Pinksterbloem is uitgebloeid en zaden begint te vormen, komen de rupsjes uit. Zij eten de verse zaden. In een weiland vol Pinksterbloem vindt je de eitjes alleen aan de randen van het veld. Zodra de rups wil gaan verpoppen moet hij zich namelijk verplaatsen naar het struweel waar hij zich aan een stengel vasthecht voor het interne verbouwingsproces. Dit voorjaar lopen bloei van de Pinksterbloem en het vliegen van de Oranjetip helaas niet synchroon. Het is nog te koud voor de vlinder.
Andere waardplanten voor de Oranjetip zijn Judaspenning en Look-zonder-look.

11 april 2008

Als je per trein door het land rijdt, zie je pas goed wat een paar dagen zon met de natuur doen. Die kleurt langzaam groen! Overal in de weilanden zijn heel veel grauwe ganzen te zien, ook nijlganzen en heel veel witte boerenganzen. De boerengans is feitelijk een afstammeling van de grauwe gans. Ganzen zijn "eendvogels", ze behoren tot de familie der eenden.
Overal in de weilanden zie je groepjes hazen achter elkaar rennen en met elkaar knokken om de gunst van de vrouwen, rammelen noemen ze dat. Aan de oevers van boerensloten staan de dotterbloemen al overvloedig te bloeien maar wat je toch mist zijn de koeien in het landschap. Schapen zijn er daarentegen genoeg.

9 april 2008

Lieveheersbeestjes horen bij de eerste insecten die vroeg in de lente al wakker worden. De eerste zonnestralen halen deze kevertjes al uit hun winterrust waarop ze meteen beginnen met eten. Als ze zo op krachten zijn gekomen, gaan ze over tot voortplanting. Dat je aan het aantal stippen op de schilden van een lieveheersbeestje de leefjaren kunt aflezen, is een fabel. Deze kevertjes leven niet langer dan een jaar. Voor het determineren van de diverse soorten, zijn de stippen en kleuren van de dekschildjes wl bruikbaar.

8 april 2008

Op mijn volkstuin staat een exemplaar Koolzaad fier te bloeien. Deze plant staat momenteel zeer in de belangstelling omdat hij als alternatief kan dienen voor aardolie en als brandstof voor dieselauto's.  Uit 10 ha koolzaad kan 15.000 liter olie gewonnen worden. De automotor rijdt er stiller op, er is nauwelijks CO-2 uitstoot en de olie is vele malen goedkoper dan reguliere dieselolie.
In Australi werd een poos geleden alarm geslagen over genetisch gemanipuleerd Koolzaad omdat dit heel snel uitkruiste met andere planten en deze besmette met de veranderde eigenschappen. Daarbij kwam dat de zaden van deze plant tot 10 jaar kiemkracht behouden en dus na vele jaren alsnog de kop kunnen opsteken.

7 april 2008

Paddenwijfjes leggen hun eieren op een andere manier dan kikkers. In dubbele snoeren worden ze gedrapeerd om plantenstengels in het water. Een enkele pad kan zo tot wel 4.000 eieren afzetten. De larven, of dikkoppen, zijn zwart van kleur terwijl die van de Bruine kikker vlekjes hebben op de huid.

6 april 2008

Van alles begint in bloei te raken! De Gele dovenetel zag ik ook al. De bloempjes zijn nog niet helemaal ontwikkeld en de honingmerken liggen nog verborgen. Als die straks insecten lokken, moeten ze onder de afdakjes naar binnen, krijgen meteen een stempel op hun rug en de haartjes van bloemblaadjes zorgen ervoor dat elders opgedaan stuifmeel op de nu bezochte bloem achterblijft. Zo worden de bloemen bestoven. De dovenetel is een bijzonder fraaie wilde plant, hier en daar wordt hij zelfs in tuincentra aangeboden.  De Roze dovenetel verschijnt vroeger en staat al een tijdje in bloei.

5 april 2008

Een enkele klont kikkerdril kan wel 3.000 eitjes bevatten. Waar veel bedreigingen zijn, moet dat worden gecompenseerd door heel veel productie. Uit zo'n enorme hoeveelheid eieren komen slechts een paar kikkers die het brengen tot volwassenheid. De rest gaat verloren, wordt opgegeten door predatoren, ontwikkelt zich niet goed of gaat door andere oorzaken verloren. De eerste zes dagen leeft het kikkerlarfje van het dril, daarna gaat het zich voeden met algen en moet het noodgedwongen het "ruime sop" kiezen waar het gevaar op de loer ligt.

4 april 2008

Het voorjaar is, in tijd gezien, al een aardig eindje op dreef en het wordt de hoogste tijd dat de temperatuur en de zon gaan meedoen. In het bos wordt de voedselvoorraad almaar kleiner en zwijnen wroeten zich een ongeluk om nog iets eetbaars te vinden. Sinds 24 maart kunnen ze zich weer veilig voelen, toen werd eindelijk de jacht gesloten. Er zijn al heel veel biggetjes. Soms schrik je je een ongeluk als je zo'n stel opeens voor je weg ziet rennen, de jonkies zijn zo groot als een flink konijn en kunnen ontzettend hard hollen. En korte knor van hun moeder, en ze nemen in een noodtempo de benen.

3 april 2008

Deze mooie kater zag ik een week geleden door onze tuin sluipen. Hij bleek zeer schuw maar het lukte me toch na verloop van tijd hem dichter te benaderen. Aanraken was geen optie. Hij had duidelijk een ernstig luchtwegprobleem en zijn vacht was helemaal vervilt. De kat was  heel hongerig. Het voerbakje steeds dichterbij huis plaatsend, slaagde ik erin hem in de keuken te lokken. Daar wilde hij meteen onze eigen kat te lijf gaan. Het was duidelijk dat dit een beest was dat zijn huis was kwijtgeraakt en een tijd buiten heeft moeten overleven. Omdat hij zo agressief was, moest ik hem wel laten ophalen door de dierenambulance. Ik had hem graag willen temmen en hersocialiseren want ik viel voor zijn mooie ogen!

2 april 2008

In een bosplas waren vandaag de bruine kikkers druk bezig met hun paringsactivieiten. Het was een geplons van jewelste. Door de koude nachten van de laatste tijd zijn ze er later dan voorgaande jaren. In onze eigen tuinvijver is nog niets te horen. Elke avond luister ik vanuit mijn bed of het bekende geknor van de mannetjeskikkers al klinkt, maar dat is niet het geval.  De kwaakblaas waarmee de Bruine kikker geluid voortbrengt, is aanmerkelijk veel  kleiner dan die van de groene. Maar ja, die heet niet voor niets "boerennachtegaal".  De Groene kikker komt pas in mei naar het water. Hij is de echte kwaker!

1 april 2008

De Vingerhelmbloem is een mooie voorjaarsverschijning. Hij wordt gerekend tot de Stinzenplanten maar komt hier en daar ook in het wild voor,  o.a.  in het rivierengebied.  Het is beslist geen algemene soort. Bij ons groeit hij gewoon in de tuin en zaait zich daar flink uit. Ik heb vandaag een heleboel jonkies uit de grond gehaald en langs de vijver aangeplant. Dat moet in de toekomst een mooi spektakel opleveren! De plant was eerder bekend onder de naam Voorjaarshelmbloem, die gebaseerd is op de ingesneden blaadjes die met enige fantasie op handjes lijken.  Het plantje doet sterk denken aan Holwortel.

31 maart 2008

Deze schoonheid is het bloempje van de Citroengeranium die binnenshuis staat te overwinteren. Het wordt hoog tijd dat de planten die in huis bescherming kregen tegen de winterse kou, weer naar buiten gaan want massaal steken de bladluizen de kop weer op.  Elke ochtend speur ik de bladeren van de diverse overblijvers af en knijp de groene plaagbeesten meedogenloos dood. De bladluizen die nu uit de in de herfst gelegde eitjes komen, zijn allemaal zeer gemancipeerde vrouwen. Ze hebben geen man nodig om zich voort te planten. Die komt er alleen aan te pas bij de laatste generatie eitjes die vr de winter worden gelegd.

30 maart 2008

Hier in het oosten van het land zou de Havik langzamerhand verdwijnen als gevolg van het feit dat er te weinig houtduiven - hoofdprooi -  zouden zijn. Dit zou weer komen doordat graanakkers vervangen werden voor masaanplant. Je kunt je dit nauwelijks voorstellen als je de grote aantallen duiven in het bos ziet en ook in de tuinen die langs de bosrand liggen. De Houtduif was oorspronkelijk een echte bosvogel, hetgeen zijn naam al zegt. Lang geleden werd ons land ook wel Holtland (later: Holland) genoemd vanwege het vele holt, dat weer "hout" of bos betekent. In de loop van de tijd werd de Houtduif, net als vele andere vogels, een cultuurvolger.  Houtduiven mogen het hele jaar bejaagd worden.

29 maart 2008

Morgen, zondag, is het lammetjesdag bij de Rhedense schaapskudde. Elk jaar weer een drukbezochte dag waarop lammetjes kunnen worden bezichtigd en geknuffeld. Ook kunnen ze worden geadopteerd, wat een financile ondersteuning van de kudde is. Op deze dag geven de bordercollies demonstraties in het schapen drijven en er zijn oud-Nederlandse ambachten  te zien. Dit voorjaar werden er meer dan 125 lammeren geboren. Jammer dat die jonge beesten al meteen zo'n ontsierend oormerk moeten dragen.

28 maart 2008

Deze zoel in het bos is een drukbezochte drinkplaats voor dieren. Van edelherten tot vogels, van zwijnen tot boommarters. Als je hier een hele dag in een camouflagetentje zou gaan zitten, zou je waarschijnlijk prachtige foto's kunnen maken. In deze tijd van het jaar wemelt het er van de bruine kikkers die hun dril komen afzetten. Gedurende de zomer vergaar ik hier regelmatig watervlooien die ik weer kado doe aan de salamanders in onze tuinvijver.

26 maart 2008

Net als diverse andere vogels komt ook de houtduif zich tegoed doen aan de knoppen van de Krentenboom. Nog even, en de boom zal bloesem dragen. Dat is een prachtig maar kortstondig schouwspel want bij de eerste windvlaag regent het bloesemblaadjes door de tuin. Als de Krentenboom is uitgebloeid, volgt de Prunus! Zo gaat het jaar na jaar........

25 maart 2008

Op de eerste, zonovergoten paasdag waren er weer ijsveren te zien in het bos. De voorwaarden waren dan ook duidelijk aanwezig: nachtvorst met daaraan voorafgaand veel regen. Het blijft toch een wonderbaarlijk mooi iets, dit natuur-verschijnsel.  De bloesememde bomen hebben een flinke klap gekregen tijdens de vriesnachten. Prunus en Magnolia staan er treurig bij, van hun schoonheid is nauwelijks nog iets over. Jammer!

23 maart 2008

Het KNMI meldt dat dit de koudste Pasen is sinds 40 jaren. Hoogstzelden valt Pasen zo vroeg als nu. Het heeft te maken met het tijdstip waarop het voor het eerst weer volle maan is nadat de lente is begonnen.
Vroeger ging bij ons de kachel uit wanneer Pasen was gearriveerd en de kapot gebrande mica ruitjes in de haard werden daarbij meteen vernieuwd. Het was onvermijdelijk tijd voor de grote schoonmaak, alles werd gesopt en gelucht. De winterkleren werden opgeborgen en nieuwe zomerkleren werden aangetrokken, zo was iedereen dan op z'n "paasbest".  Daar moet je toch nu niet aan denken!!

22 maart 2008

Hoewel het momenteel meer winter lijkt dan lente, trekken de goudvinken er zich niet veel van aan. De knoppen van de krentenboom zijn inmiddels zo dik dat de vogels er verheerlijkt van zitten te smullen. Goudvinken zijn de schrik van de fruittelers omdat ze dol zijn op de jonge malse bloesemknoppen en zo een deel van het toekomstige fruit naar de knoppen helpen.

20 maart 2008

Dag en nacht zijn vandaag wereldwijd bijna even lang. De zon staat recht boven de evenaar en de astronomische lente is nu begonnen. Het lijkt echter of we in een niemandsland verkeren, het is geen winter meer maar lente is qua temperatuur ver te zoeken. Het lijkt zelfs of het seizoen even de weg kwijt is als je de weersverwachtingen beluistert voor de komende dagen: koude, nachtvorsten, hagelbuien, sneeuw! De nu bloeiende planten, de prille blaadjes aan sommige struiken en bomen, de merel op haar nest, ze krijgen weldra een koud pak rammel.

19 maart 2002

We beleven binnenshuis een invasie van bosmuizen. 25 Jaar geleden kwam dat ook eens voor. Toen volgde er een koudeperiode met veel sneeuw, het was of de bosmuizen het voorvoeld hadden. Na een kwart eeuw gebeurt het opnieuw, heel merkwaardig. Bosmuizen wonen altijd om ons heen, in de tuin, in de schuur, maar niet binnen. Verdelgingsmiddelen zijn voor ons geen optie, deze mooie bruine pelsdiertjes zijn te "aaibaar".  Dus houden we het dapper vol ze een eind van huis te brengen, tot we hebben ontdekt hoe en waar ze binnen komen.

18 maart 2008

De bosanemoon staat in volle bloei. Het is een echte voorjaarsplant die bloeit voordat het blad aan de bomen komt. Uitermate geschikt dus voor de humusrijke bossen waar ze dan ook veelvuldig voorkomen en hier en daar grote aaneengesloten plekken vormen. Als je zo'n bloemetje eens goed bekijkt, zie je iets bijzonders. Wat ons een bloem toeschijnt is bij deze plant een kelk geworden. De kelk van een bloem is doorgaans groen en daaruit groeit de kroon: het kleurige deel (kroonblaadjes) van de bloem. De bosanemoon heeft geen kelk, die wordt hier gevormd door de mooie witte, soms naar paars kleurende blaadjes.

17 maart 2008

Sinds drie dagen zingt de Tjiftjaf in onze berkenboom, en op landgoed Enghuizen klinkt  het onmiskenbare dudeljo-liedje van de Wielewaal, maar waarschijnlijk was het een spreeuw die dit geluid imiteerde want het is nog te vroeg voor deze vogel. Er bloeien al veel vroege voorjaarsplanten. Dit is Vogelmelk, en niet zo algemeen  bolgewasje dat zich op twee manier kan voortplanten: vegetatief (meestal) en door broedknolletjes aan de bol. De bloemen zijn alleen midden op de dag open.

16 maart 2008

Tot gisteren werd er in het gehele land een inhaalslag gemaakt bij met het  kappen van bomen want vanaf 15 maart  mag er niet meer gekapt worden: deze datum wordt beschouwd als de aanvang van het broedseizoen. Op de website www.vogelsendewet.nl (begrippenlijst, onder B) staat echter: 

"De bescherming van vogels is echter niet gebaseerd op een datum, maar op het daadwerkelijke broedseizoen. Dat kan ook al vr 15 maart of na 15 juli zijn. Het broedseizoen begint niet pas wanneer de eieren gelegd zijn. Het broedseizoen gaat al van start met de paarvorming, territorium afbakenen en het bouwen van nesten. In deze tijdsspanne worden vogels, hun nesten en eieren beschermd door de Flora- en faunawet. Het nest mag niet verwijderd, verstoord of leeggehaald worden." Te zien aan het aantal gekapte bomen, houdt niemand zich aan de regels.

15 maart 2008

De eerste mestkevers van dit jaar scharrelen alweer rond over de bosbodem. Deze beestjes doen hun naam eer aan. Vanuit de verte ruiken ze al dierlijke mest die ergens in de buurt ligt. Ze kunnen er prachtige pillen van draaien en die achterwaarts rollen naar de plek waar ze hun "nest" willen maken. Er wordt in de grond een gang gegraven van ruim een halve meter diep, de mest wordt erin gepropt en daar bovenop wordt een groot ei gelegd. Daarvan eet de larve die uit het ei komt. Pa sleept mest aan en Ma propt het in de gang, zodat het jong goed voorzien blijft.

14 maart 2008

Dit is het meest succesvolle voederruifje dat we ooit in de tuin hadden. De hele dag vliegt het af en aan: goudvinken, groenlingen, mussen, sijsjes, zelfs de roodborst eet tot mijn verbazing van de zonnepitten. Allerlei struiken in de natuur lopen al behoorlijk uit en als straks de eerste bomen in blad komen, verschijnen er ook weer rupsjes en bladluizen. Dat is dan een mooi moment om met het voeren te stoppen. En dan is het ook wel weer genoeg geweest want al die zonnepittenschilletjes veroorzaken een hoop rommel!

13 maart 2008

Later op dezelfde dag: opnieuw bosmuis in de val. Of is het dezelfde? Ik zet hem in een glazen vaas die al snel beslaat door zijn warme adem. Hij kijkt me smekend aan en ik lees in zijn glanzende kraalogen: kijk nou eens naar buiten, regen, hagel, storm, dat kun je me toch niet aandoen! Tja, hier in huis is het natuurlijk wel wat aangenamer. Dus zeg ik tegen hem: vooruit dan, nog een paar daagjes, tot het weer wat is opgeknapt. Maar tegen niemand zeggen hoor, anders verklaren ze me voor gek! De muis belooft het en heel stiekem laat ik hem weer los in de kelderkast….  Volgende week verban ik hem naar het bos!

12 maart 2008

Ik had al zo'n vermoeden dat er muizen in onze kelderkast zaten. De vogelpinda's verdwenen, pakken vruchtensap werden open geknaagd..... Dus heb ik een muizenval gezet. Een waarin de muis niet doodgaat. En ja hoor, vanmorgen was het raak: een prachtige bosmuis. Ik liet hem in een diepe glazen vaas glijden waar hij doodgemoedereerd eerst zijn snuit ging zitten wassen. Toen moest hij natuurlijk op de foto, waarna ik hem in de tuin losliet. Ik vrees dat hij morgen weer in de kelderkast terug is want muizen moet je wel een kilometer van je huis loslaten, willen ze de weg niet terug vinden. Bosmuizen zijn z leuk om te zien!

11 maart 2008

Het parapluutjesmos is prominent aanwezig op de bloempotten buiten. Ze floreren bij vochtig weer en daarover hebben we niet te klagen. Dit levermosje heeft een zeer ingewikkelde voortplantingsmethode. Het mos is tweehuizig: er zijn vrouwelijke en mannelijke plantjes. De vrouwelijke plant vormt mini-palmboompjes waaronder de sporen worden gevormd. Op de mannelijke plant groeien kortere parapluutjes. Die bevatten voortplantingsorganen. Maar het parapluutjesmos kan zich ook ongeslachtelijk voortplanten. Dit gebeurt door middel van broedbekers(foto) waarin zich broedkorrels ontwikkelen die door een regendruppel naar buiten worden geschoten en zich in principe tot een nieuw plantje kunnen ontwikkelen.

10 maart 2008

Regen en wind striemen ons om de oren en volgens de verwachtingen blijft dat nog de gehele week zo. En we willen zo graag mooie lentedagen!! Deze hommelkoningin zal zich het voorjaar ook wel anders hebben voorgesteld. Als de wind haar niet uit de juiste richting blaast, landt ze op de helleborus waar ze haar buikje komt vullen met pollen en nectar. Ze heeft heel veel energie nodig om succesvol een nieuwe hommelstaat te kunnen stichten.

9 maart 2008

Dit is hout van de Fijnspar. Echt "laawaaibomenhout". Het is maagdelijk wit, ook is het zacht en niet erg duurzaam, en daardoor goedkoop.  Iemand heeft ooit eens bedacht dat we sparrenhout maar vurenhout moesten noemen. De dennenbomen die wij tijdens kerst in onze huizen zetten, zijn ook fijnsparren. Ze doen nauwelijks denken aan de lange sprieten in het bos, die alleen bovenin nog takken hebben. Deze worden dicht naast elkaar geplant zodat hun kronen snel omhoog naar het licht groeien. En op deze manier worden er stammen geproduceerd waar rechte planken van kunnen worden gezaagd.

8 maart 2008

Voor de waterhuishouding van het bos, is mos van groot belang. Bij elkaar n hectare mos (en dan vooral haarmos) kan - je gelooft het bijna niet! - wel 3000 liter water bevatten. Al dat vocht wordt beetje bij beetje aan de omgeving afgegeven.
Dit kussentjesmos verkleurt al naar gelang het water bevat. Hoe natter het is, hoe groener en hoe droger het wordt, hoe lichter en bleker van kleur.

7 maart 2008

Zag ik op 13 februari dat de ooievaars in een naburig dorp waren teruggekeerd, nu heeft het er alle schijn van dat er serieus aan de voortplanting gewerkt wordt. Er wordt allerlei materiaal naar het paalnest gebracht en als de vogels gelijktijdig naar het nest vliegen, gooien ze ter begroeting hun koppen achterover en volgt er een hevig snavelgeklepper. Van tijd tot tijd stappen ze op hun lange poten statig door het weiland, op zoek naar voedsel en nog meer nestmateriaal. Ooievaars zijn monogaam ze blijven levenslang bij elkaar.

6 maart 2008

In onze tuin loopt vaak een jonge kater uit de buurt, die hier vogels probeert te vangen. Vanmorgen vroeg zag ik hoe hij een goudvinkman greep, die op de grond tussen de uit het ruifje gemikte zonnepitten zat te zoeken.  Onze eigen kat blijft
's nachts binnen omdat ik niet wil dat hij in de vroege morgenuren op jacht gaat, zoals veel katten doen. Het is puur jachtinstinct van zo'n kat, een overblijfsel van de genen van zijn wilde voorouders. Toch  vind ik zoiets afschuwelijk om te zien. Ik houd mezelf dan maar weer voor dat straks de Sperwer haar jongen voert met de op dat moment net uitgevlogen jonge meesjes! Een paar minuten later verscheen een andere goudvinkman op de voerplank....  Alsof er niets gebeurd was.

5 maart 2008

De eigenaar van een bosgebied moet veel aandacht besteden aan het onderhoud ervan. Het is dan ook logisch dat er van tijd tot tijd ook geoogst moet worden. Van de verkoop van het hout worden weer allerlei zaken betaald. Momenteel wordt er in bosgebied Hof te Dieren nog behoorlijk gekapt. De boomstammen worden netjes opgestapeld maar veel, erg veel hout blijft liggen.

Zveel, dat het bos er onaantrekkelijk door wordt. Het is een tendens die je ook elders veel ziet. Dood hout brengt leven in het bos, dat is waar. Soms vraag ik me echter af of het niet ook een zaak van gemakzucht is. Teveel dood hout kan ook plagen te weeg brengen, de dennenscheerder is in dit opzicht gevreesd!

4 maart 2008

In het bos wordt door de zwijnen volop gewroet naar voedsel. Overal zie je waar ze de aarde hebben omgegooid met de sterke wroetschijven op hun snuit. De zwijnen doen dit gedurende de nacht en de vinken komen overdag op deze plekken fourageren, op zoek naar insecten, larven, kevertjes. Overal waar je loopt zie je de vinken opvliegen.

3 maart 2008

De hommelkoningin die ik gisteren zag vliegen, had een slechte dag uitgekozen om bovengronds te komen. De hele winter had ze ondergronds in haar holletje gezeten in een soort winterslaap. Nu moet ze weer in conditie komen om voor de productie van een heel volk te zorgen. Gelukkig bloeit er al van alles zodat ze nectar kan vergaren die haar suiker = energie geven. Het stuifmeel dat ze eet, verschaft haar de nodige eiwitten die haar in staat stellen binnenkort eitjes te leggen. Ze werd in de loop van vorig jaar al bevrucht waarna haar hele volk ten onder ging. Hare majesteit bleef in leven om het voortbestaan van de hommels te garanderen!

2 maart 2008

De schaapskudde op de Loenermark heeft forse uitbreiding gehad. Een deel van de schapenmoeders heeft zich teruggetrokken in de warme stal, de rest loopt buiten op de weide. De jonge lammetjes springen, rennen en dartelen achter en over elkaar heen, het geblaat en gemekker is niet van de lucht en je snapt gewoon niet dat zo'n lam in al die drukte feilloos z'n eigen moeder weet te vinden. Maar ja, datzelfde kun je je ook afvragen als je kijkt naar pingun-, zeehonden- of meeuwenkolonies. Je verstand staat erbij stil.....

1 maart 2008

Op deze turbulente, stormachtige dag, begint de meteorologische lente! Het lijkt wel een veldslag tussen het gaande en komende seizoen.  De meteorologische seizoenen bedragen exact 3 maanden. De astronomische lente begint dit jaar op 20 maart, wanneer de zon precies boven de evenaar staat.  Hoewel volgens onze kalenders de lente op 21 maart begint, zal dit feitelijk alleen nog maar in 2011 juist zijn. Tot die tijd zal jaarlijks in werkelijkheid de lente op 20 maart vallen. Ingewikkeld hoor. Laten we maar gewoon kijken naar wat buiten gebeurt.

29 februari 2008

Allerlei Prunusvariteiten staan momenteel in bloei, de een nog mooier dan de ander. Van zuiver wit tot fel roze, zo feestelijk! Ik heb al meerdere Kokmeeuwen gezien in voorjaarkleed, hun koppies zijn weer prachtig donkerbruin geworden. andere zijn nog niet zo ver en dragen pas kleine koptelefoontjes, of ook die nog niet.  In onze vijver is de eerste pad teruggekeerd na het winterverblijf op het land. Ik zag hem niet maar hoorde des te beter het vertrouwde roepje. Ik wordt blij van al die voorjaarsverschijnselen!

28 februari 2008

Het gewone haarmos staat er de hele winter al florissant bij. Dit plantje heeft geen wortels en geen bloemen en vormt dus ook geen zaden. Het plant zich voort door middel van sporen die in kapsels/doosjes zitten die zich nu al beginnen te ontwikkelen. Als de sporen rijp zijn, gaat een soort dekseltje van het kapsel af, waarna de sporen hun weg kunnen vinden naar andere plekjes. Als het langere tijd droog is, vouwen de blaadjes van dit mos zich strak samen en zou je het bijna niet meer herkennen als "sterretjesmos" zoals het ook wel genoemd wordt. 

27 februari 2008

In de gemeente waar ik woon, werd een steenuilpopulatie bedreigd door geplande huizenbouw. In een dergelijke situatie kan een gemeente ontheffing aanvragen van de flora- en faunawet die o.a. steenuilen beschermt. Daar moet dan een goed compensatieplan tegenover staan dat het voortbestaan van een populatie verzekert, voor zover dat al mogelijk is. De steenuilenwerkgroep waarvan ik lid  ben, heeft de ondeugdelijkheid van de plannen aan kunnen tonen en de ontheffing is niet verleend.  Daardoor kunnen deze leuke, bedreigde vogels voorlopig weer even vooruit! Een bericht dat de dag van vandaag een gouden randje gaf!

25 februari 2008

Mijn kleinzoon ontdekte in onze vijver de eerste bruine kikker van dit jaar. Hij zat in een afgelegen hoekje van de vijver, wat moeilijk om te fotograferen, maar vooruit, hij staat erop! Als de nachttemperatuur niet te laag wordt, en er ook nog af en toe een mals regentje valt, komen er steeds meer exemplaren naar het water. Kikkers komen doorgaans terug om zich voort te planten naar het water waar ze zelf geboren zijn. De laatste jaren zijn het er steeds minder dan voorheen, heel raadselachtig, we weten niet waar dat aan ligt.

24 februari 2008

Elk jaar zit er een spreeuwennest onder ons dak, tot mijn grote vreugde want ik vind dit geweldige vogels! Aan het eind van de zomer hebben ze geruid en kregen ze een prachtig gespikkeld verenpak. Nu beginnen de veren te slijten waardoor langzaam de spikkels verdwijnen en de eronder liggende prachtige iriserende groenpaarse  kleur weer tevoorschijn komt en de veertjes worden afgebiesd met een bruin randje. En de snavel wordt geel, dan is die beter herkenbaar bij het voeren van de jongen. Geweldig toch?

22 februari 2008

In de buurt staat een lange rij Valse christusdoorns. Dat zijn bomen uit de familie van de vlinderachtigen. Deze Gleditsia triacantos wordt tegenwoordig nogal eens aangeplant langs wegen. Aan het eind van de zomer draagt hij een massa lange, kronkelige peulen die tot wel 40 cm lang zijn. In de herfst laat de boom deze vallen. Er staat echter n boom die de peulen niet heeft losgelaten, daar is hij nu pas mee bezig en de grond ligt er vol mee. De peulen bevatten opmerkelijk kleine zaden, de doorsnede daarvan is nog geen centimeter.

20 februari 2008

Alweer zo'n heerlijk lentemoment: vanochtend hoorde ik de Groene specht schaterlachen in het zonovergoten bos. Voor mij was het de eerste keer dit jaar dat ik hem hoorde. Het Groot hoefblad staat al anderhalve week in bloei en massaal steken deze planten allereerst hun roze snuiten uit de bodem omhoog. Niets wijst er nu nog op dat over een poosje de bodem hier bedekt is met bladeren die tot een meter doorsnede kunnen uitgroeien.

19 februari 2008

Het voorjaar is niet meer te stuiten! In het bos kwetteren ontelbare sijsjes hoog in de bomen en ook de groenlingen blazen hun partijtje lustig mee. Onophoudelijk zijn ze met elkaar in gesprek. Terwijl ik deze prachtige pootafdruk van van een edelhert zat te fotograferen, dribbelde zowaar een eekhoorntje voorbij. Deze leuke beestjes krijg je niet zo heel vaak meer te zien, ze hebben in het verleden enorm te lijden gehad onder ziektes en sterfte. De eekhoorn is eigenlijk nooit helemaal uit het dal weer omhoog geklommen.

18 februari 2008

Het is een verbazingwekkend mechanisme dat planten en bloemen, die gedurende de vorst "flauw vallen", hun stengels weer fier doet oprichten zodra de temperatuur boven 0 komt. Ze beschikken over de mogelijkheid om tijdelijk uit het water dat ze bevatten suikers te maken, een soort antivries. Planten uit warme streken beschikken niet over deze mogelijkheid, ze hebben het in hun groeigebied niet nodig. Daarom beschadigt de vorst onherstelbaar het celmateriaal van deze planten en kunnen vorstgevoelige planten de winter buiten niet overleven.

17 februari 2008

De bessen van de klimop hebben een lange koudeperiode nodig om rijp te worden. Dat maakt ze aantrekkelijk voor vogels, die aan het eind van de winter deze bessen graag eten. Zowel het blad als de bes zijn giftig maar de vogels hebben er geen last van. Mensen geraken alleen in problemen als ze er heel veel van zouden eten. In de klimop vliegen bij ons de vogels nu af en aan om de bessen eruit te plukken.
Het schijnt dat vaal geworden zwarte zijde weer als nieuw wordt, als je klimopblad kookt en fijn wrijft en de zijde in dit water spoelt. Het krijgt weer glans en gloed!

15 februari 2008

Voordat het broedseizoen een aanvang neemt, wordt op allerlei plekken nog even naarstig hout gekapt. Was vroeger het neerhalen van een boom een echte strijd tussen mens en natuur, tegenwoordig gaat het zo akelig snel dat het gewoon oneerbiedig aandoet! Een machine legt zijn armen om de stam, zaagt van boven naar beneden alle takken eraf en voordat de boom het in de gaten heeft, ligt hij op de bodem. De geuren die vervolgens uit het nog levende hout opstijgen, lijken op laatste ademtochten...

13 februari 2008



Tjonge, dat is weer even wennen, dit grauwe mistige weer na een aantal zonovergoten dagen! Hoorde ik gisteren nog de  zanglijster, vandaag doet hij er het zwijgen toe. Maar de ontwikkelingen in de natuur zijn niet te stuiten. Ik zag dat het Groot hoefblad al bloeit en in een naburig dorp stappen pa en ma ooievaar alweer statig rond in de buurt van het paalnest waar ze elk jaar jongen grootbrengen.

12 februari 2008

Gisteren was alweer zo'n heerlijke lenteachtige dag, die eigenlijk een kadootje was dat je voorzichtig moest uitpakken om er een hele tijd van te genieten! Op landgoed Enghuizen, dat tjokvol sneeuwklokjes staat - langs de paden, tussen de bomen, indrukwekkend veel - was het heerlijk toeven. De Aronskelken stonden al volop in het blad, overal zag je het prille groen van het Fluitekruid en deze crocussen stonden verheerlijkt te zonnebaden in het gras. Lente op 11 februari.

11 februari 2008

Onder aan de steile wal van een sloot langs het Domineespaadje in Hummelo (Gld) zag ik gisteren voor het eerst dit jaar bloeiend speenkruid. De door de zon beschenen bloempjes glansden botergoud. Door de zon en de onbereikbaarheid kon ik ze helaas niet mooi op de foto krijgen.
Vanmorgen om 7.15 uur werd ik gewekt door de merel.  Eveneens voor het eerst in dit jaar hoorde ik hem zingen. Wat is dat heerlijk ontwaken!

10 februari 2008

De Kornoelje zie je nu overal bloeien. Het is een feestelijk gezicht die met gele bloemetjes overladen struiken langs de kant van de weg te zien staan. Ik hoorde vandaag de eerste bij voorbij zoemen; gelukkig is er nectar genoeg te vinden!
Twee staartmeesjes trokken in de krentenboom draadjes van de bast los. Die zullen toch niet al begonnen zijn een nest te bouwen..., dat lijkt wel wat erg optimistisch! Wij weten: n zwaluw maakt nog geen lente. Vogels worden bestuurd door daglengte, temperatuur maar voornamelijk hun hormonen.

9 februari 2008

Langs de Grote Beek, tussen Steenderen en Doesburg, groeit een prachtige Maretak in gastboom Populier. Deze altijd groene plant - een zg. halfparasiet - kan wel zijn eigen bladgroen maken - nodig voor de fotosynthese -  maar voor water en voedingszouten is hij afhankelijk van de boom.  De kleverige bessen van de Maretak worden door vogels verspreid als ze hun snavels aan een tak schoonvegen. De maretak groeit maar in een beperkt aantal bomen. Meer namen zijn: Vogellijm, Mistel en het Engelse Misletoe.

8 februari 2008

Zulke dagen wil ik graag meer! De zon scheen, de Zwarte specht roffelde (hard!) dat het een lust was, een massa Sijsjes kwetterde hoog in de bomen, Schrijvertjes draaiden rondjes op de sprengenbeek en Wintermuggen dansten samen in de zon. En ik fotografeerde het prachtige rode bekermos.  Een duidelijke close up van dit mooie mos, is te zien in het album Winter op deze website.

7 februari 2008

Eindelijk weer eens een zonovergoten dag!! Dat lokt een mens natuurlijk meteen naar buiten. In Baak (zie 27/1) bleken de ontelbare gele winteraconieten het loodje te hebben gelegd als gevolg van de vele regen. Maar de vele duizenden sneeuwklokjes stonden vrolijk te pronken in de zon. Ze hadden hun rokjes wijd uitgespreid waardoor de groen getekende kelkjes goed te zien waren.

5 februari 2008

Daar zou ik zo graag eens stiekem in lopen....., zachtjes, heel langzaam, speurend naar zwijnen of edelherten die er misschien liggen te rusten. Wie weet, zijn er al jonge zwijntjes geboren! De edelherten in "ons bos" laten zich weer regelmatig zien nu er hier niet meer zoveel wordt geschoten op zwijnen.  Maar helaas, ik mag hier niet komen en braaf houd ik me aan de regels.

4 februari 2008

Oorspronkelijk is de Els een boom van de waterkant maar in de nieuwbouwwijken die op voormalig polderland zijn gebouwd, doen ze het ook uitstekend. De elzenproppen, die het hele jaar aan de bomen blijven, vormen belangrijk voedsel voor de Sijsjes die van begin februari tot in april in ons land verblijven. De proppen zitten boordevol zaadjes en de Sijsjes maken daar dankbaar gebruik van tot het weer tijd wordt om terug te vliegen naar hun broedgebieden in het Noorden.

3 februari 2008

Al tientallen jaren houd ik mijn eigen natuurkalender bij. Het is leuk te zien hoe het patroon van groei en bloei bij de ene plant een duidelijke samenhang heeft met de temperatuur en dat de andere plant er zich niets van aantrekt. De afgelopen januarimaand was de op twee na warmste sinds de waarnemingen werden opgetekend. Het Longkruid bloeit al een paar dagen in onze tuin. Heerlijk om weer bloemetjes te zien!! Ik heb het Longkruid niet eerder zo vroeg zien bloeien.

2 februari 2008

De winter laat zich niet zonder slag of stoot onder de duim houden en deelt de komende twee dagen nog even weten dat hij nog lang niet vertrokken is! Enige overmoedige planten in de tuin zullen er wel van schrikken! Ik ontdekte zelfs een bloeiend stengeltje aan de Damastplant. Ook het vermaledijde Zevenblad steekt overal de kop weer op. De  felgekleurde Cyclaampjes, onmisbaar in de wintertuin,  vormen een welkome vrolijke noot in het gure, grauwe weer van de laatste tijd.

1 februari 2008

Het Gewoon elfenbankje is een paddestoel die het hele jaar in het bos te vinden is.
Het groeit op dood hout van loofbomen. De paddestoel bestaat uit een heleboel deelhoeden die in lagen langs de stronk, of in rozetten op de stronk groeien.  Het behoort tot de opruimers van het dode hout.

31 januari 2008

Over zeven weken begint de lente en voor de hazelnootbomen is nu het moment gekomen schoon schip te maken en los te laten wat overbodig is geworden. Massaal, alsof het afgesproken werk is, vallen opeens  de vruchtomhulsels van de bomen. Daarmee komt nog een aardig vrachtje hazelnoten mee dat er nog in zat. Tot vreugde van de kauwtjes die er weer als de kippen bij zijn om de noten te kraken!

28 januari 2008

In onze tuin bloeit de koekoeksbloem!
Deze wilde plant kan tot heel laat in het jaar nog bloemen voortbrengen, het gaat dan om een tweede bloei in late najaar, als de temperatuur niet te laag wordt en vorst wegblijft. Maar dat de koekoeksbloem aan het eind van januari alweer bloemen gaat produceren, dat heb ik nog niet eerder gezien. De temperatuur is zowel dag en nacht natuurlijk wel extreem hoog, de laatste tijd.

27 januari 2008

Wie in de gelegenheid is, zou eens een kijkje kunnen gaan nemen in het Achterhoekse Baak. Een klein plaatsje dat deel uitmaakt van Bronckhorst dat het kleinste stadje van Nederland is. In het centrum staat een groot huis met, op dit moment, rondom een tapijt van duizenden en duizenden sneeuwklokjes en aconieten. Ga vooral op een zonnige dag als de bloempjes open zijn, ze bieden dan een verpletterende aanblik door hun massale voorkomen!

25 januari 2008

De katjes van de hazelaar bungelen alweer vrolijk in de wind. De hangende katjes zijn de mannetjes en het kleine roze frutseltje daarboven is de vrouwelijke bloeiwijze, de stamperbloempjes. Zodra de katjes gaan stuiven, komt er altijd wel wat stuifmeel op de stampertjes waarna bevruchting kan plaatsvinden en in de herfst komen hier de hazelnoten uit voort.

24 januari 2008
Vanmorgen zag ik bij een grote bosvijver vuilwitte vlinderachtige wezentjes vliegen. Ze lieten zich neer op het water om even later weer op te vliegen. Maar blijkbaar verliep e.e.a. niet voor elk fladderaartje even succesvol want er dreven diverse dode beestjes rond. Aan hun manier van vliegen, en hun gedrag, leken mij dit haften. Maar in deze tijd van het jaar?? Weet iemand hier misschien meer over? Ik zou het graag horen!

23 januari 2008

Het madeliefje, of meizoentje, is eigenlijk een heerlijk plantje. Deze vrijbuiter trekt zich niets aan van jaargetijde of daglengte. Zolang het maar niet vriest, groeit en bloeit het gewoon het hele jaar door. Zo'n plantje wordt in de biologie "dagneutraal" genoemd.
Zodra de zon schijnt, heffen de bloemetjes zich op naar het licht en spreiden zich open alsof ze verrukt een zonnebad nemen.

22 januari 2008
Eindelijk weer eens een heerlijke, zonnige dag! Je merkt meteen dat de intensiteit van het licht verandert. De dag wordt alweer een minuut of 20 eerder geboren dan begin januari, en op een dag als deze heeft dat merkbaar invloed op de vogels. Vandaag hoor ik de zwarte mees weer uitbundig zingen, het geluid doet denken aan een fietspomp: pietsie-pietsie-pietsie. Eigenlijk zou zijn wat groezelige uitziend verenpak gecompenseerd moeten worden door een mooier liedje, maar ja...

21 januari 2008



Komend weekend wordt de Nationale Vogeltelling gehouden. Het is de bedoeling gedurende 1 uur lang alle vogels te tellen die in de tuin verschijnen. Op de website van Vogelbescherming staan alle bijzonderheden.
In onze tuin zijn de Pimpelmezen in de meerderheid. En hoe, het wemelt er van!
De mussen hebben in een Taxus hun eigen restaurantje: een platte, overdekte eetgelegenheid vol zaden van wilde planten. De hele dag vliegen de mussen af en aan, en op de "algemene" voerplank komen ze niet.

20 januari 2008

De hazelnootbomen hebben in de afgelopen herfst een enorme vracht aan vruchten geleverd. Zoveel dat ze nu nog volop voor het oprapen liggen.
De linker is zo te zien opengemaakt door een kauw die hem met z'n stevige snavel gewoon splijt.  De middelste is aan de onderkant open geknaagd en vertoont tevens een spleet; dit zou het werk van de Grote bosmuis kunnen zijn. De rechter is waarschijnlijk door de Eekhoorn geopend, afgaande op de grove breuklijnen.

18 januari 2008
In onze krentenboom zit een paartje Turkse tortel verliefd te snavelen. Ook al wemelt het van deze kleine duifjes, het blijven leuke beestjes, al ziet menigeen ze liever gaan dan komen. Ze waren niet altijd aanwezig in ons land en het eerste broedgeval dateert uit 1950, om precies te zijn: in Musselkanaal. Met groot succes en gezwinde spoed veroverden de Turkse tortels het noordwesten van Europa.
In onze coniferen maken ze elk jaar een nest (of soms meer); hun jongen zijn werkelijk foeilelijk!

17 januari 2008

Bij de zwijnenzoel in het bos is rondom te zien waar de zwijnen, na het nemen van een bad, de modder weer van hun lijven schuren. Op deze manier raken ze mooi de parasieten kwijt die met de modder mee uit hun vachten verdwijnen. De staande bomen worden gebruikt voor de zijkanten van het lijf en stronken worden gebruikt als buikschuivertjes. Die zijn helemaal grijs en afgerond van het schuren door die dikke spekbuiken van de evers.

15 januari 2008
Kleren maken de man. Dat geldt zeker voor vogels, al ziet de goudvink er met zijn rozerode pak met muisgrijze rug wel erg frivool uit. Mede door zijn volslanke postuur geeft hem dit een wat decadent uiterlijk.  Zijn zang stelt echter helemaal niets voor: dju dju, gevolgd door een kreunerig geluid. Zo onbenullig dat het bijna aandoenlijk is. Man en vrouw vormen een trouw koppeltje en waar de een is, is de ander. Dagelijks zijn ze in onze tuin aanwezig om hun portie zonnepitten te eten. Bezoekers denken soms dat het hier om ontsnapte volirevogels gaat.
Ik ga eens proberen ze te fotograferen, maar of het lukt....


14 januari 2008

Met name in januari doen de edelherten zich te goed aan de schors van bomen. Het zal een zekere voedingswaarde hebben maar de vezelige bast doet ook dienst als hulpmiddel bij de spijsvertering. Het stimuleert het herkauwen. Bovendien kan het zijn dat de herten in deze tijd van het jaar op zoek zijn naar specifieke bestanddelen die ze anders in het verse gras e.d. vinden en nu te kort komen.
Ook al zie je ze niet, dieren laten overal in de natuur hun sporen na en zo kun je toch zien dat ze er leven. Speuren naar sporen is een leuke bezigheid.
 

13 januari 2008
Tijdens de uren dat het zonnetje spaarzaam scheen, hoorde ik voor het eerst dit jaar de voorjaarsroep van de koolmeesman. Nu de dagen weer beginnen te lengen, beginnen de geslachtshormonen in zijn lijfje weer op te spelen. Voordat er uiteindelijk eitjes worden gelegd, moet er nog heel veel voorwerk worden verricht. Let maar eens op het geluid dat hij nu maakt, hij gaat nu op zoek naar een vrouwtje: "wie wil?" Met de klemtoon op "wie". Zo klinkt het echt. En nu maar wachten of zich een vrouwtje aandient!

12 januari 2008
Heel af en toe hoor ik wel eens in mijn omgeving dat iemand een ijsvogeltje gezien heeft, maar tweemaal op een dag, dat is toch uitzonderlijk! Toen ik gisteren in de namiddag huiswaarts ging na het ophangen van een steenuilenkast op mijn volkstuin, werd ik aangesproken door een meneer die bij de tuinen woont: "je raadt nooit wat er vandaag bij mijn vijvertje zat!!". En dat vijvertje is dan een piepklein plasje dat dicht tegen het huis achter een buxushaagje ligt. De ijsvogel had een bittervoorntje gestolen, dat op z'n gemak zitten doodslaan waarna hij het opat.
En dat zomaar te kunnen zien vanuit je gemakkelijke stoel bij het raam....!

11januari 2008
Het viel me vandaag opeens op dat de dag weer wat langer was geworden, heerlijk. Nu nog de zanglijster!
In de tuin zijn overal kiemplantjes te zien en de sneeuwklokjes "staan op bloeien".
Vanmorgen belde een goede vrind dolenthousiast op: in de Toverhazelaar in zijn tuin had gedurende korte tijd een ijsvogeltje gezeten. Dat is inderdaad wel iets om euforisch van te worden. Dankzij de kwakkelwinters van de laatste jaren gaat het fantastisch met deze "vliegende juwelen".

9 januari 2008

Pindanetjes worden veel verkocht, ondanks het feit dat het ondingen zijn. Als de pinda's door regen nat worden, ontstaat er een vieze verslijmende schimmel tussen de nootjes. Nog erger zijn de pindasnoeren want die blijven door hun lengte en inhoud nog veel langer hangen. Als je de pinda's grof hakt, of vermaalt, bewijs je jezelf en de vogels een grote dienst want veel meer vogels kunnen ze zo eten. Alle vogels zijn er dol op omdat ze zeer calorierijk en dus voedzaam zijn!

7 januari 2008
De eerste week van het nieuwe jaar zit er al weer op. Hoe snel toch de tijd verstrijkt! Uren, dagen maanden jaren, vliegen als een schaduw heen...
In onze tuin bloeit nu de Helleborus niger. Eli Heimans schreef er eens in lyrische bewoordingen over: "wie bloeit er vol en rijk als Winteraconiet en Sneeuwklokje er nog niet aan durven denken, meestal nog vr de Hazelaar stuift? Ja, 't is volkomen waar, het Nieskruid is de eerste, de allereerste!". Heimans noemde de Helleborus niger ten onrechte "nieskruid".

6 januari 2008

Heerlijk om op zo'n frisse zonnige dag de accu even op te laden. Met mijn kleinzoon, die een ontvankelijke voedingsbodem heeft voor mijn natuurpraatjes, lekker op stap geweest. Wij hoorden de roep van de zwarte specht, het voorzichtige gemauw van een buizerd en het luidruchtige gekekker van de havik. Per wandeling leert hij van mij twee nieuwe vogelgeluiden, dat was dus meteen raak met deze beide roofvogels. Ook wordt er goed op sporen gelet. Hij zag als eerste deze prenten van het edelhert en vond die "vet groot".

5 januari 2008

Een dag als deze doet een mens verlangen naar het voorjaar. Het is vlees noch vis, winter noch lente. Ook al bloeien toverhazelaar en winterjasmijn. Nat en grauw. Er wordt nogal eens beweerd dat zachte winters garant staan voor allerlei insectenplagen in het komend jaar. Niets is minder waar. Kwakkelwinters die gepaard gaan met veel regen veroorzaken juist dood en verderf onder het dierenleven. Schimmelvorming, longontsteking, enzovoort. Ga maar na, je zult maar een hommelkoningin zijn die in een koud en vochtig holletje onder de grond de winter doorbrengt.

4 januari 2008

Bij het nalopen van de steenuilenkasten bleek het erg onrustig in de uiterwaard. Blijkbaar was er iets verontrustends; ik kon niet zien wat het was. De ganzen vlogen alle kanten uit. Boven mij passeerde deze vlucht zwanen. Altijd weer even mooi om deze dieren in formatie te zien langs vliegen.  Degene die voorop gaat, vangt de wind wat weg voor de volger. Van tijd tot tijd wisselen ze elkaar af om deze taak over te nemen. Mooi hoor!

3 januari 2008
Bij de heersende oostenwind, voelt het erg koud aan vandaag. Echt van dat weer dat je de vogels ook van water moet voorzien. Er zijn veel soorten te zien op de voederplank. Dit is een mooie periode om vogels te leren determineren. Constateren dat de pimpelmees een stuk kleiner is dan de koolmees. En dat de koolmees met het langere stropdasje de man is.
Het valt me wel op dat hier al wekenlang geen roodborstzang te horen is. Eigenlijk zingt dit vogeltje het gehele jaar en in de buurt van lichtbronnen zingt hij zelfs gedurende de nacht.

2 januari 2008

De mist, die maar niet verdwijnen wilde, zorgde gisteren - toen aan het eind van de dag de temperatuur onder 0 zakte - weer voor rijp die telkens opnieuw weer een sprookjesachtige uitwerking op de natuur heeft. Onmiddellijk krijg je de neiging je jas aan te trekken en buiten te gaan lopen. Dat heb ik vanmorgen dan ook meteen gedaan. Maar nu was er een stralende dag. Onder deze weersomstandigheden is het puur genieten buiten!

1 januari 2008

De lezers van Natuurdagboek wens ik alle goeds toe voor 2008.
Een vredig, natuurrijk jaar vol mooie groene belevenissen. Zet ogen, oren en voelsprieten open en geniet volop van alle kadootjes die gratis en voor niemendal buiten te vinden zijn, en die het leven zoveel rijker maken!
Het begin van dit jaar was hier in het oosten des lands gehuld in nevelen! En hoe: een mist, zo dik als je maar zelden ziet. Symbolisch, zo leek het wel, voor de ongewisse toekomst. En dat is maar goed ook, niet weten maar domweg hopen op een goed verloop van het jaar dat weer voor ons ligt.

naar boven